II SA/Łd 577/16
WyrokWSA w Łodzi2017-03-14
Skład orzekający: Renata Kubot-Szustowska, Barbara Rymaszewska, Joanna Sekunda-Lenczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, naruszył zasadę związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu administracyjnego, mimo że organ odwoławczy powoływał się na zmianę stanu faktycznego i prawnego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył art. 153 PPSA, ignorując wiążące wytyczne sądu zawarte w prawomocnym wyroku. Organ odwoławczy nie mógł uchylić decyzji organu I instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania, powołując się na zmianę stanu faktycznego, skoro sąd w poprzednim wyroku ocenił te same okoliczności odmiennie, a decyzja rozgraniczeniowa była już znana sądowi w poprzednim postępowaniu. Organ odwoławczy powinien był wydać rozstrzygnięcie reformatoryjne na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla budynku inwentarskiego, który został wybudowany z istotnymi odstępstwami od pierwotnego pozwolenia. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, powołując się na zmianę stanu faktycznego w zakresie przebiegu granicy nieruchomości. Skarżący zarzucili nierzetelność dokumentacji oraz naruszenie przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...].Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska(spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2017 roku spraw ze skarg H. T. i M. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie projektu budowlanego zamiennego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącym H. T. i M. T.. a.tp.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., po rozpatrzeniu wniosku W. P., na podstawie art. 51 ust. 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013, poz. 1409 ze zm. – dalej jako: ustawa), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.) zatwierdził projekt budowalny zamienny budynku inwentarskiego na działce nr 298 w m. D. i nałożył na wnioskodawcę obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku.
Jak wynika z akt sprawy sporny budynek wybudowany został w latach 1979-1980 na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] kwietnia 1979 r. mocą którego inwestorom zezwolono na budowę budynku inwentarskiego o kubaturze 237m³, powierzchni zabudowy 63m², powierzchni mieszkalnej 49m². Inwestycja została zrealizowana z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu, polegającymi na zmianie powierzchni zabudowy, długości, szerokości i kubatury oraz zmianie usytuowania w stosunku do granicy nieruchomości. W czasie oględzin ustalono, że obiekt posiada wymiany 4,40 m x 17,87 m, podczas gdy zgodnie z planem zagospodarowania załączonym do decyzji o pozwoleniu na budowę winien mieć 5,02 m x 12,52 m z usytuowaniem przy granicy nieruchomości. Mając na uwadze zapis art. 36a ust. 1 ustawy oraz wobec informacji z UM w D., iż inwestor nie zawiadomił o zakończeniu budowy, ani nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wdrożył procedurę opisaną w art. 50-51 ustawy.
Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nałożył na stronę obowiązek sporządzenia i przedstawienia do dnia 30 stycznia 2008 r. projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót, w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Opisana decyzja została utrzymana w mocy w toku kontroli instancyjnej oraz przeszła pozytywnie kontrolę sądowoadministracyjną. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. organ nadzoru budowlanego zatwierdził projekt budowlany zamienny, udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowanych oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W toku kontroli instancyjnej organ odwoławczy uchylił opisaną decyzję. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. zatwierdził projekt budowalny zamienny, udzielił pozwolenia na wznowienie robót i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. I ta decyzja została uchylona w toku kontroli międzystacyjnej. W ramach ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nałożył na stronę obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym. Przy piśmie z dnia 26 lutego 2015 r. strona przedłożyła uzupełniony projekt budowlany zamienny.
Analizując złożony projekt zamienny organ nadzoru budowlanego stwierdził, iż został sporządzony przez uprawniony podmiot, projekt zagospodarowania spełnia warunki określone w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Nadto projekt zamienny jest zgodny z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy w D. z dnia [...] czerwca 2012 r. Organ stwierdził dalej, iż budynek usytuowany jest przy granicy z sąsiednią nieruchomością budowlaną, co jest zgodne z ustaleniami ww decyzji o warunkach zabudowy. Zastrzeżeń nie budzą rozwiązania ochrony przeciwpożarowej, które polegają na wyprowadzeniu ściany oddzielenia przeciwpożarowego 30cm ponad poziom dachu z cegły ceramicznej o odporności ogniowej REI120. Rozwiązanie to jest zgodne z warunkami technicznymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ stwierdził, iż projekt zagospodarowania terenu również jest zgodny z obwiązującymi normami, w tym z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Ochrony środowiska z dnia 3 lipca 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego na mapie do celów projektowych. Nadto organ stwierdził, iż przedłożony projekt zamienny posiada wszelkie wymagania, opinie i uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 3, 4 ustawy.
