II SA/Łd 589/15
WyrokWSA w Łodzi2015-11-18
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zatwierdzająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego narusza prawo własności poprzez brak zapewnienia obsługi komunikacyjnej nieruchomości, jeśli dostęp do drogi publicznej jest możliwy poprzez drogi wewnętrzne lub służebności gruntowe?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy zatwierdzająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie narusza prawa własności skarżącego. Plan zapewniał możliwość obsługi komunikacyjnej nieruchomości poprzez drogi wewnętrzne lub służebności gruntowe, co jest zgodne z przepisami prawa, nawet jeśli nie przewiduje bezpośredniego dostępu do drogi publicznej lub realizacji projektowanej w przeszłości ulicy.Stan faktyczny
Skarżący M. M. zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Bełchatowie zatwierdzającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie prawa własności poprzez brak zapewnienia obsługi komunikacyjnej jego nieruchomości. Skarżący wskazywał na brak projektowanej ulicy Chopina, która miała zapewnić dojazd. Organ argumentował, że plan dopuszcza obsługę komunikacyjną poprzez drogi wewnętrzne i służebności gruntowe, a obecny dostęp do nieruchomości jest zapewniony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 roku sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Bełchatowie z dnia 30 kwietnia 2015 r. nr VIII/51/15 w przedmiocie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta Bełchatowa – obszaru ograniczonego ulicami: Czapliniecką, Lipową i Aleją Włókniarzy oddala skargę. LS
W dniu 22 lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu skarga M. M. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia 30 kwietnia 2015 r. nr VIII/51/15 w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta Bełchatowa - obszaru ograniczonego ulicami: Czapliniecką, Lipową i Aleją Włókniarzy.
Skarżący zarzucił przedmiotowej uchwale naruszenie art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r., poz. 199 – dalej jako: u.p.z.p.) poprzez ograniczenie korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, wskutek niezaprojektowania obsługi komunikacyjnej nieruchomości jak i sąsiednich działek. Nadto skarżący zarzucił naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP przez ograniczenie prawa do dysponowania i korzystania z nieruchomości poprzez brak dojazdu do niej; art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy w związku z § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez nieokreślenie w planie układu komunikacyjnego oraz jego powiazań z układem zewnętrznym w zakresie działek nr 440/1, 440/2, 437 obręb 8; art. 2 u.p.z.p. poprzez naruszenie ładu przestrzennego i art. 3 ust. 1 u.p.z.p. poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części tekstowej § 34 ust. 1 pkt 6 oraz w części graficznej D2MN(u) w załączniku nr 2h w zakresie w jakim nie przewidują obsługi komunikacyjnej do działek nr 440/1, 440/2 i 437 poprzez projektowaną drogę, ewentualnie stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały w opisanej części, ewentualnie uchylenie zaskarżonej uchwały w opisanej części.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił m.in., iż jest współwłaścicielem działek nr 440/1 i 440/2 i na skutek uchwalenia zaskarżonego aktu utracił możliwość korzystania z nieruchomości poprzez niezapewnienie obsługi komunikacyjnej i swobodnego dojazdu do drogi publicznej, który był planowany przez projektowaną ul. Chopina przewidzianą już w 1977 roku. Skarżący dodał, iż w dacie uzyskiwania pozwolenia na budowę – 5 lipca 1990 r. – na działkach nr 437 i 440/2 bezspornym było, że działki mają zapewniony dostęp do drogi publicznej poprzez opisaną w planie realizacji inwestycji i projektowaną ul. Chopina, ulica ta nie powstała a jednocześnie w zaskarżonej uchwale nie została przewidziana obsługa komunikacyjna działek strony. Zaskarżona uchwała wskazuje, iż plan zapewnia możliwość obsługi komunikacyjnej za pośrednictwem dróg wewnętrznych, obsługujących nie wyodrębnionych liniami rozgraniczającymi na rysunku planu. Zdaniem strony "zapewnienie" możliwości obsługi komunikacyjnej za pośrednictwem takich dróg nie stanowi żadnego zapewnienia możliwości obsługi komunikacyjnej, brak wskazania jednoznacznie drogi w miejscowym planie skutkować będzie w dalszym ciągu brakiem zapewnienia dojazdu do nieruchomości zlokalizowanych przy projektowanej ul. Chopina.