II SA/Łd 571/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2011 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat S.A. G., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, która zawiera należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej E. P. Postanowieniem z dnia [...], nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło E.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta R. z dnia [...] o odmowie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż pismem z dnia 14 lutego 2011r., adresowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., E.P. złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że po otrzymaniu decyzji o odmowie przyznania świadczeń załamała się, popadła w ciężką depresję, ponieważ środki, którymi dysponuje nie wystarczają na opłacenie mieszkania, zakup żywności oraz leków. Dostała zaburzeń koncentracji po odebraniu listów z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz ich przeczytaniu i nie wie nawet, gdzie je położyła. Problemy ze zdrowiem ma od 2000r., kiedy to jej mąż zajmował się hazardem, co przyczyniło się do upadłości firmy, straty domu i powstania długów. Mąż wyjechał wówczas do Australii zostawiając ją z dwojgiem dzieci. Właśnie wtedy nastąpiło silne załamanie zdrowotne, na skutek czego była dwukrotnie hospitalizowana. W sytuacji, gdy pojawiają się decyzje utrudniające normalne funkcjonowanie, traci energię i występują u niej objawy depresyjne paraliżujące życie. Odbiór decyzji organu pierwszej instancji w dniu 15 grudnia 2010r. strona pokwitowała własnoręcznym podpisem. W decyzji tej została prawidłowo pouczona o prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od jej doręczenia. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29 grudnia 2010 r. W terminie tym strona nie wniosła odwołania. Następnie w piśmie z dnia 14 stycznia 2011r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. E.P. opisała swoją trudną sytuację rodzinną. W piśmie z dnia 19 stycznia 2011r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. zwrócił się do strony o sprecyzowanie treści nadesłanego pisma poprzez wskazanie, czego oczekuje. W piśmie z dnia 31 stycznia 2011r. E.P. poprosiła o wyjaśnienie przyczyn zakwalifikowania do dochodu jej rodziny kwoty bezpośrednich wpłat dokonywanych przez M.P. W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 2 lutego 2011r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. poinformował E. P. o tym, że sprawa z jej wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego została rozpatrzona zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. – Dz.U. z 2009r., nr 1, poz. 7 ze zm.). Wydana w dniu 3 grudnia 2010 r. decyzja uprawomocniła się, ponieważ uprawniona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia odwołania. Na skutek tej informacji, pismem z dnia 14 lutego 2011r. strona zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego okoliczności wskazane we wniosku nie dają postawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ponieważ strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a ponadto wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a. Jeżeli nawet przyjąć wyjaśnienia E. P., że po otrzymaniu decyzji stan jej zdrowia uniemożliwiał złożenie odwołania w ustawowym terminie, czyli do dnia 29 grudnia 2010r., to fakt skierowania przez nią do organu pierwszej instancji pisma z dnia 14 stycznia 2011r. świadczy o tym, że powyższe przeszkody w tym czasie już ustąpiły. Wówczas to zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a. strona w ciągu siedmiu dni powinna była wnieść odwołanie wraz z prośbą o przywrócenie terminu. Ponadto, złożenie kolejnego pisma z dnia 31 stycznia 2011r. świadczy o tym, że strona oczekiwała wyjaśnień od organu pierwszej instancji. Dopiero po drugim piśmie organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Okoliczności te nie usprawiedliwiają zwłoki we wniesieniu odwołania. W skardze na powyższe postanowienie E.P. zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] Skarżąca podniosła, że jest osobą chorą psychicznie. Od 2000 r. leczy się na zespół depresji reaktywnej. Z tego powodu jest całkowicie niezdolna do pracy. Po otrzymaniu w dniu 15 grudnia 2010r. decyzji, nastąpiło u niej pogorszenie stanu zdrowia. W piśmie z dnia 14 stycznia 2011r. napisała do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o swojej trudnej sytuacji rodzinnej i niezrozumiałym dla niej postępowaniu organu. W dniu 31 stycznia 2011r. napisała pismo, do którego dołączyła decyzje Child Support Agency z dnia [..] o odmowie uznania płatności bezpośrednich od M. P. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 23 września 2011r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącej z urzędu wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik skarżącej wniosła również o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oraz oświadczyła, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku bezzasadności skargi, podlega ona oddaleniu w oparciu o art. 151 powołanej ustawy. W rozpoznawanej sprawie podstawę czynności podejmowanych przez organy administracyjne stanowił art. 58 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 K.