Mając na uwadze zastrzeżenia H. T., podnoszone w toku postępowania organ wyjaśnił, iż zapis § 12 rozporządzenia nie uzależnia usytuowania budynku od zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości na zbliżenie obiektu do granicy działki. Dopuszczalność usytuowania budynku przy granicy ograniczona jest jedynie warunkami wymienionymi w tym przepisie, w tym w szczególności koniecznością, aby budynek sytuowany w granicy nieruchomości był zwrócony ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. W niniejszej sprawie wymogi te zostały spełnione.
W odwołaniu od powyższej decyzji H. B. T., M. T. i G.T. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucili, iż naruszone zostały zapisy § 12 rozporządzenia ze względu na zbyt bliską odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną o nr 502, gdyż budynek usytuowany jest w odległości około 30 cm od granicy. Nadto z decyzji ustalającej warunki zabudowy, z dnia [...] czerwca 2012 r., nie wynika jak twierdzi organ nadzoru budowalnego stopnia powiatowego, że usytuowanie budynku przy granicy z sąsiednią działką jest zgodne z tą decyzją. Z pkt 7a tej decyzji wynika, że planowana inwestycja winna być zrealizowana na zasadach przewidzianych w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Zdaniem odwołujących nawet gdyby przyjąć, że decyzja ustalająca warunki zabudowy dopuszcza możliwość zbliżenia planowanej inwestycji do granic z działkami sąsiednimi, to i tak nie spełnione są przesłanki z § 12 rozporządzenia, gdyż obiekt można sytuować wyłącznie bezpośrednio w granicy lub odległości mieszczącej się między 1,5 m a 3 m. Sporny budynek znajduje się w odległości 30 cm od granicy, co stanowi naruszenie ww przepisów. Z uwagi na powyższe, a przede wszystkim wobec braku prawnej możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, organ winien wydać decyzję nakazującą rozbiórkę. Odwołujący zwrócili dodatkowo uwagę na zapis art. 5 ustawy odnośnie poszanowania interesów osób trzecich, które zostały naruszone, budynek gospodarczy ogranicza bowiem korzystanie z własnej nieruchomości i możliwości jej dalszego zagospodarowania oraz negatywnie wpływa na otoczenie.
Odwołujący zwrócili uwagę, iż w aktach nie ma projektu budowlanego, który miał być załącznikiem do decyzji z dnia [...] kwietnia 1979 r. o pozwoleniu na budowę, co zostało stwierdzone w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] września 2006 r. i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2007 r. W chwili obecnej brak tego projektu budowlanego. Na koniec odwołujący zarzucili naruszenie przepisów postępowania m.in. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie należytego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, co mogło skutkować nienależytym zastosowaniem norm prawa materialnego.
Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ II instancji przywołując dotychczasowy przebieg postępowania stwierdził, iż w niniejszej sprawie inwestycja została zrealizowana z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowalnego, polegającymi na zmianie powierzchni zabudowy, długości, szerokości i kubatury obiektu oraz zmianie jego usytuowania w stosunku do granicy działki, w związku z czym nastąpiła zmiana zagospodarowania działki. Organ odwoławczy podkreślił, iż powyższe kwestie zostały ostatecznie przesądzone orzeczeniami sądów administracyjnych I i II instancji. Dalej stwierdził, iż tak ustalony stan faktyczny obligował organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 50-51 ustawy, co uczynione zostało w sprawie. Niemniej jednak, stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy organ nadzoru budowlanego przed zatwierdzeniem projektu zamiennego obowiązany jest sprawdzić projekt budowlany w zakresie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 ustawy. Przedstawiony projekt budowlany zamienny musi odpowiadać ogólnym wymogom stawianym projektom budowlanym, a dodatkowo uwzględniać zmiany wynikające z dotychczasowo przeprowadzonych robót. Przed jego zatwierdzeniem organ bada kompletność projektu oraz zgodność ze stanem rzeczywistym. W niniejszej sprawie organ I instancji uznał, że przedłożony projekt zamienny odpowiada tym wymogom. Jednak po analizie tych dokumentów organ odwoławczy powziął wątpliwość co do zgodności z § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ze zgromadzonych dokumentów wynikało bowiem, iż przedmiotowy budynek usytuowany jest w odległości 27 cm od granicy z nieruchomością sąsiednią. Nadto organ zwrócił uwagę, iż po wydaniu wyroku sądu administracyjnego z dnia 20 listopada 2015 r., sygn.akt II SA/Łd 828/15 zmienił się stan faktyczny i prawny, w dniu [...]kwietnia 2015 r. Burmistrz Gminy i Miasta w D. wydal bowiem decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, której dotyczy postępowanie. Decyzja ta uprawomocniła