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Bełchatowie wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu Rada wyjaśniła, iż w dniu 13 maja 2015 r. skarżący wezwał Radę do usunięcia naruszenia prawa, w dniu 28 maja 2015 r. Rada podjęła uchwałę uznającą wezwanie za bezzasadne. W dalszej kolejności strona złożyła skargę do WSA w Łodzi. Organ wyjaśnił dalej, iż skarżący jest współwłaścicielem działek o nr 440/1 i 440/2, które położne są na terenie oznaczonym symbolem D2MN(u) dla którego w pkt 6g § 34 uchwały widnieje zapis "obsługa komunikacyjna z ulic: 2KDD, 4KDD, 5KDD (bezpośrednio oraz poprzez teren 2KX), 6KDD - bezpośrednio oraz poprzez drogi obsługujące, niewyznaczone ustaleniami planu". Organ dodał, iż w 1984 r. ówczesna właścicielka dokonała podziału działki nr 2582, przy podziale powstały m.in. działki skarżącego, przy czym wówczas nie określono sposobu obsługi komunikacyjnej poszczególnych działek powstałych na skutek podziału. Skarżący stał się współwłaścicielem działek 440/1 i 440/2 we wrześniu 2003 roku, na nieruchomości znajduje się budynek powstały w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Skarżący obecnie powołuje się na pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego z częścią produkcyjną na działce nr 437, która nie stanowi własności, ani współwłasności skarżącego. Nadto w 1977 roku ówczesne władze opracowały plan realizacyjny w ramach którego przewidziano przebieg ulicy Chopina, nie nastąpił jednak wykup terenu pod pas drogowy, nie opracowano projektów drogowych. Obecnie, po analizie możliwości zapewnienia obsługi komunikacyjnej poszczególnych działek stwierdzono, że bezpośredniego dostępu do drogi publicznej nie mają działki nr 437, 440/1, 440/2. Do chwili obecnej obsługa komunikacyjna tych działek obywa się w sposób następujący, do działki nr 437 dojście poprzez działkę nr 495, 440/2, dojście i dojazd przez działkę 440/1, 439, natomiast do działki 440/1 i 440/2 dojście przez działkę 495, dojście i dojazd przez działkę 439. Na wymienionych działkach właściciele utworzyli drogę wewnętrzną, dojścia i dojazdy od zawsze odbywały się po utwardzonym terenie z wykorzystaniem wjazdu od strony ulicy Piaskowej. Organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy dostęp do drogi publicznej to bezpośredni dostęp do tej drogi , ale też dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Nadto, docelowo dla obsługi komunikacyjnej działek skarżącego ustalenia zaskarżonego planu dopuszczają możliwość zarówno realizacji wewnętrznych dróg obsługujących jak i wykorzystania służebności gruntowych. Reasumując organ stwierdził, iż nie można mówić o utracie przez skarżącego możliwości swobodnego korzystania z nieruchomości stanowiącej jego współwłasność, ani o ograniczeniach w korzystaniu z nich po wejściu w życie zaskarżonej uchwały. Ustalenia planu nie pogarszają zasad obsługi komunikacyjnej przedmiotowych działek, funkcjonującej w obecnym kształcie.
W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 26 października 2015 r. skarżący M. M. wskazywał, iż zaskarżona uchwała narusza również prawo własności działek nr 509/10, 507/3, 507/4, 399/1, 399/2, 391/5 znajdujących się w granicach kwestionowanego planu.
Na rozprawie przed sądem w dniu 4 listopada 2015 r., skarżący popierając skargę podnosił, że obecny dojazd do jego nieruchomości prowadzi przez działkę, której nie jest właścicielem i może zostać pozbawiony dojazdu do swojej posesji. Pełnomocnik organu wnosząc o oddalenie skargi, podniósł iż skarżący nie wyczerpał trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, gdyż wezwanie z dnia 13 maja 2015 r. dotyczy uchwały w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwagi, a nie zaskarżonej w sprawie uchwały. Jednocześnie wyjaśnił, iż uchwała Rady Nr X/61/15 z dnia 28 maja 2015 r. (zawierająca odpowiedź na wezwanie) odnosi się zarówno do uchwały w sprawie rozpatrzenia uwagi jak i zaskarżonej uchwały, bowiem Rada chciała uniknąć zarzutu nieustosunkowania się do całości wezwania strony, gdyż w końcowej części wezwania skarżący odnosił się również do zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga M. M. nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Przedmiotem kontroli sądu jest uchwała Rady Miejskiej w Bełchatowie z dnia 16 czerwca 2015 r. Nr VIII/51/15 w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta Bełchatowa - obszaru ograniczonego ulicami: Czapliniecką, Lipową i Aleją Włókniarzy.
