II SA/Łd 604/12

Dnia 19 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Nina Krzemieniewska - Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu B. R. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. II SA/Łd 604/12 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. Starosta P., działając na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu wniosku W.L., odmówił zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. W uzasadnieniu organ wskazał, że stan prawny nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A powoduje, że nieruchomość ta nie może być uznana za nieruchomość wywłaszczoną albo przejętą w oparciu o przepisy wymienione w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co powoduje, że występuje negatywna przesłanka do zwrotu nieruchomości i brak podstaw do uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Powyższa decyzja została doręczona J.L. jako pełnomocnikowi W.L. w dniu 19 października 2011 r. W odwołaniu z dnia 7 marca 2012 r. W.L. podniósł, że decyzja została skierowana do J.L., który zmienił miejsce zamieszkania i pobytu. Jednocześnie odwołujący się oświadczył, że uchyla pełnomocnictwo udzielone J.L., a jego pełnomocnikiem jest T.F. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda Ł., działając na podstawie art. 134 kpa, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że W.L. upoważnił J.L. do reprezentowania go w postępowaniu przed organami administracji w sprawie zwrotu nieruchomości. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, to zgodnie z art. 40 § 2 kpa pisma doręcza się pełnomocnikowi. Stąd też decyzję z dnia [...] r. organ I instancji skierował do J.L., któremu decyzja, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, została doręczona w dniu 19 października 2011 r. Odnosząc się natomiast do kwestii zmiany miejsca zamieszkania pełnomocnika, organ II instancji wskazał, że strona została poinformowana o treści art. 41 kpa, w informacji zawartej w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. W konsekwencji organ uznał, że odwołanie nadane w dniu 5 marca 2012 r., zawierające również odwołanie pełnomocnictwa udzielonego J. L., zostało wniesione po terminie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W.L. podniósł, że stwierdzenie uchybienia terminu nastąpiło z powodu błędnej interpretacji pełnomocnictwa J.L., który posiadał zwykłe pełnomocnictwo, niespełniające zapisu art. 98 kpc, a zatem nie był upoważniony do "akceptu" dokumentów procesowych i ich odbioru. Natomiast pełnomocnikiem jest od 2004 r. T.F. Ponadto skarżący poruszył zagadnienia związane z meritum sprawy związanej ze zwrotem nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli legalności w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Wojewody Ł. z dnia [...] r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty P. z dnia [...] 2011 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o art. 134 kpa, stosownie do którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak natomiast wynika z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (...). Mając na uwadze powyższe przepisy, nie ulega wątpliwości, że wydanie orzeczenia w trybie art. 134 kpa winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 kpa został przez stronę zachowany. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że nie sposób jest jednoznacznie stwierdzić, czy decyzja Starosty P. z dnia [...] 2011 r. może być uznana za prawidłowo, a więc skutecznie, doręczoną. Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania Wojewoda przyjął, iż decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi W.L. – J.L. w dniu 19 października 2011 r. Ocena prawidłowości powyższego twierdzenia wiąże się z koniecznością rozważenia, czy organy administracyjne zasadnie uznały, że W.L. jest reprezentowany w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. A w Ł. przez J.L. a nie przez T.F. oraz czy doręczenie z dnia 19 października 2011 r. jest prawidłowe w świetle przepisów art. 39 – art. 49 kpa o doręczeniach. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości zlokalizowanej przy ul. A w Ł. zostało wszczęte na skutek żądania zawartego w pismach z dnia 19 kwietnia 2011 r. i z dnia 26 maja 2011 r. Występując z pismami potraktowanymi jako wnioski wszczynające postępowanie skarżący działał sam i nie wskazał osoby uprawnionej do działania w jego imieniu w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że brak było podstaw do uznania przez organ I instancji, że wnioskodawca nie będzie działać w postępowaniu osobiście. W szczególności zaś organ nie miał podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest reprezentowany przez T.F. Poza sporem pozostaje bowiem fakt, że aby pełnomocnictwo mogło wywrzeć skutki w postępowaniu administracyjnym musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu zgodnie z art. 33 § 2 kpa. Informacja o ustanowieniu pełnomocnika, zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności, wyrażoną w art. 14 § 1 kpa, musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Z obowiązujących przepisów wynika zatem, że organ administracji musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w konkretnej sprawie, właśnie poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt, a przez akta należy rozumieć akta konkretnego postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2007 r., II FSK 990/06 czy z dnia 27 lutego 2007 r., I GSK 700/06). O ile zatem strona ustanowiła pełnomocnika do wszystkich spraw, w tym także spraw, które w przyszłości mogą być przedmiotem postępowań, to strona lub pełnomocnik jest zobligowany złożyć odpis tego pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2007 r., I FSK 1217/06). W konsekwencji, wobec braku złożenia stosownego pełnomocnictwa do akt sprawy administracyjnej, należy uznać za nieuprawnione twierdzenie skarżącego, że jego pełnomocnikiem we wszystkich sprawach była jedynie T.F. Prawidłowo natomiast uznał organ I instancji, że osobą, której należy doręczyć decyzję z dnia [...] r. jest J.L. W toku postępowania administracyjnego, tj. w dniu 27 lipca 2011 r., J.L. złożył bowiem przed organem I instancji pełnomocnictwo udzielone mu przez W.L. do "reprezentowania w postępowaniach w sprawach z zakresu zaspokojenia roszczeń powstałych z tytułu wywłaszczenia/odebrania przez Skarb Państwa nieruchomości położonych (...) przy ul. A". Z treści pełnomocnictwa organ I instancji prawidłowo wywnioskował, że J.L. jest uprawniony także do odbioru decyzji administracyjnych. Wobec jednoznacznego brzmienia pełnomocnictwa, obejmującego "reprezentowanie", a więc wszystkie czynności w postępowaniu administracyjnym, nie sposób podzielić poglądu skarżącego, że udzielone umocowanie obejmowało jedynie przeglądanie akt sprawy. Nie można również zarzucić organowi, że nie wyjaśnił zakresu pełnomocnictwa, gdyż nie budziło ono wątpliwości. O ile jednak organ I instancji prawidłowo uznał J.L. za pełnomocnika W.L., to jednak zastrzeżenia musi budzić fakt, iż organ ten nie ustalił adresu zamieszkania pełnomocnika. W protokole z dnia 27 lipca 2011 r. zapisano bowiem jedynie adres, pod który należy doręczać korespondencję (Ł., ul. B.). Brak ustalenia, czy podany adres jest aktualnym adresem zamieszkania J.L. czyni niemożliwym ustalenie, czy doręczenie decyzji Starosty [....] z dnia [...] r. można uznać za prawidłowe. Zgodnie z art. 42 § 1 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, natomiast, jak wynika z art. 43 kpa, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja odebrana została w dniu 19 października 2011 r. przez S.J. Żaden z organów nie podjął się jednak ustalenia, czy osoba ta należała do kręgu podmiotów, o którym mowa w art. 43 kpa, a zatem czy takie doręczenie było prawidłowe. Nie ustalono również, czy mimo powoływania się przez organ administracji na art. 41 kpa, wskazany przez J.L. adres uległ zmianie jak twierdzi skarżący w odwołaniu. Reasumując należy wskazać, że jeżeli decyzja została doręczona osobie innej niż pełnomocnik, przy czym brak jest adnotacji co do tego, kim jest ta osoba, to brak jest możliwości uznania, czy doręczenie odbyło się z poszanowaniem zasad wynikających z art. 43 kpa, a więc czy doręczenie było skuteczne. W konsekwencji wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które nie zostało poprzedzone ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji należy uznać za wadliwe i przedwczesne. Z kolei brak stosownych ustaleń stanowi o naruszeniu art. 7 i art.. 77 § 1 kpa, co jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Ponownie oceniając złożone odwołanie pod kątem zachowania terminu do jego złożenia organ odwoławczy, uwzględniając poczynione wyżej uwagi, ustali, czy decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. została skutecznie doręczona i w konsekwencji, czy data 19 października 2011 r. jest dniem, od którego należy liczyć bieg terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w pkt 2. A.G.