II SA/Łd 567/10

Dnia 15 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 roku sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16.grudnia 2009r., sygn. akt K 49/07 (Dz.U. z 2009r., nr 220, poz. 1734), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił Z. C. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w tejże ustawie. W uzasadnieniu podniesiono, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w pobliżu stałego miejsca zamieszkania. Praca ta nie przybrała zatem szczególnie dotkliwej formy, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16.grudnia 2009r., sygn. akt K 49/07, tzn. nie była połączona z wysiedleniem i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. C. podniósł, że ciężko pracował u niemieckiego gospodarza, który miał duże gospodarstwo i 7 koni. W gospodarstwie tym pracowały wraz z nim jeszcze 2 osoby. Spali w stajni, a odległość od jego domu wynosiła 20 km. Wskazał również, iż w "roku pięćdziesiątym" został powołany do wojska. W wojskach ochrony pogranicza odbywał służbę przez 3 lata i 3 miesiące. Czując się pokrzywdzonym podniósł, iż chciałby otrzymać przynajmniej jedno z należnych mu uprawnień – kombatanckie lub z tytułu pracy przymusowej. Decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, organ administracji podniósł, że zainteresowany wykonywał pracę przymusową w pobliżu stałego miejsca zamieszkania. Nie nastąpił więc fakt deportacji wskazany w powołanej ustawie. Poza własnym oświadczeniem zainteresowany nie przedstawił też jakichkolwiek dowodów na okoliczność pracy przymusowej. Kwestie ewentualnych uprawnień kombatanckich wnioskodawcy mogą natomiast być przedmiotem badania w osobnym postępowaniu po złożeniu przezeń stosownego wniosku. W skardze na powyższą decyzję Z. C. ponownie powołał się na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym u niemieckiego gospodarza w okresie od marca 1940r. do kwietnia 1945r. oraz odbywania służby wojskowej w WOP w S. od 1950r. Wskazał także na fakt wykonywania pracy przymusowej przy okopach w okolicach P. W odpowiedzi na skargę organ administracji, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów podniesionych w jej treści. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 , poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest zobowiązany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreślona kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów naruszają normy procedury administracyjnej w stopniu skutkującym stwierdzenie ich nieważności. Z postanowień art. 61 § 1 w zw. z art. 63 § 2 i 3 i art. 14 § 1 k.p.a. wynika, iż żądanie wszczęcia postępowania powinno przybrać formę pisemną, sprowadzającą się do ujawnienia istoty żądania i potwierdzenia tego własnoręcznym podpisem. (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9.maja 2008r., sygn.akt VI SA/Wa 2250/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 506446 oraz w Rzeszowie z dnia 17.kwietnia 2009r., sygn.akt II SA/Rz 711/08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 569670). Wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa - podanie - spowodowało skutek prawny, reguluje art. 63 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie formy i treści podania, przyjmuje co prawda zasadę ograniczonego formalizmu, jednakże zasada ta nie oznacza całkowitego odstąpienia od wymagań co do formy. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych i ustalenie przez organ administracji publicznej, czy czynność procesowa - np. wniosek o wszczęcie postępowania czy też wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wypełnia je, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 63 § 3 k.p.a., "podanie wniesione pisemnie (...) powinno być podpisane przez wnoszącego (...)". Spełnienie wymagań formalnych wynikających z cytowanego przepisu, tzn. podpisanie pisma przez wnoszącego gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez osobę określoną jako wnoszącą podanie. Brak podpisu osoby składającej wniosek, jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie zamierzonych skutków prawnych. W rozpoznawanej sprawie zarówno wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej jak i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały przez skarżącego podpisane w rozumieniu art. 63 § 3 k.p.a., bowiem oba wspomniane dokumenty sygnowane są jedynie imieniem skarżącego ("Z."). Rozpoznanie ich, pomimo wskazanych braków formalnych stanowi zatem rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26.sierpnia 2009r., sygn.akt II SA/Wa 320/09, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl) Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W świetle zaś treści rozstrzygnięcia zbędne stało się szczegółowe odnoszenie się do zarzutów skargi. Z uwagi natomiast na charakter prawny zaskarżonej decyzji (nienadającej się do wykonania i nie podlegającej wykonaniu) za bezprzedmiotowe uznano rozstrzyganie w sprawie jej wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku, w trybie art. 152 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji winien wezwać skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego poprzez jego popisanie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Dopiero prawidłowo wniesiony (podpisany) wniosek stanowić będzie zaś podstawę do przeprowadzenia postępowania we wskazanym w nim przedmiocie, zakończonego stosownym rozstrzygnięciem. A.D.