II SA/Łd 558/11

Dnia 19 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 roku sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości gruntowej wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A S.A. z siedzibą w B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), udzielił A Spółce Akcyjnej z siedzibą w B., dla potrzeb Oddziału A z siedzibą w R., zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie P., w gminie S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o numerze [...] o pow. 0,9870 ha oraz nieruchomości położonej w obrębie C., w gminie S., oznaczonej numerami działek: [...] o łącznej pow. 1,19 ha, stanowiących współwłasność M. M. w 1/8 części oraz M. i Z. małżonków M. w 7/8 części. Wskazana nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...], której to decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji Starosty [...] z dnia [...] wnieśli M. i Z. M., wskazując w jego treści, iż o postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie zostali powiadomieni, przez co nie zapewniono im udziału w tymże postępowaniu. W ocenie odwołujących się naruszono tym samym art. 9, art. 10 oraz art. 61 § 4 k.p.a. Nadto - zdaniem odwołujących się - organ pierwszej instancji nienależycie ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie, bowiem zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005r. Nr 228 poz. 1997 ze zm.) kopalnia posiada dokument będący podstawą jej działalności górniczej, zwany planem ruchu kopalni. Dokument ten zawiera bardzo precyzyjny plan wydobycia węgla. Przewidziany jest w tym dokumencie także postęp wszelkich robót górniczych, w tym także i czas, w którym na przedmiotowych działkach prowadzone będą roboty górnicze. Z dokumentu tego wynika więc, w jakim czasie działki odwołujących się będą wykorzystywane przez kopalnie. Fakt istnienia takiego dokumentu kopalnia całkowicie pominęła, podobnie jak Starosta B. Zdaniem wnoszących odwołanie organ nie podał w uzasadnieniu nawet jednego dowodu, z którego wynikałoby, że twierdzenia kopalni o opóźnieniu w wydobyciu są prawdziwe, zatem nie zostały spełnione przesłanki art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż zwłoka w zajęciu nieruchomości odwołujących się w żaden sposób nie wpłynie na działalność kopalni. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił w całości wskazaną decyzję Starosty [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ odwoławczy wyjaśnił, iż pismem z dnia 30 września 2010r. (data wpływu - 8 października 2010r.) A Spółka Akcyjna Oddział A z siedzibą w R. wystąpiła do Starostwa Powiatowego w B. o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie - po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności - ze względu na zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami oraz ze względu na ważny interes społeczny. Do wniosku załączono: kopię części dokumentacji "Aktualizacja ZTE Pola S. wraz z Biznes Planem. Tom I technologiczny" oraz ekspertyzę z dnia 29 września 2010r. wraz załączonym planem pracy koparek. Wojewoda [...] stwierdził, iż w aktach przedmiotowej sprawy brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania w w/w sprawie, a tym samym została naruszona zasada wynikająca z art. 10 § k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wojewoda [...] podkreślił, iż organy administracji publicznej mogą odstąpić od tej zasady tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, lecz w takiej sytuacji zobowiązane są utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od wskazanej zasady. W konkluzji organ odwoławczy wskazał, iż naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi kwalifikowaną wadę procesową, będącą podstawą uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, i to bez względu na to, czy miała ona, czy też nie, wpływ na treść decyzji, a wada ta nie może być konwalidowana przez organ odwoławczy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła A Spółka Akcyjna w B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że w trakcie przedmiotowego postępowania nie doszło do naruszenia zasady postępowania określonej w art. 10 k.p.a., bowiem całe postępowanie zostało wszczęte na wniosek Spółki w związku z koniecznością wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości będących własnością M. i Z. małżonków M. W ocenie Spółki przez cały okres postępowania prowadzonego przez Starostę [...] strona miała możliwość czynnego w nim udziału. Decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie wywłaszczanej nieruchomości została wydana na wniosek strony skarżącej, zgłoszony pismem z dnia 30 września 2010r., w którym było zawarte uzasadnienie konieczności wydania takiej decyzji. Ponadto na rozprawie wywłaszczeniowej w dniu 