II SA/Łd 548/18

Dnia 10 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2018 roku sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...], nr [...]. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania A.O., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Burmistrz Miasta B. decyzją z dnia [...] odmówił A. O. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko N. P., zasiłku rodzinnego na dziecko J. O., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko J. O. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na dziecko N. P.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 32 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1952 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż podstawą odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych jest przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do ich uzyskania. Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła A. O., która zakwestionowała doliczenie do dochodu za 2016 rok dochodu ze sprzedaży mieszkania, bowiem w jej ocenie jest on zwolniony z obowiązku zapłaty podatku dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść przepisów u.ś.r. wskazał, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł (art. 5 ust. 1 u.ś.r.). W sprawie kwestią zasadniczą jest wysokości osiąganego dochodu przez rodzinę odwołującą. Następnie Kolegium ponownie obszernie cytując przepisy u.ś.r. wskazało, że A. O. w dniu 21 sierpnia 2017 roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko N. P., zasiłku rodzinnego na dziecko J. O., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko J. O. i dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na dziecko N. P.. Warunkiem przyznania świadczeń, w rozumieniu przepisów u.ś.r. jest spełnienie przez rodzinę wnioskodawcy ustawowego kryterium dochodowego, którego podstawę wyliczenia stanowią dochody uzyskane w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, na jaki przyznawane jest świadczenie – w sprawie z roku 2016. Przy czym w przypadku utraty lub uzyskania dochodu w okresach następujących po roku 2016, dochód każdorazowo podlega stosownej korekcie. Jak stwierdziło Kolegium, z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym m.in.: weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wynika iż w roku 2016, miesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie A. O. (składającej się z 4 osób) wynosił 2.708,22 zł. Na tak ustalony dochód składał się: - dochód z PIT 37 A. O. w wysokości 23.914,32 zł [31.009,12 zł (dochód) - 4.156,69 zł (składki na ubezpieczenie społeczne) - 570 zł (podatek należny) - 2.368,11 zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne)]; - dochód z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci 677,93 zł; - alimenty wypłacane z funduszu alimentacyjnego w 2016 roku w wysokości 4.800 zł; - dochód z PIT 39 Pana B. O. w wysokości 100.602,03 zł. Przy czym, dochód z PIT 37 N. P. w kwocie 3.957,94 zł z tytułu umowy o pracę na czas określony od dnia 7 czerwca do dnia 6 września 2016 roku w całości potraktowano, jako dochód utracony. W tej sytuacji – jak wskazało Kolegium – dochód rodziny wynosi 129.994,28 zł (23.914,32 zł + 677,93 zł + 4.800 zł + 100.602.03 zł), co w przeliczeniu na 12 miesięcy i na 4 osoby w rodzinie daje kwotę 2.708,22 zł na osobę miesięcznie. Ponieważ tak ustalony dochód przekracza kwotę wskazaną w art. 5 ust. 1 u.ś.r. (674 zł) i uniemożliwia organowi zastosowanie art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r., Kolegium podzieliło pogląd Burmistrza Miasta B., iż brak jest podstaw do przyznania odwołującej prawa do wnioskowanych świadczeń. Kolegium dodatkowo wskazało, iż Burmistrz Miasta ustalając dochód rodziny odwołującej nie uwzględnił w wyliczeniach dochodu z gospodarstwa rolnego, będąc do tego zobowiązanym na podstawie art. 5 ust. 8 u.ś.r. W ocenie Kolegium, bez wpływu na wynik sprawy pozostaje umowa dzierżawy gruntów rolnych zawarta w dniu 18 lipca 2017 roku, bowiem zgodnie z art. 3 pkt 1 lit c w zw. z art. 5 ust. 8a u.ś.r. ustawodawca przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione przez osobę będącą emerytem lub rencistą, co wiąże się z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej i utratą potencjalnego dochodu z gospodarstwa rolnego. Dlatego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wydzierżawiła gospodarstwo, należy w pierwszej kolejności zbadać, czy umowa dzierżawy spełnia wymogi określone w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W ocenie Kolegium, umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego nie stanowi podstawy do pominięcia dochodu z gospodarstwa rolnego w dochodzie ustalanym na potrzeby ustalenia prawa do zasiłków rodzinnych. Kolegium odnosząc się do twierdzeń strony, iż dochód ze sprzedaży mieszkania nie powinien być uwzględniany w sprawie wyjaśniło, że zgodnie z definicją dochodu (art. 3 pkt. 1 lit a u.ś.r.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 361 ze zm., dalej jako: "u.p.d.f."), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ustawodawca posługuje się pojęciem przychodu i nie uzależnia zaliczania przychodu określonego w art. 3 ust. 1 u.