Skarga złożona została w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), powoływanej dalej jako u.s.g. Zgodnie z tą regulacją każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Jednocześnie z przepisu art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika trzydziestodniowy termin na złożenie takiej skargi, liczony od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w przypadku braku odpowiedzi, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania.
Sąd badał w pierwszej kolejności, czy wniesiona przez M. M. skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy zostały spełnione warunki formalne do jej skutecznego złożenia, a więc wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, poprzedzające wniesienie skargi oraz zachowanie terminu do jej wniesienia.
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarga z uwagi na materię podlegającą regulacji w drodze zakwestionowanej uchwały dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej. Kompetencje do podjęcia zaskarżonej uchwały przez organ stanowiący gminy określone zostały w art. 18 ust. 2 pkt 5 u.s.g., zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Natomiast jej uchwalenie następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Plan miejscowy jako akt prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.), którego uchwalenie należy do zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.), jest zatem aktem normatywnym z zakresu administracji publicznej. Rozpatrzenie skargi pozostaje zatem w kompetencji sądu administracyjnego.
W ocenie sądu, skarżący dopełnił również wymogu wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, gdyż 13 maja 2015 r. wystąpił z takim wezwaniem do Rady Miejskiej w Bełchatowie, na które organ udzielił odpowiedzi podejmując uchwałę Nr X/61/15 z dnia 28 maja 2015 r.
Co prawda w treści wezwania skarżący powołał uchwałę Rady Miejskiej z 30 kwietnia 2015 r. nr VIII/48/15 w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwag do ustaleń projektu planu, to z jego uzasadnienia wynika, iż domaga się usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę planu zagospodarowania przestrzennego, który nie uwzględnia ulicy Chopina. Oczekuje zaprojektowania drogi umożliwiającej dostęp do zabudowań, które w założeniu miały mieć obsługę komunikacyjną z projektowanej ulicy Chopina. Odpowiedź Rady Miejskiej zawarta w uchwale Nr X/61/15 odnosi się też wprost do uchwały Nr VIII/51/15 w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta Bełchatowa i podstawowego zarzutu strony, dotyczącego niezaprojektowania w przedmiotowym planie ulicy Chopina. Tym samym, za niezasadny należało uznać zarzut organu, iż skarżący nie wyczerpał trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa w odniesieni do zaskarżonej uchwały. Treść zarzutów zawartych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa dotyczyła zakresu objętego skargą na uchwałę w prawie zatwierdzenia miejscowego planu i umożliwiała radzie odniesienie się do nich. Tak więc przedmiot zaskarżenia pokrywał się z zakresem zarzutów podniesionych w wezwaniu, co sprawia, iż wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa został przez skarżącego spełniony.
Uwzględniając zatem treść art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę w rozpatrywanym przypadku wnosi się w terminie trzydziestu od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, należy stwierdzić, że skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu.
Skarga M. M. spełnia więc wszystkie wymogi formalne, warunkujące jej dopuszczalność. Dotyczy bowiem aktu podjętego w sprawie z zakresu administracji publicznej, została wniesiona w ustawowym terminie, po wcześniejszym bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.
Brak jest jednak podstaw do jej uwzględnienia.
Skutecznie kwestionować uchwałę organu powiatu w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może jedynie ten, kto wykaże, że istnieje związek pomiędzy zaskarżonym rozstrzygnięciem, a naruszeniem jego interesu prawnego lub uprawnienia. Taki związek musi istnieć realnie w chwili złożenia skargi i powodować zmianę sfery prawnej podmiotu skarżącego, a nie pozostawać w sferze przypuszczeń na przyszłość. Przyjmuje się, iż realny związek między zaskarżoną uchwałą a indywidualną sytuacją prawną skarżącego zachodzi wówczas, gdy treść skarżonej uchwały wpływa ma na jego sferę prawnomaterialną.
Niewątpliwie legitymowanym do wniesienia skargi na plan miejscowy w trybie art. 101 u.s.g. jest właściciel nieruchomości objętej ustaleniami tego planu (por. Z. Niewiadomski Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Komentarz, Warszawa 2011, s. 197).