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). W razie uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności początkowej dniem, od którego należy liczyć bieg siedmiodniowego terminu jest następny dzień po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 57 § 1 K.p.a.). Jednakże zgodnie z art. 58 § 3 K.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Z powołanych przepisów wynika, że zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Obowiązek badania, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, spoczywa na organie administracji. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony został z uchybieniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia i tę ocenę sąd w pełni podzielił. W rozpoznawanej sprawie skarżąca powoływała się na fakt załamania psychicznego po otrzymaniu niekorzystnej dla niej decyzji organu i związane z tym pogorszenie stanu zdrowia. Podniosła ponadto, iż od wielu lat leczy się z powodu zespołu depresji reaktywnej. Niemniej jednak, w dniu 14 stycznia 2011r. skierowała do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. pismo, w którym wskazała numer decyzji z dnia [...] ustosunkowała się do prowadzonego przez organ I instancji postępowania oraz opisała swoją sytuację materialną kwestionując wyliczenie dochodu rodziny. Decyzja ta zawierała odpowiednie pouczenie o prawie wniesienia odwołania. Treść tego pisma wyraźnie wskazuje, iż skarżąca redagując wskazane pismo zapoznała się z decyzją z dnia [...] a więc musiała ją odnaleźć i miała możliwość racjonalnej oceny własnej sytuacji oraz sformułowania zarzutów skierowanych do organu. Należy zatem podzielić stanowisko organu, iż przyczyny uniemożliwiające złożenie odwołania spowodowane nagłym stanem emocjonalnym ustąpiły w dniu 14 stycznia 2011r. i od tej daty należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]. W tej sytuacji siedmiodniowy termin, o jakim stanowi powołany wyżej art. 58 § 2 K.p.a. upłynął w dniu 21 stycznia 2011r. (piątek). W piśmie z dnia 14 stycznia 2011r., skarżąca nie złożyła jednak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosku takiego nie zawiera również kolejne pismo z dnia 31 stycznia 2011r. Tymczasem przywrócenie terminu nie może nastąpić z urzędu, jest do tego potrzebny bezwzględnie wniosek, który należy złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Skorzystanie z uprawnienia, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a. należy do czynności dyspozycyjnych strony, przywrócenie terminu jest bowiem instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości (vide: wyroki NSA z dnia 23 maja 1995r., sygn. akt SA/Sz 274/95 – Lex nr 26915 i z dnia 18 listopada 2009r., sygn. akt I OSK 168/09 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek o przywrócenie terminu nadany został przez skarżącą listem poleconym dopiero w dniu 15 lutego 2011r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Jak już sąd wyżej wskazał, przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Nie negując zatem problemów emocjonalnych skarżącej, organ niewadliwie uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jako spóźniony nie mógł być uwzględniony, zaś przedstawione przez skarżącą okoliczności nie usprawiedliwiają zaistniałej zwłoki. Fakt choroby skarżącej nie jest zdarzeniem nowym, nieprzewidzianym. Jest to choroba, która nie uniemożliwia skarżącej funkcjonowania w społeczeństwie i w rodzinie. Świadczy o tym treść składanych pism i wniosków. Ponadto, nawet ze złożonego przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu 23 września 2011r. zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 września 2011r. oraz kserokopii dokumentacji lekarskiej nie wynika, że w dacie upływu terminu do wniesienia odwołania oraz w późniejszym okresie stan zdrowia skarżącej stanowił obiektywną przeszkodę, która uniemożliwiała mu wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie. Z przytoczonych względów skarga w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu. Na marginesie tych rozważań, z uwagi na treść wniosku pełnomocnika skarżącej sformułowanego na rozprawie w dniu 23 września 2011r., należy nadto zauważyć, że wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienie z dnia [...], nr [....] jest ostateczne i podlegało odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Skarżąca z uprawnienia tego jednakże nie skorzystała. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a. Wyniki postępowań dotyczących uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji oraz przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej samej decyzji pozostają wobec siebie w związku. W rozpatrywanej sprawie związek ten polega na tym, że ewentualne uwzględnienie skargi, a następnie wydanie przez organ postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania niweczyłoby skutek, jaki wynika z postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga została jednak oddalona. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono zgodnie z art. 250 powołanej ustawy w związku z § 2 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). m.ch.