ś.r., pomniejszonego o składniki wskazane w ustawie od celu, na jaki zostaną przeznaczone środki pozyskane z tych tytułów. Zgodnie z art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku (art. 30e ust. 1). Zbycie nieruchomości jest przychodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i od dochodu z tego tytułu podatnik jest zobowiązany obliczyć podatek dochodowy. Inną kwestią jest czy podatnik uiści podatek dochodowy od osób fizycznych czy też skorzysta ze zwolnienia (ulgi) przewidzianej dla tego rodzaju przychodów. W ocenie organu sam fakt, iż jest to przychód, który może być zwolniony od zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych nie przesadza, że nie jest to dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Katalog dochodów utraconych jest zamknięty, co oznacza, iż organ administracji nie może dowolnie poszerzyć go o dochód z tytułu zbycia nieruchomości pod warunkiem, że dochód ten został przeznaczony na cele mieszkaniowe. W ocenie organu prowadziłoby to nadto do nierównego traktowania beneficjentów świadczeń. Co do zasady zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego wiąże organ. Nie jest możliwe obliczenie dochodu strony w inny niż określony w rozporządzeniu sposób. Dane dotyczące dochodu rodziny wykazane w zaświadczeniu urzędu skarbowego są wiążące dla organów. Reasumując Kolegium napisało, iż Burmistrz Miasta choć ustalając dochód odwołującej nie uwzględnił w nim dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego (do czego był zobowiązany), to uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem strona i tak przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. W skardze na powyższą decyzję A. O. wskazała, iż organy dopuściły się błędnej wykładni art. 3 u.ś.r., dlatego wnosi ona o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Do dochodu rodziny nie wlicza się dochodu ze sprzedaży mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zw. z art. 30e u.p.d.f., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym względzie wskazać należy, że w świetle art. 3 ust. 1 lit. a) u.ś.r., dochód stanowią przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e u.p.d.f. Oznacza to, iż treść tego przepisu należy odczytywać mając na uwadze art. 30e u.p.d.f. w całości. Ten zaś w ust. 4 stanowi, że po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym wykazać dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i obliczyć należny podatek od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 lub wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 (art. 30e ust. 4 u.p.d.f.). W przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.f., podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę (art. 30e ust. 7 u.p.d.f.). W myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.f., wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości, o których mowa w art. 30e (...), jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydany na własne cele mieszkaniowe (...). W konsekwencji do dochodu rodziny stanowiącego podstawę wyliczenia zasiłku rodzinnego nie należy wliczać dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli dochód ten został przeznaczony na cele mieszkaniowe i w związku z tym korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Oznacza to, że w ciągu dwóch lat od zbycia mieszkania warunkowo nie stanowi dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dopiero po upływie wskazanego wyżej okresu należy dokonać weryfikacji zeznań podatkowych rodziny. W przypadku, gdy dochód o którym wyżej mowa nie zostałby przeznaczony na potrzeby mieszkaniowe, jako podlegający wówczas (tj po upływie dwóch lat od jego uzyskania) opodatkowaniu, zostanie on wliczony do dochodu rodziny. W rozpoznawanej sprawie mąż skarżącej w 2016 roku sprzedał za kwotę 100.602,03 zł nieruchomość. Uzyskana z tego tytułu kwota nie została uwzględniona w zeznaniu rocznym (PIT) za rok 2016. Dopiero gdyby małżonkowie uzyskany dochód ze sprzedaży mieszkania nie przeznaczyli na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych w drodze zakupu mieszkania lub innej nieruchomości, dochód taki powinien być wliczony do dochodu rodziny, gdyż w myśl art. 3 ust. 1 lit. a u.ś.r. dopiero wówczas podlegałby opodatkowaniu. Z akt administracyjnych nie wynika jednak czy dochód ten został przeznaczony na własne cele mieszkaniowe, a co za tym idzie, czy powinien być wliczany do dochodu rodziny skarżącej. Tak więc w sprawie organy obu instancji naruszyły przepis art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku podejmując w pierwszej kolejności działania w celu ustalenia czy dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości w 2016 roku został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.f. Dopiero w razie uznania, że dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości nie został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, będzie mógł on być zaliczony w dochodzie rodziny uprawniającym do uzyskania świadczeń rodzinnych. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ powinien także ustalić gromadząc odpowiednie dowody czy zawarta przez skarżącą umowa dzierżawy gruntów rolnych ma odniesienie na płaszczyźnie ustalenia dochodu skarżącej, w szczególności czy i w jakiej dacie została zgłoszona w kontekście art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2336 ze zm.). Z opisanych powodów Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 P.p.s.a. a.tp.