Skarga ta nie ma charakteru actio popularis, zaś sąd zobowiązany jest do zbadania legitymacji procesowej skarżącego poprzez ustalenie, czy będąca przedmiotem skargi uchwała narusza jego prawem chroniony interes lub uprawnienie (zob. wyrok TK z dnia 4 listopada 2003 r., SK 30/02, OTK-A 2003/8/84, dostępny również pod adresem www.nsa.gov.pl).
Stąd żądanie skargi dotyczące działki nr 437, jak też zarzut naruszenia prawa własności działek nr 509/10, 507/3, 507/4, 399/1, 399/2, 391/5 znajdujących się w granicach kwestionowanego planu, a objętych pismem uzupełniającym skargę z dnia 26 października 2015 r. nie podlegają merytorycznemu badaniu przez sąd z punktu widzenia legalności postanowień planu odnoszących się do tych jednostek, w obrębie których położone są przedmiotowe nieruchomości. Skarżący nie legitymuje się żadnym prawem do tych nieruchomości, z którego mógłby wywodzić skuteczne żądanie objęcia ich ochroną wobec uchwalonego aktu.
Charakter miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sprawia, że w przypadku złożenia skargi dotyczącej planu sąd ma obowiązek w pierwszej kolejności ustalić przedmiot zaskarżenia. Przedmiotem zaskarżenia mogą być wyodrębnione części planu stanowiące zbiór indywidualnych regulacji określających przeznaczenie niektórych tylko nieruchomości objętych ustaleniami planu. Ustalenie przedmiotu zaskarżenia ma istotne znaczenie, gdyż, jak podkreśla się w orzecznictwie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 12/96, ONSA1997/3/104, dostępna też na: www.nsa.gov.pl).
W sprawie niniejszej, skarżący określił zakres zaskarżenia, odnosząc go do § 34 ust. 1 pkt 6 zaskarżonej uchwały w części tekstowej oraz w części graficznej D2MN(u) w załączniku nr 2h w zakresie w jakim nie przewidują obsługi komunikacyjnej do działek nr 440/1, 440/2 i 437 poprzez projektowaną drogę. Tak jak zaznaczono już wcześniej, argumenty skarżącego dotyczące braku obsługi komunikacyjnej dla działki nr 437 nie mogą podlegać ocenie merytorycznej, gdyż skarżący nie jest właścicielem tej nieruchomości, zatem stan ten wyklucza legitymację do zaskarżenia uchwały w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. w tym zakresie.
Z kolei zarzuty skierowane do dwóch pozostałych działek, 440/1 i 440/2, których jest współwłaścicielem podlegają badaniu, gdyż znajdują się na obszarze, dla którego uchwalony został kwestionowany plan miejscowy.
Zgodnie z art. 21 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c. właściciel rzeczy korzysta z niej z wyłączeniem innych osób zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego, z tym, że przy wykonywaniu własności jest ograniczony treścią przepisów szczególnych, gdyż prawo własności nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona, przy czym tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki.
Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Takimi przepisami ustawowymi dającymi podstawę do ograniczenia prawa własności są m.in. regulacje zawarte ustawie upoważniające gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.). Stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (...) należy do zadań własnych gminy. W kompetencji do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wyraża się samodzielność samorządu terytorialnego w rozwiązywaniu lokalnych zagadnień dotyczących zachowania ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, o których mowa w art. 7 ust.1 pkt 1 u.s.g.
Wyraźną wolą ustawodawcy było pozostawienie organom gminy uprawnienia do uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego (aktów prawa miejscowego), przy jednoczesnym nałożeniu obowiązku przestrzegania reguł stanowienia prawa. Pamiętać przy tym należy, iż gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, a jej samodzielność podlega ochronie sądowej. Samodzielność gminy może być bowiem realizowana tylko w granicach dozwolonych prawem. Stosownie bowiem do art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a zatem samodzielność gminy istnieje tylko w granicach prawa.
Wyłączna kompetencja gminy do planowania miejscowego wyraża się w samodzielnym kształtowaniu sposobu zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu, pod warunkiem działania w granicach i na podstawie prawa i nie nadużywania tego władztwa. Oczywistym jest, że plan zagospodarowania przestrzennego może wkraczać w sferę wykonywania prawa własności (art. 140 k.c.). Plany ustalają możliwość (lub zakaz) prawa zabudowy danej nieruchomości, a przez to określają granice interesu prawnego jednostki. Ustalenia planów zagospodarowania przestrzennego zawierają ograniczenia w zakresie władztwa nad gruntem. W tak szacowanych granicach właściciel (użytkownik wieczysty) może korzystać z gruntu, rozporządzać nim i dokonywać jego zabudowy. Samodzielność gminy nie może jednak niweczyć praw jednostkowych (indywidualnych).