się w dnu 30 kwietnia 2015 r. Następnie w dniu 12 maja 2016 r. Starosta [...] przyjął do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opis techniczny sporządzony przez geodetę wraz z mapą sytuacyjną uzupełnioną pomiarem budynków. Organ zauważył, iż przebieg granicy ustalony ostatecznie decyzją z dnia [...]kwietnia 2015r. jak i usytuowanie budynku ustalone w operacie technicznym są odmienne zarówno od przyjętych przez organy I i II instancji, jak i wskazywanych dotychczas przez strony. Organ odwoławczy podkreślił, iż kwestia przebiegu granic ma fundamentalne znaczenie, zaś organ stopnia powiatowego oparł się na zgormadzonej dokumentacji i wywiódł z niej, iż budynek usytuowany jest w granicy nieruchomości. Konsekwencją powyższego było niekwestionowanie złożonego projektu budowlanego zamiennego w części dotyczącej zgodności dokumentacji z normami rozporządzenia tj. § 12 rozporządzenia, w zakresie norm odległościowych. Jakkolwiek organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] listopada 2014 r. wskazał na konieczność usunięcia nieprawidłowości w złożonym projekcie, w szczególności z normami § 12 rozporządzenia, jednak przebieg granicy nie był wówczas ustalony. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, inwestor nie miał możliwości usunięcia nieprawidłowości dokumentacji projektowej, skoro nie był znany przebieg granicy. W konsekwencji jakkolwiek wyeliminowano pozostałe nieprawidłowości w dokumentacji projektowej, gdyż potwierdzono zgodność projektu budowalnego z wymogami określonymi w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w D. z dnia [...] czerwca 2012 r. co do udziału powierzchni biologicznie czynnej, jak również złożony został projekt zagospodarowania działki, to jednak przedwczesna byłaby ocena zgodności tegoż projektu z normami rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., bowiem przebieg granicy uległ zmianie po wydaniu rozstrzygnięć przez organy obu instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać i rozstrzygać po raz drugi sprawę rozstrzygniętą decyzją w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Z uwagi na zmianę stanu faktycznego w kluczowym dla sprawy zakresie, niemożliwym jest skorzystanie przez organ II instancji z uprawnień kasacyjno-reformatoryjnych, gdyż godziłoby to w zasadę dwuinstancyjności postępowania. W następstwie należało zaskarżoną decyzję uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli H. T. (sprawa zarejestrowana pod sygn.akt II SA/Łd 577/16) oraz M. T. (sprawa zarejestrowana pod sygn.akt II SA/Łd 578/16).
Skarżący H. T. zarzucił nierzetelność dokumentacji, w oparciu o analizę której rozpoznawały sprawę organy nadzory budowlanego.
Skarżąca M. T. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 2 i art. 136 w związku z art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona m.in. wskazała, iż twierdzenie organu odwoławczego, iż decyzja rozgraniczająca oraz dokumentacja przyjęta do zasobu geodezyjno-kartograficznego wraz z mapą uzupełnioną o pomiar budynków ustaliła ostatecznie przebieg granicy między nieruchomościami nie jest prawdziwe. Wiedzę o decyzji ustalającej granice organ odwoławczy posiadał już przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2015r. gdyż informowali o tym fakcie skarżąca z mężem, przesyłając treść decyzji. Natomiast operat nie stanowi części decyzji rozgraniczeniowej i nie może zmieniać decyzji rozgraniczeniowej bez zmiany decyzji w odpowiednim trybie. Reasumując, w ocenie skarżącej wszelkie okoliczności zostały już wyjaśnione i nie ma potrzeby przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedziach na skargi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Ł. wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 14 marca 2017 r. sąd postanowił na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – przywoływanej dalej w skrócie jako: p.p.s.a.) połączyć sprawę niniejszą ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 578/16 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, dalej sprawę prowadzić pod sygn. akt II SA/Łd 577/16. Nadto pełnomocnik skarżących poparł skargę i wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu oświadczając, iż nie zostały uiszczone w całości, ani w części. Uczestniczka postępowania wniosła o oddalenie skargi i oświadczyła, iż decyzją z dnia [...] maja 2016 r. zostało zakończone postępowanie rozgraniczeniowe, na którą to okoliczność okazała decyzję Burmistrza Gminy Miasta D. z dnia [...] kwietnia 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem kwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia). W przypadku stwierdzenia odpowiednio którejś z wad przewidzianych w art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględniając skargę może rozstrzygnięcie uchylić, stwierdzić nieważność lub niezgodność z prawem.
W ocenie sądu w pierwszej kolejności wyjaśnić należy przesłanki jakimi kierował się wydając na rozprawie w dniu 14 marca 2017 r. postanowienia o połączeniu sprawy o sygn. akt II SA/Łd 577/16 ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 578/16.
Zgodnie z art. 111 § 1 p.p.s.a. sąd jest zobligowany do połączenia kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Na możliwość wnoszenia skarg dotyczących tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub bezczynności organu wskazuje art. 51 p.p.s.a. Tożsamość przedmiotu postępowania administracyjnego prowadzonego z udziałem stron o spornych interesach ma ten skutek, że obowiązki tych stron należy ustalić w jednej sprawie, każde bowiem rozstrzygnięcie organu administracji państwowej wpływa na sytuację prawną tych stron równocześnie, a wniesienie odwołania przez jedną stronę czyni decyzję organu pierwszej instancji rozstrzygnięciem nieostatecznym również dla drugiej lub innych stron (vide. wyrok NSA z dnia 4 września 1981 r., sygn.akt II SA 52/81, ONSA 1981/2/83).
W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości tożsamość przedmiotu postępowania, gdyż zarówno H.T., jak i M.T., uczynili przedmiotem zaskarżenia decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]. Jednocześnie zaskarżone rozstrzygnięcie wpływa równocześnie na sytuację prawną każdego ze skarżących. Połączenie jest zatem podyktowane względami technicznymi i ekonomią procesową i nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności oraz nie zmienia faktu, że łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy są nadal samodzielnymi sprawami.
Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], zdaniem składu orzekającego zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy istotne jest, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi kontrolował postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie. Jak wskazane zostało w stanie faktycznym, W. P. zaskarżyła poprzednią decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]lipca 2015 r. uchylającą w całości decyzję organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego z dnia [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2015 r., sygn.akt II SA/Łd 828/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] lipca 2015 r. wskazując, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, które nakazywałyby odstąpienie od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. I co istotne, na skutek przywołanego orzeczenia sądu sprawa powróciła ponownie do organu administracji publicznej II instancji wobec wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu tegoż organu. Ponownie zaś rozpoznając sprawę, organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić wytyczne zawarte w przywołanym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 listopada 2015 r., będące wynikiem wcześniejszej kontroli sądowoadministracyjnej, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Stosownie bowiem do przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Niezastosowanie się organu administracji publicznej do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania traktować trzeba jako naruszenie normy prawa materialnego. Uznanie określonej okoliczności, jej sprecyzowanie, jako element oceny stanu faktycznego nie może naruszać art. 153 p.p.s.a., normującego zasadę związania organu administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu administracyjnego. Ocena prawna wiąże w danej sprawie, natomiast związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt II GSK 104/05; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1401/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 347/13 – dostępne, jak i pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu, na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że ocena prawna wiąże nie tylko organy, ale i sąd ponownie rozpoznający sprawę. Związanie sądu, co wyraźnie akcentuje się nie tylko w orzecznictwie, ale i w piśmiennictwie, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W konsekwencji powyższego, jako przesądzone trzeba ocenić ustalenia sądu dokonane w ramach poprzedniej kontroli.
Zdaniem sądu w składzie rozpoznającym sprawę, analiza materiału dowodowego i argumentów zaskarżonej decyzji prowadzi do oceny, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. powtórnie rozstrzygnął stosownie do art. 138 § 2 k.p.a., zupełnie ignorując wiążące wytyczne sądu administracyjnego oraz przesłanki uzasadniające wydanie tego rodzaju decyzji. Dla zastosowania przepisu art. 138 § 2 k.p.a. ustawodawca wymaga stwierdzenia, iż decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tymczasem organ odwoławczy wskazuje na zmianę stanu faktycznego i prawnego, uzasadniającą odstąpienie od wiążącego charakteru wytycznych sądu (art. 153 p.p.s.a.). Organ nadzoru budowlanego II instancji podnosi, iż w dniu [...]kwietnia 2015 r. Burmistrz Gminy i Miasta w D. wydał decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, której dotyczy postępowanie, decyzja ta uprawomocniła się w dniu 30 kwietnia 2015 r. Nadto, iż w dniu 12 maja 2016 r. Starosta [...]przyjął do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego opracowanie, które ostatecznie ustaliło przebieg granicy między nieruchomościami. W ocenie organu odwoławczego przebieg granicy ustalony ostatecznie przywołaną decyzją z dnia [...]kwietnia 2015 r., jak i usytuowanie budynku ustalone w zaewidencjonowanym operacie technicznym są odmienne od przyjętych przez organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego, co uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej przez ten organ i przekazanie sprawy do ponownego postępowania z uwzględnieniem tych nowych okoliczności. Organ wskazuje nadto, iż ta zmiana stanu faktycznego i prawnego, która nastąpiła po wydaniu wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. powoduje ustanie mocy wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wspomnianego wyroku.
Zdaniem składu z taką oceną organu odwoławczego nie sposób się zgodzić, w szczególności mając na uwadze argumenty sądu oparte o stan faktyczny i prawny ustalony dla potrzeb kontrolowanego już postępowania. Dostrzec przede wszystkim należy, iż fakt wydania decyzji rozgraniczeniowej z dnia [...] kwietnia 2015 r. i jej prawomocności, był znany sądowi w składzie uprzednio orzekającym. Tym samym nie sposób zgodzić się z obecną oceną [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż zmienił się stan fatyczny i prawny umożliwiający odstąpienie od wytycznych sądu (art. 153 p.p.s.a.). Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, bez względu na poglądy prawne wyrażane w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. (por. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 1998 r., sygn.akt I SA 977/98, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 44656, z dnia 22 marca 1999 r., sygn.akt IV SA 527/97, Lex nr 47275). Oznacza to, iż za przesądzone uznać należało, jak wskazał to wyraźnie sąd w motywach wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt. II SA/Łd 828/15, że "(...) organ odwoławczy nie może nie dostrzegać, że sygnalizowane przez niego okoliczności, które kwalifikuje jako sprzeczność przedłożonego projektu budowlanego zamiennego z przepisami techniczno – budowlanymi, były już wskazane w postanowieniu organu szczebla powiatowego z dnia [...] listopada 2014r. nr 103/2014, wydanym na podstawie art. 35 ust. 3 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., nakładającym na W. P. obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym. Tak więc jeśli istotą stwierdzonej przez organ odwoławczy nieprawidłowości jest okoliczność, która była objęta postanowieniem nakładającym obowiązek jej usunięcia w zakreślonym terminie, to po bezskutecznym upływie tego terminu organ winien wydać decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 3 Pr.bud.) nie zaś uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania." Dalej sąd przesądził, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy i mając wiedzę o istnieniu w obrocie prawnym decyzji rozgraniczeniowej z dnia 9 kwietnia 2015 r., a która jak wynika to z akt sprawy znana była również organowi, że "(...) jeśli organ odwoławczy uznał decyzję organu pierwszej instancji za wadliwą, to wobec braku zastrzeżeń co do stanu faktycznego sprawy winien wydać rozstrzygnięcie reformatoryjne oparte na przepisie art. 138 § 1 K.p.a., które byłoby merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy. Wydał natomiast z naruszeniem prawa decyzję kasacyjną, która stanowiąc rozstrzygnięcie wyłącznie procesowe, nie vkończy postepowania w sprawie, a dodatkowo skutkuje pogwałceniem zasady szybkości postępowania administracyjnego ( art. 12 K.p.a.), bowiem odkłada w czasie załatwienie sprawy trwającej już kilka lat".
Reasumując, organ nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem wbrew wytycznym sądu, zawartym w prawomocnym wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. prowadził postępowanie i oparł rozstrzygnięcie na tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, które sąd już ocenił odmiennie, naruszając tym samym zasadę związania, określoną we wskazanym wyżej przepisie.
Na marginesie wyjaśnić należy, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje, zgłoszony na rozprawie przez uczestniczkę postępowania, fakt wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r.(utożsamionej z jej uprawomocnieniem się w dniu 20 maja 2016 r.), która w ocenie uczestniczki kończy postępowanie rozgraniczeniowe (wskazana decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r., która uprawomocniła się w dniu 20 maja 2016 r. znajduje się w aktach administracyjnych organu II instancji). Wyjaśnić należy, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało prawomocnie zakończone decyzją z dnia [...]kwietnia 2015 r. Decyzja, na którą wskazuje uczestniczka jest natomiast decyzją umarzającą postępowanie w sprawie o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego, która w żaden sposób nie modyfikuje, ani nie eliminuje z obrotu prawnego decyzji pierwotnej z dnia [...] kwietnia 2015 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. sąd orzekł w pkt 1 o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. Nadto, w ślad za składem poprzednio kontrolującym niniejszą sprawę stwierdzić należy, iż charakter zaskarżonej decyzji i stwierdzona jej wadliwość zwalnia sąd od koniczności odniesienia się do stawianych w skardze zarzutów o charakterze materialnoprawnym. Zarzuty te mogą stać się aktualne dopiero w następstwie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji od czego dotychczas organ się uchyla.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a.
k.ż.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło