II SA/Łd 602/24

Dnia 20 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2025 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 21 czerwca 2024 roku znak KO.441.121.2024 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 25 kwietnia 2024 r., znak ZŚR.4202.000773.2024; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącej M. B. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc II SA/Łd 602/24 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 21 czerwca 2024 r. (znak: Nr KO.441.121.2024), utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w sprawie uznania świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego na dziecko N. B. za świadczenie nienależnie pobrane. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego decyzją z 3 listopada 2022 r. (znak: ZŚR.4202.000719.2022), następnie zmienioną decyzją z 9 stycznia 2023 r. (znak: ZŚR.4202.000040.2023) przyznał M. B. świadczenie pielęgnacyjne na syna N. B. w kwocie 2.119,00 zł miesięcznie na okres od 1 października 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. oraz w kwocie 2.458,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. Następnie 19 grudnia 2023 r. skarżąca M. B., w związku z ubieganiem się po raz kolejny o świadczenie pielęgnacyjne na kolejny okres, dostarczyła do organu I instancji zaświadczenie nr 2129 z 14 listopada 2023 r. z Urzędu Socjalnej Opieki Obywateli [...] Rady Miejskiej z którego wynika, że w okresie od 21 listopada 2017 r. do 30 listopada 2023 r. pobierała państwowy zasiłek socjalny dla dzieci niepełnosprawnych do 18 roku życia z tytułu opieki nad synem N. B.. Skarżąca została wyrejestrowana z w/w instytucji 1 grudnia 2023 r. W związku z powyższym decyzją z 14 lutego 2024 r. (znak: ZŚR.4202.000222.2024) organ I instancji uznał świadczenie pielęgnacyjne przyznane skarżącej na dziecko N. B. za nienależnie pobrane za okres od 1 października 2022 r. do 31 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim na skutek wniesienia przez M. B. odwołania uchyliło wskazaną powyżej decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji ze względu na brak dostatecznego wykazania, iż pobrane przez zainteresowaną świadczenie było świadczeniem nienależnym, czy nienależnie pobranym. Kwestia ta nie była przedmiotem oceny organu I instancji, co wymagało ustalenia w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzją z 25 kwietnia 2024 r. (znak: ZŚR.4202.000773.2024) organ I instancji ponownie ustalił i zobowiązał M. B. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na syna N. B., za okres od 1 października 2022 r. do 31 sierpnia 2023 r., w łącznej kwocie 26.021,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d i ust. 3 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1, ust. 6 i ust. 8 ustawy z 28 listopada 2003 r. – o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych] organ wskazał, że z oświadczenia z 16 kwietnia 2024 r. wynika, że skarżąca przyjechała do Polski z mężem i dziećmi w maju 2018 r., aby zapewnić niepełnosprawnemu dziecku lepsze możliwości rehabilitacji. Skarżąca przebywa w Polsce na podstawie karty pobytu z dostępem do rynku pracy. Skarżąca twierdzi, że przy składaniu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na syna N. B. słabo znała język polski i nie została właściwie pouczona przez organ. Jednocześnie oświadczyła, że rozumie pracownika MOPR-u, z którym rozmawiała, gdyż korzystała z translatora. Organ uznał, że M. B. 10 października 2022 r. prawidłowo złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na syna N. B.. Składając wniosek nie poinformowała organu, że jest dla niej niezrozumiały. Do wniosku dołączyła czytelnie wypełnione przez siebie oświadczenia w języku polskim, nie zgłaszając organowi, że pobiera świadczenia z tytułu niepełnosprawności dziecka w Ukrainie. Organ podkreślił, że wnioskodawczyni nie złożyła żadnych uwag i zastrzeżeń co do niejasności składanego wniosku. W ocenie organu świadomie podpisała wniosek, co oznacza, że zapoznała się z pouczeniem zawartym we wniosku, które zawierało oświadczenie, że na osobę wymagającą opieki inna osoba nie jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką lub przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Organ podniósł, że zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych osoba ubiegająca się o świadczenia w naszym kraju nie może pobierać jednocześnie tożsamych świadczeń poza granicami Polski. Ponadto organ podkreślił, że w decyzji przyznającej świadczenie została pouczona, że ma obowiązek poinformowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach mających wpływ na prawo do pobieranego świadczenia. Dodatkowo organ zauważył, że M. B. dostarczyła do organu I instancji 16 kwietnia 2024 r. oświadczenie, wyjaśniające jej sytuację w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ww. oświadczenie zostało napisane przez wnioskodawczynię w języku polskim, a więc wynika z tego, że biegle posługuje się językiem polskim. Skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżąca zarzuciła dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na nieprawidłowym ustaleniu, że została we właściwy sposób pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do ustalenia czy, a jeśli tak to w jaki sposób, została pouczona o braku prawa do pobierania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, a także brak szczegółowego uzasadnienia okoliczności, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja. Ponadto strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłowe, bezpodstawne zastosowanie i błędną wykładnię polegająca na stwierdzeniu, że została we właściwy sposób pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i tym samym przedmiotowe świadczenie jest nienależne pobrane i podlega zwrotowi. Strona wyjaśniła, że ze względu na konieczność całodobowej opieki nad dzieckiem wystąpiła o przyznanie świadczenia w Polsce. Odbyło się to bez udziału tłumacza języka ukraińskiego oraz bez wglądu do pouczeń i przepisów w języku ukraińskim co sprawiło, jej zdaniem, że przedmiotowa decyzja jest nieprawidłowa i krzywdząca. Jako osoba, dla której język polski nie jest językiem ojczystym, nie miała możliwości właściwego zrozumienia "zawiłości prawnych" związanych z zasadami przyznawania świadczeń w Polsce. Podczas składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie otrzymała pomocy tłumacza, a dokumenty które zawierały informacje o zasadach przyznawania świadczeń nie były przekazane z ich tłumaczeniem na język ukraiński. O ile pamięta, w informacjach z jakimi się zapoznała podczas wypełniania formularza wniosku o przedmiotowe świadczenie, widniało jedynie zastrzeżenie o zakazie jednoczesnego pobierania tego rodzaju świadczeń w innych państwach Unii Europejskiej, do której Ukraina nie należy. Skarżąca podnosi, iż nie miała świadomości, że pobieranie świadczenia z Ukrainy uniemożliwia pobieranie tego świadczenia w Polsce. Dlatego, jej zdaniem, wbrew ustaleniom organu I instancji, nie można mówić, iż została we właściwy sposób pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podnosi, iż samo złożenie przez nią pozostałych oświadczeń i wniosków w sprawie w języku polskim nie może przesądzać o tym, że biegle posługiwała się tym językiem oraz, że znała szczegółowe zasady i przepisy dotyczące przyznawania zasiłków w Polsce. Na żadnym etapie składania wniosków oraz ich rozpatrywania przez organ I instancji nie została poinformowana o możliwości otrzymania pomocy tłumacza ani nie została zapytana o poziom znajomości języka polskiego. Na moment składania przez nią wniosku jej znajomość języka polskiego nie była na tyle dobra, aby zrozumieć zawiłości oraz szczegóły czytanych przez nią dokumentów, a wzory oświadczeń przez nią składanych były przygotowywane przez inne osoby, które lepiej posługiwały się językiem polskim i jedynie był przez nią przepisywane i podpisywane. Wskazuje, że obecnie język polski jest bardziej dla niej zrozumiały ze względu na czas jaki jest już w Polsce oraz podjęcie nauki tego języka. Ponadto podnosi, że utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, a tym samym konieczność zwrotu świadczeń w "niebagatelnej" kwocie w sposób istotny skomplikuje jej sytuację finansową oraz uniemożliwi zapewnienie właściwej opieki medycznej, rehabilitacji i edukacji dla syna. Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium powołało się na art. 30 ust. 1, ust. 2, ust. 2b, 6, 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podniosło, że w niniejszej sprawie należało ustalić czy: 1) świadczenia rodzinne wypłacone zostały mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, 2) osoba pobierająca była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Kolegium podniosło, iż w myśl art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym w dacie przyznania świadczenia), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Oznacza to zatem, że jeśli na osobę wymagającą opieki jest już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, osobie wnioskującej o przyznanie takiego świadczenia nie przysługuje do niego prawo. W orzecznictwie wskazuje się, iż objęcie zakresem zastosowania powyższego przepisu również świadczenia socjalnego uzyskowego z Ukrainy z tytułu opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym nie wypacza intencji ustawodawcy odzwierciedlonych w treści art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dyspozycja tego przepisu zmierza bowiem do eliminacji sytuacji, w której świadczenie związane z rezygnacją z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki pobierałyby inne osoby niż faktyczny opiekun bądź pobierałyby w większej ilości niż jedno świadczenie. Innymi słowy, powyższy przepis pozwala na uniknięcie ustalenia na osobę niepełnosprawną więcej niż jednego świadczenia pielęgnacyjnego (bądź stanowiącego jego odpowiednik, tak jak w niniejszej sprawie świadczenie pobierane w Ukrainie), co czyni zadość zakazowi kumulacji świadczeń. Kolegium zwróciło w tym miejscu uwagę, iż organ I instancji błędnie powołał przepis art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który ma zastosowanie do świadczeń pielęgnacyjnych przyznanych na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, iż pobieranie przez skarżącą w Ukrainie świadczenia socjalnego związanego z niepełnosprawnością syna, a więc świadczenia tego samego rodzaju i o tym samym charakterze, co świadczenie pielęgnacyjne, uniemożliwia co do zasady, przyznanie na terenie Polski świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konstytucyjna zasada równości oraz brak możliwości kumulacji świadczeń, o której mowa w ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwala bowiem na pobieranie dwóch świadczeń pielęgnacyjnych, w tym przypadku jednego w Ukrainie, drugiego - w Polsce. W niniejszym przypadku wystąpiła sytuacja opisana tą normą (art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych) bowiem, jak wynika z zaświadczenia o pobieraniu (niepobieraniu) zasiłku z Ministerstwa Polityki Socjalnej Ukrainy Urzędu Socjalnej Opieki Obywateli [...] Rady Miejskiej z 14 listopada 2023 r. M. B. była zarejestrowana w Urzędzie Socjalnej Opieki Obywateli [...] Rady Miejskiej i od 21 listopada 2017 r. do 30 listopada 2023 r. pobierała państwowy zasiłek socjalny dla dziecka niepełnosprawnego do 18 roku życia w zwiększonej wysokości z tytułu opieki nad synem N. B., co powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jej nie przysługuje. Zważywszy na powyższe okoliczności, Kolegium uznało, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek to istnienie okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, drugi to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania. Przesłankę negatywną statuuje natomiast ww. art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium niewątpliwie skarżąca została także wcześniej poinformowana o sytuacjach, w których świadczenie to nie przysługuje oraz pouczona o obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Kolegium przyjęło, iż złożenie podpisu pod pouczaniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści. Zaznaczyło przy tym, że pouczenie zawarte zostało zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (co skarżąca poświadczyła własnoręcznym podpisem), jak i w treści decyzji organu I instancji z 3 listopada 2022 r. Zatem skarżąca niewątpliwie zapoznała się z pouczeniem (brak jest we wniosku jakichkolwiek uwag, zastrzeżeń, czy adnotacji o niezrozumieniu treści) ubiegając się o świadczenie i dysponowała pouczeniem zamieszczonym w doręczonej decyzji zarówno o tym, w jakich sytuacjach świadczenie nie przysługuje, jak również o konsekwencjach nienależnie pobranego świadczenia. Kolegium wskazało, że skoro skarżąca nieznająca języka polskiego podpisała wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez zastrzeżeń, to organ uznał, iż miała świadomość o jakie świadczenie wnosi i jakiego rodzaju dokument podpisuje, czego on dotyczy i jakie obowiązki będą na niej ciążyły w sytuacji ustalenia prawa do tego świadczenia, jak również pouczona została, że niepoinformowanie organu wypłacającego świadczenie o zaistniałych zmianach mający wpływy na prawo do świadczenia będzie skutkowało ustaleniem nienależnie pobranych świadczeń i będzie wiązało się z koniecznością ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Skarżąca była prawidłowo powiadomiona o zasadach przyznawania świadczenia i nie może teraz skutecznie powoływać się na nieznajomość języka polskiego i obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zrozumiała treść pouczenia, które podpisała, ani też organ nie jest zobowiązany do powoływania tłumacza w przypadku, gdy wnioskującym o świadczenie jest cudzoziemiec. W kontekście podniesionej przez skarżącą argumentacji Kolegium zaznaczyło, iż to, czy skarżąca osobiście wypełniła formularz wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego czy też korzystała z pomocy innej osoby oraz czy - jeśli korzystała z pomocy osoby trzeciej - osoba ta przetłumaczyła jej w całości treść formularza oraz wydanej decyzji, a zwłaszcza pouczenia nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości decyzji o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane oraz o zwrocie tego świadczenia. Z uwagi na to, co już wyżej podkreślano, że zasadą jest posługiwanie się w toku postępowania administracyjnego językiem polskim jako językiem urzędowym, zarówno przez organ przed którym toczy się postępowanie jak i przez jego uczestników, to tym samym organ administracyjny ma obowiązek posługiwać się językiem polskim oraz dokonywać wszelkich czynności (ustnych i pisemnych), w tym także pouczeń, wyłącznie w języku polskim. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. B. zarzuciła naruszenie: - art. 7 K.p.a., art. 7a §1, art. 9 w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. przez nienależyte pouczenie o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, niezapewnienie stosownego tłumaczenia dokumentów, wniosków w zakresie starania się przez wnioskodawczynię o świadczenie pielęgnacyjne, niepoinformowanie wnioskodawczyni o przedstawieniu zaświadczenia o pobierania odpowiednika świadczenia pielęgnacyjnego na Ukrainie; - 81a § 1 k.p.a przez jego niezastosowanie, gdzie z analizy sprawy nie wynika, czy wnioskodawczyni została pouczona pierwotnie w stosowny i zrozumiały sposób o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jest obywatelem Ukrainy, w dniu złożenia wniosku nie władała w odpowiednim zakresie językiem polskim, nie została pouczona o prawie do tłumacza. Skarżąca podtrzymała dotychczasową argumentację. Zdaniem strony nie została ona dokładnie poinformowana o tym, że wskazane świadczenie jej nie przysługuje, nie wymagano od niej żadnych dokumentów potwierdzających okoliczność, iż na Ukrainie nie pobiera tożsamego świadczenia na syna. Dopiero przy kolejnym składaniu wniosku pracownik MOPS w Piotrkowie Trybunalskim wskazał, iż musi załączyć stosowane zaświadczenie. Okoliczność ta spowodowała, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o niepobieraniu na Ukrainie świadczenia na syna. Niemniej jednak, jeśli organ już na pierwszym etapie postępowania przy przyznawaniu prawa do zasiłku w Polsce ustalił, iż skarżąca pobiera świadczenie na syna na Ukrainie winien odmówić jej przyznania zasiłku w Polsce. Działania organu wskazują na wprowadzanie skarżącej w błąd. Podkreślała, że nie władała w odpowiednim zakresie językiem polski, który pozwalałby jej na dokładne zrozumienie wniosku. Posługiwanie się przez nią językiem polskim było wówczas mierne. Wystarczało na proste komunikowanie się, a nie zrozumiałe zapoznanie się z wnioskiem. Urzędnicy przyjmujący wniosek winni pouczyć odpowiednio skarżąca wiedząc, że ma ona niepełnosprawne dziecko i prawdopodobnie na Ukrainie może pobierać tożsame świadczenie. Mając na względzie powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego. Ponadto strona na podstawie art. 30 pkt. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych wniosła o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami ewentualnie rozłożenie wskazanej kwoty na raty z uwagi na ciężka sytuacje materialną wnioskodawczyni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie obydwu tych decyzji z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 21 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 25 kwietnia 2024 r. w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego na dziecko N. B., w okresie od 01.10.2022 r. do 31.08.2023 r. w wysokości 26.021,00 zł, za świadczenie nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. – o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych]. W rozpoznawanej sprawie zasadniczym przedmiotem sporu było ustalenie, czy organy prawidłowo uznały, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone na dziecko N. B., w okresie od 01.10.2022 r. do 31.08.2023 r. w wysokości 26.021,00 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Katalog przesłanek uznania świadczenia za nienależne pobrane zawarty jest w art. 30 ust. 2 powoływanej ustawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy, kwalifikując wypłacone świadczenie pielęgnacyjne jako świadczenie nienależnie pobrane, powołały się na przesłankę z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl tej regulacji za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Stwierdzenie, że doszło do nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; 2) pouczenia osoby pobierającej świadczenie rodzinne o skutkach zaistnienia ww. okoliczności, tj. o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. Analizę spełnienia pierwszej przesłanki poprzedzić należy wyjaśnieniem stanu faktyczno-prawnego zaistniałego w przedmiotowej sprawie. Stosownie bowiem do treści art. 17 ust. pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Poza sporem pozostaje, że skarżąca ww. przesłanki wypełnia. Za istotne w sprawie uznać więc należało określenie przez ustawodawcę w regulacjach ustawy o świadczeniach rodzinnych katalogu przesłanek negatywnych, których aktualizacja wyłącza ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Uwarunkowania takie mogą wystąpić zarówno po stronie osoby sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym, jak i po stronie podopiecznego i zostały wyszczególnione w art. 17 ust. 5 pkt 1 do 6 powoływanej ustawy. Wprowadzenie negatywnych przesłanek w art. 17 ust. 5 pkt 1 – 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma m.in. na celu wykluczenie kumulacji świadczeń na tę samą osobę wymagającą opieki oraz zapobieganie sytuacjom, gdy jedna osoba pobierałaby dwa świadczenia. Dlatego przy interpretacji art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy mieć na względzie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.), zgodnie z którym obywatele Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostali zrównani z obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych. Niewłaściwym byłoby zatem dopuszczenie do sytuacji nieuzasadnionego ich uprzywilejowania względem obywateli RP, w której mogliby oni pobierać jednocześnie dwa niezależne świadczenia na tę samą osobę wymagającą opieki, zarówno w Ukrainie, jak i w Polsce. Szeroki wywód w tym zakresie, z którym tutejszy Sąd w pełni się identyfikuje, przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2024 r., I OSK 477/24. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odczytywana literalnie norma art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że świadczenia o charakterze socjalnym przyznane i pobierane na mocy przepisów państwa obcego (tu: Ukrainy) nie są na gruncie ustawy zaliczane do kategorii świadczeń rodzinnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie jednak powyższego za trafne implikowałoby wniosek, że świadczeniem konkurencyjnym wobec polskiego świadczenia pielęgnacyjnego, nie będzie ustalona i pobierana przez socjalna pomoc dla matki w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Dalej, konsekwencją takiego rozumienia ww. normy byłby zatem brak możliwości zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ograniczającego sytuację kolizji praw do określonych w nim form pomocy z objętym żądaniem świadczeniem pielęgnacyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozumowanie takie pozbawione jest jednak trafności, gdyż stałoby ono w sprzeczności tak z konstytucyjnym zakazem dyskryminacji oraz zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa (art. 2 w zw. z art. 32 Konstytucji RP), a więc z nakazem