II SA/Łd 601/09

Dnia 3 września 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi – Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 3 września 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A w Ł. o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A w Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę i budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. LF II SA/Łd 601/09 Uzasadnienie Stowarzyszenie A w Ł. zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę i budowę. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o majątku i dochodach, a także z dodatkowych dokumentów, Stowarzyszenie działa w celu ochrony i reprezentowania interesów zawodowych i prawnych członków stowarzyszenia, integracji środowiska kupieckiego targowiska A i popularyzowania tej idei, propagowania rozwoju drobnego handlu, a handlu obwoźnego w szczególności, upowszechniania idei samorządności w środowisku kupieckim i propagowania zasad zdrowej konkurencji i współpracy środowiska kupieckiego, a także w celu podnoszenia wiedzy w zakresie obowiązywania przepisów dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, handlu obwoźnego, jakości sprzedawanych wyrobów i praw konsumenta oraz udzielania różnych form pomocy członkom stowarzyszenia. Stowarzyszenie nie posiada majątku, a ze złożonego bilansu wynika, że na koniec 2008 r. po stronie aktywów dysponowało środkami pieniężnymi w wysokości 1679,16 zł, na które składał się fundusz statutowy (pasywa). Z bilansu wynika również, że w 2008 r. wystąpiła nadwyżka kosztów działalności nad przychodami w wysokości 199,29 zł. Stowarzyszenie podało, że nie posiada rachunku bankowego. W uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od wpisu sądowego stwierdziło, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedynie działalność statutową i nie posiada środków na pokrycie wpisu od skargi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1098/08, podnieść należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie stowarzyszenia i choć w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego od skargi, prawo pomocy nie może zostać przyznane. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w myśl art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej (podobnie w § 19 statutu Stowarzyszenia). Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej, a nadto prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach (art. 34 ustawy). Stąd też uprawniony jest wniosek, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Wypada zauważyć, iż skoro samo Stowarzyszenie nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r., II OZ 1433/06, należy stwierdzić, że powyższe działanie rodzi ten skutek, że faktycznie działalność Stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasadzie, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje wprawdzie prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje to jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Ponadto od Stowarzyszenia prowadzącego m.in. działalność w celu ochrony interesów zawodowych i prawnych jego członków, co niewątpliwie wiąże się z koniecznością ponoszenia określonych nakładów finansowych, oczekiwać należy posiadania tychże środków finansowych, związanych z bieżącym funkcjonowaniem i realizacją zadań statutowych. Dodać również należy, że Stowarzyszenie posiada niewielkie wprawdzie, ale wystarczające na pokrycie wpisu sądowego, środki finansowe, które wg bilansu wynosiły na koniec 2008 r. 1679,16 zł. W ocenie referendarza sądowego, działający w Stowarzyszeniu członkowie winni mieć świadomość konieczności finansowego zasilenia funduszy Stowarzyszenia poprzez uiszczanie składek, czy też dokonywania wpłat o innym charakterze, które umożliwiają jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, iż Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej jako stowarzyszenia osób fizycznych. Jego członkowie dysponują bowiem możliwościami na zdobycie środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych, co wyłącza możliwość uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane. W konsekwencji nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie brak środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu. W niniejszej sprawie, prawo do sądu nie zostanie ograniczone, gdyż jak wykazano wcześniej, podmiot działający w formie stowarzyszenia posiada przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. LF