21 września 2010r., w której M. i Z. M. brali udział, przedstawiciel Kopalni ponownie zgłosił wniosek w tym zakresie i uzasadniał jego konieczność. Wobec tego M. i Z. M., w ocenie Spółki, mieli świadomość i wiedzę, że w tym zakresie będzie prowadzone postępowanie i mieli możliwość zapoznania się z wszelkimi materiałami w tym zakresie. Małżonkowie M., zdaniem Spółki, nie oponowali przeciwko wnioskowi, ani nie wnosili do niego żadnych zastrzeżeń. Ponadto zgodnie z art. 10 § 2 organ administracji może odstąpić od zasady określonej w § 1 tegoż przepisu w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki, ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, co w niniejszym przypadku mogło mieć miejsce. Kopalnia A realizując bowiem strategiczny cel publiczny zobowiązana jest do zapewnienia odpowiedniego tempa wydobycia węgla brunatnego na potrzeby produkcji energii elektrycznej. Rokowania z właścicielami nieruchomości zostały rozpoczęte z odpowiednim wyprzedzeniem, jednakże wszelkie propozycje ze strony Spółki nie zostały przez nich zaakceptowane. Ich postawa wskazuje raczej na zamiar dalszego przedłużania postępowania, aby zmusić skarżącego do przyjęcia proponowanych przez nich warunków finansowych. Jako Spółka, w której pośrednio udziały posiada Skarb Państwa, skarżący zobowiązany jest do racjonalnego wydatkowania pośrednio środków publicznych. Brak możliwości zajęcia nieruchomości spowoduje konieczność wstrzymania prac górniczych na l poziomie urabiania nadkładu. Spowoduje to straty wynoszące ca 40-50 min zł. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów normujących postępowanie przed organami administracji. Jednocześnie - stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], którą organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...]. Wskazaną decyzja organ pierwszej instancji udzielił A Spółce Akcyjnej z siedzibą w B. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie P., w gminie S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o numerze 7 o pow. 0,9870 ha oraz nieruchomości położonej w obrębie C., w gminie S., oznaczonej numerami działek: [...] o łącznej pow. 1,19 ha, stanowiących współwłasność M. M. w 1/8 części oraz M. i Z., małżonków M. w 7/8 części. Wskazać należy, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] została wydana na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołany przepis stanowi, iż w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, udziela podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż w chwili wydania zaskarżonej decyzji, decyzja Starosty [...] z dnia [...], znak: [...], o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości ze względu na realizację celu publicznego - wydobycia węgla brunatnego metodą odkrywkową pod wyrobisko Odkrywki S. - posiadała walor ostateczności, bowiem została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...], nr [...]. Wobec tego zgodnie z art. 121 ustawy o gospodarce nieruchomościami na podstawie owej decyzji nastąpiło przeniesienie prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W konsekwencji powyższego od dnia, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nowy właściciel nieruchomości mógł swobodnie korzystać z przysługującego mu władztwa i dokonywać tam wszelkich niezbędnych prac, oczywiście w ramach istniejącego porządku prawnego. Zatem skoro doszło do zmiany stosunków własnościowych po wydaniu decyzji Starosty [...] z dnia [...], to orzekanie w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości przez obecnego właściciela nieruchomości stało się bezprzedmiotowe, co powinno skutkować, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji uchylającej decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...] i umorzeniem postępowania w przedmiocie zezwolenia na zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2009r. sygn. akt I OSK 1323/08, opublikowanym w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach. Wobec powyższego także zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku, tj. doprowadzić do jej uwzględnienia., bowiem jak już wskazano, skoro w momencie wydawania zaskarżonej decyzji, istniała ostateczna decyzja o wywłaszczeniu, której mocą nastąpiło przejście prawa własności spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, to i postępowanie prowadzone przez Wojewodę [...] w trybie art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stało się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art.105 §1 k.p.a. W tym stanie rzeczy sąd na podstawie art.. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm. ). Ze względu na charakter zaskarżonej decyzji ( kasacyjna ) sąd odstąpił od wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 152 p.p.s.a.