równego traktowania przez władze publiczne podmiotów pozostających w podobnych sytuacjach oraz nakazem uwzględniania zasady równości przy kształtowaniu obowiązującego prawa, a ponadto z unormowaniami powoływanej wyżej ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Umożliwienie bowiem kumulacji w jednej osobie (wnioskodawcy) uprawnień do pobierania analogicznych w obrębie aksjologii ich ustalenia i pełnionej funkcji, świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego - pochodzących jednak z dwóch różnych państw, stawiałoby podmiot do tego legitymowany (obywatela Ukrainy przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny) w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych opiekunów osób niepełnosprawnych (obywateli Rzeczypospolitej Polskiej), które z powodu rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę otrzymują tylko jedno świadczenie. Dalej zacytować należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż przytoczony powyżej art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wprowadził swoistą fikcję prawną, na podstawie której sytuacja obywateli Ukrainy w zakresie dostępu do świadczeń rodzinnych zrównana została z prawami obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym, prawa obywatela Ukrainy ubiegającego się o świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego w Polsce powinny być oceniane z uwzględnieniem kryteriów tożsamych z obowiązującymi wobec obywateli naszego kraju. Odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wobec obywateli Ukrainy legitymujących się prawem do świadczenia podobnego - ustalonego na zasadach tamtejszego prawa, powodować będzie zatem każdorazową odmowę zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z aktualizacją przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 5 tej ustawy - w sytuacji braku dokonania i udokumentowania przez podmiot wnioskujący wyboru z mocy art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych - jednej z konkurencyjnych form wsparcia (polskiej, bądź ukraińskiej). W odniesieniu zatem do osób uprawnionych, korzystających ze świadczeń przyznanych obywatelom Ukrainy, stanowiących przy tym "odpowiedniki" polskich świadczeń rodzinnych, przyznanie wsparcia z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymagać będzie uprzedniego zbadania, czy w danym przypadku pobierana już forma pomocy nie stanowi świadczenia podobnego do świadczenia polskiego - realizującego analogiczny cel z zakresu zabezpieczenia społecznego. W tym właśnie kontekście odczytywać należy odpowiednie stosowanie ustawy o świadczeniach rodzinnych wobec obywateli Ukrainy przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkuje ono bowiem odmową literalnego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy i odczytywaniem normy prawnej tego przepisu w ten sposób, że świadczenia przyznane obywatelom Ukrainy na podstawie przepisów prawa ukraińskiego (o zbieżnym aksjologicznie celu i charakterze) powinny być uznawane za odpowiedniki świadczeń polskich i pod takim kątem powinny być badane w celu ustalenia, czy w określonym przypadku nie stanowią one świadczeń uniemożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodzić się zatem należy z organem odwoławczym, że w niniejszym przypadku wystąpiła sytuacja opisana normą art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych bowiem, jak wynika z zaświadczenia o pobieraniu (niepobieraniu) zasiłku z Ministerstwa Polityki Socjalnej Ukrainy Urzędu Socjalnej Opieki Obywateli [...] Rady Miejskiej z 14 listopada 2023 r. M. B. była zarejestrowana w Urzędzie Socjalnej Opieki Obywateli [...] Rady Miejskiej i od 21.11.2017 r. do 30.11.2023 r. pobierała państwowy zasiłek socjalny dla dziecka niepełnosprawnego do 18 roku życia w zwiększonej wysokości z tytułu opieki nad synem N. B., co powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jej nie przysługuje. Spełnione zostały zatem warunki do uznania, iż faktycznie mimo spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżącej to świadczenie w analizowanym okresie nie przysługiwało z uwagi na zaistnienie przesłanki negatywnej. Jednakże do stwierdzenia, że doszło do nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych konieczne jest jeszcze spełnienie warunku pouczenia osoby pobierającej świadczenie rodzinne o skutkach zaistnienia ww. okoliczności, tj. o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. Zauważyć zatem należy, że "pouczenie o którym mowa w art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego" (zob. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., I OSK 1524/12). Nie ulega zatem wątpliwości, że dla oceny legalności decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, którego podstawą jest spoczywający na organach obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenie o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania. Zatem osoba pobierająca świadczenie rodzinne musi zostać prawidłowo, w sposób czytelny i zrozumiały pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania. W ocenie tutejszego Sądu orzekające w sprawie organy nie sprostały tym wymaganiom. W niniejszej sprawie nie można bowiem uznać, aby skarżąca została należycie poinformowana o przyczynach powodujących utratę prawa do pobieranych świadczeń rodzinnych. Pouczenia bowiem zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za prawidłowe. Z kolei brak prawidłowego pouczenia oznacza, że osoba pobierająca świadczenia nie ma obowiązku ich zwrotu, choćby nawet z innych źródeł mogła dowiedzieć się o tych okolicznościach. Pouczenia takiego nie zawierała doręczona skarżącej w niniejszej sprawie decyzja z 3 listopada 2022 r. przyznająca świadczenie pielęgnacyjne. W decyzji tej pouczono jedynie skarżącą ogólnie o obowiązku powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia, zaś formularz wniosku o ustalenie prawa do świadczenia złożonego przez skarżącą zawiera, jak już wyżej wskazano ogólną formułkę, z której trudno wywnioskować o jakie sytuacje może chodzić. Nie ulega wątpliwości, że tak sformułowane pouczenie we wniosku, nieprecyzujące sytuacji, w których dochodzi do utraty prawa do świadczeń, czy – jak w tym przypadku – braku okoliczności wyłączających ubieganie się o takowe świadczenie, w istocie pouczeniem nie jest. Ponadto zauważyć należy, iż negatywna przesłanka w postaci kumulacji polskiego świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem ukraińskim w praktyce nie wynika wprost nawet z treści przepisu, a wywieść ją można dopiero z wykładni tego przepisu dokonanej przez sądy. Właściwe pouczenie o ile nie znajduje się w treści decyzji ustalającej świadczenie winno być zamieszczone w odrębnym piśmie właściwie doręczonym, z którego następnie strona może korzystać w okresie pobierania świadczenia. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z 6 czerwca 2023 r., I OSK 1365/22) uznać należy, iż dla oceny, czy w danym przypadku został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jest uwzględnienie celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał bowiem do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. W konsekwencji uznać należy, że pouczenie, o którym mowa w omawianym przepisie ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas określonego nienależnego świadczenia rodzinnego. Przy uwzględnieniu omówionej wyżej funkcji pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, można - posiłkując się dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyrok NSA z 1 kwietnia 2011 r., I OSK 2078/10 wraz z cyt. tam orzecznictwem) - sformułować wymagania, jakie powinno spełniać wspomniane pouczenie: - winno się odnosić precyzyjnie do konkretnego świadczenia, jakie pobiera świadczeniobiorca, a nie do szerszej, ujętej abstrakcyjnie grupy świadczeń; - nie może ograniczać się do zacytowania przepisu prawnego, lecz powinno być sformułowane w sposób opisowy, językiem zrozumiałym dla przeciętnego adresata danego świadczenia; konieczne jest więc uwzględnienie np. tego, że dane świadczenie przysługuje osobom niepełnosprawnym lub w podeszłym wieku; - winno jednoznacznie wyjaśniać, w sposób zrozumiały dla przeciętnego świadczeniobiorcy, w jakich sytuacjach pobierane świadczenie staje się "nienależnie pobrane" w rozumieniu prawa, a także jakie są skutki prawne pobierania takiego świadczenia; - nie może być udostępniane wyłącznie w chwili występowania z wnioskiem o przyznanie świadczenia - np. tylko na druku wniosku o przyznanie świadczenia, który jest następnie składany w organie, a tym samym pozostawiany w aktach administracyjnych, i którym świadczeniobiorca nie dysponuje w okresie pobierania świadczenia. W konsekwencji, sam podpis świadczeniobiorcy na druku wniosku o przyznanie świadczenia nie daje podstaw do przyjęcia domniemania, że został on pouczony. Pouczenie powinno przybierać taką formę, aby świadczeniobiorca miał bezpośredni dostęp do jego treści w każdej chwili (np. w decyzji ustalającej wysokość świadczenia lub w osobnym piśmie, prawidłowo doręczonym). Mając zatem na uwadze, że udzielone skarżącej ogólnikowe pouczenie okazało się nieskuteczne, nie sposób przyjąć, iż występując w Polsce o świadczenie pielęgnacyjne i następnie korzystając z pobranego, skarżąca działała w złej wierze. A tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane. W tych okolicznościach, w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niedopuszczalne było wydanie w niniejszej sprawie decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odsetkami. Ponownie odwołując się do powoływanego wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2023 r., I OSK 1365/22 stwierdzić należy, iż ustawodawca w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadomie dopuścił wystąpienie sytuacji, gdy świadczeniobiorca nie musi zwracać świadczenia rodzinnego, które zostało pobrane pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do takiego świadczenia. Ze wskazanego przepisu wynika jednoznacznie, że niepouczenie świadczeniobiorcy o ustaniu czy zawieszeniu prawa do pobierania określonego świadczenia rodzinnego prowadzi do tego skutku, iż świadczenie takie nie jest uznawane za "nienależnie pobrane", a więc nie ma obowiązku jego zwrotu. Innymi słowy, "nienależnie pobranym" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest każde świadczenie, które zostało wypłacone mimo wystąpienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia, lecz tylko takie, co do którego osoba pobierająca była pouczona o braku prawa do jego pobierania. W ten sposób świadczeniobiorca, działający w dobrej wierze, w zaufaniu do organów administracji publicznej, jest chroniony przed zaniedbaniami po stronie tych organów, polegającymi na braku odpowiedniego pouczenia. Reasumując, w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego obowiązkiem organów było poczynienie ustaleń w zakresie okoliczności determinujących prawo skarżącej do tego świadczenia, a następnie wykazanie, że doszło do przyjęcia świadczenia w złej wierze, przy czym świadomość braku przysługiwania świadczenia powinna być odniesiona do udzielonego pouczenia. Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła zatem do wniosku, iż organy orzekające nie zbadały w sposób prawidłowy czy zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego, a jeśli tak to czy zachodziła sytuacja świadomego działania skarżącej, nakierowanego na nienależne pobieranie świadczenia. Tym samym decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Artykuł 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpatrywanej sprawie organy nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów k.p.a. Jedynie na marginesie Sąd, odnosząc się do wniosku profesjonalnego pełnomocnika skarżącej zawartego w skardze, pragnie zauważyć, iż sąd administracyjny nie jest kolejną instancją w postępowaniu zainicjowanym przed organami administracji publicznej i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Z tych względów niemożliwe było uwzględnienie wniosku skargi zawartego w pkt 4, tj. "umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami ewentualnie rozłożenie wskazanej kwoty na raty z uwagi na ciężką sytuację materialną wnioskodawczyni". Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustali czy pobrane świadczenie pielęgnacyjne w spornym okresie nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu omawianej regulacji, względnie rozważy umorzenie postępowania w tym przedmiocie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji - na podstawie art. 1454 § 1 pkt 1 lit. a lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uchylił zaskarżoną decyzję, oraz - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c powoływanej ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 135 tej ustawy decyzję ją poprzedzającą pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, uzasadnia przepis art. 200 i art. 205 § 2 powoływanej ustawy p.p.s.a. ds