II SA/Łd 584/09

Dnia 6 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant Asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2009 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]. LS Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 104 i art. 163 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), art. 2 pkt 1 i 5, art. 8 ust. 2 pkt 2, art. 10a ustawy z dnia 22.kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86 poz. 732 ze zm.), art.41 ustawy z dnia 7.września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. nr 1 z 2009 r., poz. 7) uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] znak [...] zmienioną decyzjami z dnia [...], z dnia [...]. oraz z dnia [...] orzekającą o przyznaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej na dziecko – M. G. w okresie od dnia 1.września 2007r. do dnia 30.września 2008r. oraz orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał, że z zaświadczeń przesłanych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.Ś. w Ł. z dnia 4.lutego 2009r. oraz pisma z dnia 19 lutego 2009r. wynika, iż w sprawie egzekucyjnej z wniosku J. G. przeciwko dłużnikowi C. G., zaległość na rzecz uprawnionych M., M., i M. G. wraz z ratą bieżącą została spłacona w grudniu 2006r. Wobec tego, z uwagi na fakt, że egzekucja stała się skuteczna prawo do zaliczki alimentacyjnej nie przysługuje wierzycielom alimentacyjnym od dnia 1.września 2007r. W dniu 27.marca 2009r. J. G., ustawowa przedstawicielka małoletniej M. G., złożyła odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że nie zgadza się ze stanowiskiem organów o nienależnie pobieranej przez nią zaliczce alimentacyjnej. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniosło, że decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku J. G., przyznano wnioskodawczyni prawo do zaliczki alimentacyjnej na małoletnią córkę – M. G.. Jednakże z zaświadczeń z dnia 4.lutego 2009r. i z dnia 19.lutego 2009r., pochodzących od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – Ś. w Ł. wynika, iż zaległość alimentacyjna na rzecz uprawnionych – M., M. i M. G. wraz z ratą bieżącą została spłacona w miesiącu grudniu 2006r. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że egzekucja stała się skuteczna poczynając od miesiąca grudnia 2006r., zatem zaliczka alimentacyjna nie przysługuje uprawnionej również w okresie zasiłkowym od dnia 1.września 2007r. do dnia 30.września 2008r. Odnosząc się do zarzutów odwołującej organ wskazał, iż decyzja z dnia [...]. orzekająca o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na dziecko – M. G. została wydana na wniosek strony w oparciu o dołączone doń dokumenty, w tym zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji, przyczynach tej bezskuteczności oraz działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów (art. 3 pkt 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). W dniu 21.września 2007r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – Ś. w Ł. przesłał do organu I instancji wniosek J. G. o przyznanie zaliczki alimentacyjnej wraz z zaświadczeniem o bezskuteczności prowadzonego postępowania oraz wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych. Zaświadczenie to stanowiło podstawę wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...]. Jednakże treść zaświadczeń wystawianych przez komornika w 2009r. jak również treść pism kierowanych przezeń do organu pomocowego wskazuje, iż egzekucja alimentów w stosunku do dłużnika alimentacyjnego była skuteczna, poczynając od miesiąca grudnia 2006r. Treść tych zaświadczeń pozostaje natomiast poza kontrolą organów administracji, które nie są władne ich oceniać, działając jedynie na ich podstawie. Z tej też przyczyny, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rozstrzygnięcie organu I instancji, kwestionowane przez odwołującą, jest prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. G. podniosła, iż nie rozumie, dlaczego komornik wystawiał zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji skoro od grudnia 2006r. stała się ona skuteczna i dlaczego musi wraz z dziećmi ponosić konsekwencje tego faktu. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy prawa materialnego oraz przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, że zaskarżona decyzja nie precyzuje podstawy prawnej, w oparciu o którą została wydana. Powołany wśród szeregu przepisów prawa art. 10a ustawy z dnia 22.kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, stosowany w niniejszej sprawie na podstawie art. 41 ustawy z dnia 7.września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi zaś, iż organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeśli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę. W zaskarżonej decyzji nie wskazano, która z powyższych przesłanek znalazła w niniejszej sprawie zastosowanie, zaś ustalony stan faktyczny nie wskazuje, by zaistniała którakolwiek. Z kalkulacji, zawartej w zaświadczeniu komornika z dnia 26.marca 2009r., znajdującej się w aktach administracyjnych wynika, iż w okresie od 1.września 2007r. do 30.września 2008r. wierzycielce alimentacyjnej przekazywana została łącznie kwota 2484,-zł. przy czym kwota ta pozostaje zgodna z treścią zaświadczeń komorniczych, stanowiących załącznik do wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej w okresie od 1.września 2007r. do dnia 30.września 2008r. oraz podstawę do wydawania kolejnych decyzji o zmianie wysokości przyznanej zaliczki (zaświadczenia z dnia 20.września 2007r., z dnia 14.grudnia 2007r., z dnia 13.marca 2008r., z dnia 16.czerwca 2008r. oraz z dnia 30.września 2008r.). Ostatecznie zatem, wspomniane zaświadczenia różni jedynie konkluzja, wyrażona przez komornika, odpowiednio o bezskuteczności egzekucji, prezentowana we wcześniejszych zaświadczeniach oraz o jej skuteczności, wyrażona w zaświadczeniach wystawianych, poczynając od dnia 5.stycznia 2009r. Nie sposób zaś przyjąć, iż jedynie radykalna i nagła zmiana stanowiska komornika sądowego o skuteczności egzekucji, sama w sobie stanowi o zmianie sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny, mającej wpływ na prawo do zaliczki czy też o uznaniu pobranej zaliczki za nienależną. Jakkolwiek bowiem podzielić należy stanowisko organów administracji, iż nie są one powołane do kontroli zaświadczeń komorniczych oraz oceny prawidłowości ich wystawiania, nie do zaakceptowania jest wszakże stanowisko, iż wyrażona w nich opinia, choćby sprzeczna z ustalonym stanem faktycznym w sposób arbitralny stanowić może podstawę do zmiany lub uchylenia decyzji w oparciu o treść art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej bez potrzeby wykazywania okoliczności w tym przepisie wskazanych. Przepis art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej będzie zawierał procesową podstawę do zmiany decyzji ustalającej prawo do zaliczki, jeżeli okoliczności uzasadniające dokonanie takiej zmiany będą czyniły zadość wymogom zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny bądź też wskazywały na świadczenie nienależnie pobrane. (por. szerzej na ten temat w artykule W. Maciejko: Zadania wójta w sprawach aktualizacji wysokości zaliczki alimentacyjnej; Samorząd Terytorialny 207/11/21) Na marginesie też zauważyć należy, iż zaskarżona decyzja odbiega w swej treści od rozstrzygnięć wydanych w tym samym stanie faktycznym stosunku do pozostałych dzieci skarżącej (M. i M. G.). Jak bowiem wynika z akt administracyjnych nadesłanych do kontroli sądowej wraz ze skargami w sprawach o sygn.akt II SA/Łd 526/09 oraz II SA/Łd 528/09 postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej za okres od dnia 1.września 2007r. do dnia 30.września 2008r. zostało ostatecznie umorzone (decyzjami SKO z dnia [...]. nr [...] oraz [...]) a skargi w tychże sprawach - oddalone. Zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydawanych na tle tego samego stanu faktycznego powoduje zaś podważenie zaufania obywateli do organów Państwa oraz wpływa ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli, przez co narusza zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a. Z tej przyczyny niezbędnym jest odniesienie się do zarzutu dotyczącego różnorodności wydawanych w tożsamej sprawie rozstrzygnięć i wyrażenie stanowiska organu odwoławczego w tej kwestii w wyczerpującym wymogi art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11.października 2007r., sygn.akt II SA/Lu 609/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 489583). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. LS