II SA/Łd 567/12

Dnia 12 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 roku sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...], nr [...]. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98 poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U nr 295, poz. 1746), utrzymało w mocy decyzje Burmistrza O. z dnia [...], nr [...], odmawiającej D. I. przyznania pomocy finansowej, w związku z ustalonym na dzień złożenia wniosku prawem do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od stycznia do marca 2012r. realizowanej w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. W toku postępowania ustalono, iż wnioskiem z dnia 27 stycznia 2012r., przesłanym do organu I instancji faksem w dniu 30 stycznia 2012r., D. I. wystąpiła o przyznanie pomocy finansowej, w związku z ustalonym na dzień złożenia wniosku prawem do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od stycznia do marca 2012r. realizowanej w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. W decyzji z dnia [...] organ I instancji wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, prawo do pomocy przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone za miesiąc styczeń, luty lub marzec 2012r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.). Następnie organ wskazał, iż w związku z tym, że skarżąca otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem pomoc finansowa, o której mowa w powołanym rozporządzeniu, jej nie przysługuje. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła D. I. zarzucając niekonstytucyjność rozporządzenia stanowiącego podstawę odmowy przyznanie jej pomocy finansowej, o którą się ubiega. Odwołanie zostało przesłane faksem w dniu [...]. Pismem z dnia 22 marca 2012r., organ odwoławczy wezwał skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma braku formalnego odwołania z dnia 24 lutego 2012r. polegającego na braku własnoręcznego podpisu pod wniesionym pismem pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał, iż własnoręczny podpis wnoszącego podanie należy do wymogów podstawowych podania. Podanie wobec braku podpisu nie spełnia wymogu określonego normą art. 63 § 3 K.p.a., zgodnie z którym podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż podpis można złożyć w siedzibie organu bądź ponownie przekazać odwołanie wraz z wymaganym podpisem za pośrednictwem operatora pocztowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej przesłał do organu podpisanie odwołanie, po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, iż w świetle obowiązujących przepisów prawo do pomocy przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone za miesiąc styczeń, luty lub marzec 2012r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pomoc finansowa realizowana w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne D. I. nie przysługuje, w związku z koniecznością opieki nad mężem. Następnie Kolegium podniosło, iż nie można się zgodzić z odwołującą, że w przedmiotowym rozporządzeniu nie ma mowy o ograniczeniu wiekowym osoby niepełnosprawnej, bowiem rozporządzenie wyraźnie stanowi o tym, iż prawo do pomocy przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka. Inaczej sprawa została uregulowana na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U., nr 212, poz. 1262). Przepis ten stanowił bowiem, iż prawo do pomocy przysługuje osobie mającej ustalone za miesiąc listopad lub grudzień 2011r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach. Przepis ten nie zawierał ograniczenia, które jest zapisane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do sądu administracyjnego złożyła D. I., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż wskazane w uzasadnieniu skargi. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 § 1 ustawy z dnia 25. lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd – nie przejmując sprawy do merytorycznego jej załatwieni – bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) ...naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu oraz przyczyny wzruszenia decyzji, a także nie będąc ograniczony zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, a w szczególności w decyzji organu I instancji tego rodzaju naruszenia prawa, która rodzi konieczność wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego. Przepis art. 63 § 1 – 3 K.p.a. stanowi, iż podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Z powyższego wynika dość oczywista konstatacja, iż niezbędnym elementem pisma wnoszonego w postępowaniu administracyjnym jest podpis osoby, od której pismo pochodzi. Jeżeli pismo nie czyni zadość temu wymaganiu i nie zawiera podpisu, należy wezwać wnoszącego pismo do usunięcia tego braku w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). W realiach niniejszej sprawy doszło do złożenia wniosku inicjującego niniejsze postępowanie za pomocą faksu, który wpłynął do organu I instancji w dniu 30 stycznia 2012r.. Posłużenie się faksem w celu wniesienia podania oznacza, iż do organu wpłynęła w rzeczywistości kopia pisma. Takie podanie dotknięte było brakiem formalnym, bowiem nie zawierało własnoręcznego podpisu osoby je wnoszącej. Obowiązkiem organu I instancji było zatem wezwanie tej osoby do uzupełnienia tego braku przez jego podpisanie. Uzupełnienie brakującego podpisu mogło nastąpić zarówno poprzez złożenie podpisu na kopii, która wpłynęła do organu, jak i poprzez złożenie oryginału dokumentu podpisanego przez stronę (vide wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2012r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 708/11, LEX 1164474). Organ i instancji zaniechał jednak uzupełnienia powyższego braku i prowadził postępowanie pomimo wskazanego powyżej braku pisma, a więc w sytuacji gdy podanie w rzeczywistości nie zostało skutecznie wniesione. Takie zachowanie organu stanowi naruszenie przepisu art. 63 § 3 K.p.a. oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U nr 295, poz. 1746) i ma istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. Okoliczności związane z wniesieniem podania w formie faksu wynikają wprost z akt prowadzonego postępowania, a dodatkowo zostały potwierdzone przez organ I instancji. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest wystosowanego przez ten organ wezwania do usunięcia braku pisma poprzez jego podpisanie. Skarżąca natomiast – pomimo deklaracji – nie przedstawiła dowodu przesłania organowi I instancji oryginału podpisanego podania inicjującego niniejsze postępowanie. Należy nadto wskazać, iż powyższa wadliwość postępowania prowadzonego przed organem I instancji nie została usunięta w toku postępowania odwoławczego. W toku tego postępowania organ odwoławczy dostrzegł co prawda brak podpisu na wniesionym odwołaniu i wezwał stronę do jego usunięcia, ale nie dostrzegł, iż identyczny brak dotyczy podania inicjującego całe postępowanie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a., w związku z art. 134 § 1P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ I instancji powinien zachować się w sposób określony w przepisie art. 64 § 2 K.p.a., a dopiero po ewentualnym usunięciu braku podania przystąpić do rozstrzygnięcia o zasadności złożonego wniosku. Mając na uwadze przyczyny, dla których wyeliminowana z obrotu prawnego została zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, to wskazać należy, iż sądowa ocena zarzutów stawianych w toku dotychczasowego postępowania, odnoszących się do niekonstytucyjności przepisów będących podstawą rozstrzygania w niniejszej sprawie, jest aktualnie przedwczesne. Odnoszenie się do tych zarzutów w toku niniejszego postępowania sądowego, a więc jeszcze przed skutecznym złożeniem wniosku inicjującego postępowanie administracyjne byłoby co najmniej niedopuszczalną, hipotetyczną dywagacją, oderwaną od faktycznej funkcji sądu administracyjnego, a więc kontroli rzeczywiście istniejących aktów i czynności organów administracji. Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej. j.m.