Analizując postanowienia ogólne zaskarżonej uchwały i postanowienia szczegółowe dla terenu D2MN(u) nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, iż jego interes prawny wynikający z prawa własności do działek 440/1 i 440/2 doznał na skutek uchwalenia planu jakiegoś uszczerbku. Owszem, zaskarżony plan nie przewiduje możliwości wytyczenia drogi, ulicy Chopina, projektowanej w 1977 roku, a nigdy nie wykonanej, czego w istocie domaga się skarżący. Niemniej postanowienia planu umożliwiają dostęp tych terenów do drogi publicznej poprzez drogi obsługujące niewyznaczone w zaskarżonym planie, zatem organ nie zamknął tych nieruchomości i nie odciął im dostępu do drogi, do której dotychczas działki te miały dostęp nie przez projektowaną ulicę Chopina – gdyż dotychczas był to tylko ciąg pieszy i takim pozostał (495) lecz przez działkę 439, nie sposób zatem zgodzić się ze stroną, iż nie ma zapewnionej obsługi komunikacyjnej tylko z tego względu, iż inaczej tę obsługę sobie wyobraża.
Nie powoduje to też skuteczności podnoszonych zarzutów, w szczególności naruszenia przepisu art. 2 u.p.z.p., który wyjaśnia pojęcie ładu przestrzennego, przez który należy rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. Jak też normy wynikającej z art. 6 ust. 1 u.p.z.p., a stanowiącej, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Z tych ogólnych unormowań nie wynikają dla skarżącego prawa, których naruszenia można by poszukiwać w zaskarżonym akcie.
Gmina określiła w planie obsługę komunikacyjną, realizując obowiązek wynikający z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p i § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. nr 164, poz.1587). Z treści § 30 zaskarżonego planu wynikają zasady remontu, przebudowy, rozbudowy i budowy systemów komunikacji, ustalając dostępność komunikacyjną z dróg publicznych bezpośrednio, poprzez zjazdy, albo z wykorzystaniem służebności gruntowych, a także przez system dróg wewnętrznych – obsługujących (dojazdów), nie wyodrębnionych liniami rozgraniczającymi na rys. planu (ust. 1 pkt 8). W postanowieniach szczegółowych dotyczących terenu D2MN(u) określono obsługę komunikacyjną z ulic: 2KDD, 4KDD, 5KDD (bezpośrednio oraz poprzez teren 2KX), 6KDD - bezpośrednio oraz poprzez drogi obsługujące, niewyznaczone ustaleniami planu (§ 34 ust. 1 pkt 6 lit. g).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że żaden przepis prawa nie wprowadza obowiązku gminy zapewnienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego bezpośredniego dostępu do drogi publicznej każdej działce, na której dopuszczalna jest zabudowa. Możliwa jest bowiem również zabudowa nieruchomości, która ma jedynie pośredni dostęp do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Tak więc, w przypadku, gdy gmina z określonych względów nie może zapewnić nieruchomości objętej planem, na której dopuszczono zabudowę bezpośredniego lub ewentualnie nawet pośredniego dostępu do drogi publicznej, właściciel tej nieruchomości musi we własnym zakresie podjąć starania o zapewnienie sobie dojazdu do tej działki, korzystając z prawnie dopuszczalnych form, zarówno administracyjnoprawnych, jak i cywilnoprawnych (zob. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., II OSK 1118/11, dostępny na www.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego, zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, gmina nie wprowadziła ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości strony, co czyni niezasadnym zarzuty naruszenia art. 140 k.c., art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, ani też nie przekroczyła granic władztwa planistycznego, wynikających z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. Tym samym, podjęty akt nie zawiera wadliwości naruszającej prawnie chronione interesy skarżącego, gdyż samo sprzeciwianie się rozwiązaniom przyjętym w uchwalonym planie, które nie są zgodne z oczekiwaniami skarżącego nie wystarczy do uznania, że doszło do naruszenia jego interesu prawnego. Wobec braku naruszenia interesu prawnego po stronie skarżącego, nie ma też podstaw do badania przez sąd prawidłowości zachowania procedury przy uchwalaniu zaskarżonego aktu.
Brak zaś podstaw do uwzględnienia skargi uzasadnia jej oddalenie, o czym sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
LS
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło