II SA/Łd 622/22
WyrokWSA w Łodzi2022-10-19
Skład orzekający: Piotr Mikołajczyk, Magdalena Sieniuć, Michał Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, jeśli wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń. Skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego zawieszenie lub zrzeczenie się prawa do emerytury, co było warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym, organ prawidłowo odmówił przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca R.P. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca pobiera emeryturę, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po uchyleniu decyzji przez WSA i oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA, organy wezwały skarżącą do przedłożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie emerytury. Skarżąca oświadczyła, że nie zawiesiła emerytury, ale od stycznia 2022 r. otrzymuje świadczenie wyrównawcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie utrzymało w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędzia WSA Michał Zbrojewski Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 roku sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 maja 2022 r. nr SKO.4114.213.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. a.bł.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi
z 27 maja 2022 r. nr SKO.4114.213.2022, wydaną w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615), zwanej dalej "u.ś.r.", utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi
z 31 sierpnia 2020 r. nr SOCII.5111.072935.2020.038590.000001.2020 w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 31 sierpnia 2020 r. odmówił przyznania R.P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku
z koniecznością sprawowania opieki nad synem J.P., z uwagi na fakt, iż skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z 22 października 2020 r. nr SKO.4114.247.2020 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium, rozstrzygnięcie podjęte przez organ pierwszej instancji pozostaje w zgodzie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a zatem okoliczność, iż skarżąca ma ustalone prawo do emerytury wyklucza możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazało m.in., że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w części wynikającej z różnicy w wysokości świadczenia pielęgnacyjnego a pobieranej emerytury, gdyż treść obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje takiego rozwiązania.
Następnie R.P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 27 stycznia 2021 r., o sygn. akt II SA/Łd 907/20 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 października 2020 r. nr SKO.4114.247.2020 w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd ten za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu celów ustawy, co w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy, a także naruszyło konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa wynikającą z art. 32 ustawy zasadniczej a także inne zasady konstytucyjne wyrażone w art. 69 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy wezmą pod uwagę, że prawidłowo interpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje zastosowanie do sytuacji skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 tej ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Innymi słowy, organy przyjmą, że posiadanie przez skarżącą uprawnienia do emerytury nie stanowi przeszkody do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę emeryturę, przy czym chodzi o emeryturę faktycznie otrzymywaną przez skarżącą, czyli w tzw. wysokości netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne).
Od powyższego wyroku organ złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą jednak oddalono wyrokiem z 21 stycznia 2022 r. o sygn. akt I OSK 873/21. NSA przyznał rację Sądowi I instancji, który uznał, że brak jest przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. NSA nie podzielił jednak przedstawionego przez Sąd I instancji sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno–rentowego. NSA podniósł, że w najnowszym orzecznictwie prezentowany jest odmienny pogląd, odwołujący się do, wyprowadzonej z treści art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 27 ust. 5 u.ś.r., zasady wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. NSA wskazał, że osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej emerytury swój wybór może zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s.. Emerytura jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził także, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. W niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji ostatecznej organy nie poinformowały skarżącej o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie,
nie wezwały jej też do złożenia brakujących dokumentów, co umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego. Z tych względów, uznając, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi pismem z 11 maja 2022 r. nr SKO.4114.213.2022 wezwało R.P. w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania do przedłożenia dokumentu potwierdzającego, że skutecznie zrzekła się bądź zawiesiła prawo do świadczenia emerytalnego pod rygorem rozpatrzenia sprawy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.
W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z 16 maja 2022 r. oświadczyła, że cyt.: "nie wstrzymałam ani nie zawiesiłam pobierania emerytury EWK. Emeryturę EWK pobierałam w wysokości wskazanej w decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 1.03.2020 r. oraz decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 1.03.2021 r., które to kopie załączam do niniejszego pismo (oryginały w posiadaniu CŚS w Ł. ul. [...]). Od stycznia 2022 r. otrzymuję emeryturę EWK oraz świadczenie wyrównawcze (na mocy tzw. ustawy Kukiza) w wysokości świadczenia pielęgnacyjnego".
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 27 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca w piśmie z 16 maja 2022 r. oświadczyła, że od 1 stycznia 2022 r. na podstawie ustawy z 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. z 2021 r. poz. 2314) otrzymała świadczenie wyrównawcze i obecnie pobiera emeryturę EWK wraz z tym świadczeniem w wysokości świadczenia pielęgnacyjnego.
W konsekwencji organ powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stwierdził, że skarżąca nie zawiesiła prawa do emerytury, a zatem nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny synem J.P.
Organ wyjaśnił, że pogląd powyższy pozostaje w zgodzie z wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 stycznia 2022 r. o sygn. akt I OSK 873/21 zapadłym w gruncie niniejszej sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła organowi:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 6 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa i art. 15 kpa poprzez uchylanie się od działania zmierzającego do wyjaśnienia okoliczności sprawy, właściwego poinformowania strony o jej prawach i obowiązkach oraz procedowania w sposób budzący zaufanie obywateli do Państwa, a nadto rozpoznanie sprawy z naruszeniem zasady dwuinstancyjności,
b) art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez uchylanie się od podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy,
c) art. 80 kpa poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrała cechy oceny dowolnej,
d) art. 107 § 3 kpa poprzez brak wskazania w treści zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
e) art. 65 §1 kpa poprzez brak nadania właściwego trybu wnioskowi skarżącej o zawieszenie emerytury,
2) naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu celów ustawy, co w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy, a także naruszyło konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa wynikającą z art. 32 ustawy zasadniczej a także inne zasady konstytucyjne wyrażone w art. 69 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji.
Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uwzględnienie wniesionej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że niniejsze postępowanie (wobec niekwestionowanej i zaawizowanej przez skarżącą okoliczności otrzymania świadczenia wyrównawczego począwszy od stycznia 2022 r.) dotyczy prawidłowości decyzji Prezydenta Miasta Łodzi, a szerzej - wniosku skarżącej złożonego w sierpniu 2020 r. w okresie do końca 2021 r. W aktualnym stanie prawnym skarżąca nie ma obowiązku składania oczekiwanego oświadczenia. Trudno wymagać od niej złożenia oświadczenia z mocą wsteczną. Mając świadomość charakteru rozstrzygnięcia NSA wziąć należy pod uwagę po pierwsze aktualną sytuację skarżącej, po wtóre możliwość wykonania nałożonego na nią obowiązku.
W ocenie strony organ wadliwie zrealizował wytyczne NSA, po pierwsze w kontekście treści wezwania, które nie realizowało wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, a po drugie nie uwzględniło treści złożonego przez stronę wyjaśnienia. Podkreślić bowiem należy, że skarżąca w piśmie z dnia 16 maja 2022 r. wyjaśniła, że w okresie do końca 2021 r. pobierała emeryturę EWK, zaś od początku 2022 r. otrzymuje świadczenie wyrównawcze w zakresie wynikającym z ustawy z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki. Organ nie zareagował na powyższe poprzez wyjaśnienie na czym polega w takiej sytuacji oczekiwanie sformułowane wobec skarżącej. Niezależnie od powyższego strona podniosła, że trudno przyjąć możliwość zrealizowania zobowiązania w zakresie na wstecz (zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.), a założenie, że ew. pozytywna decyzja mogłaby zostać wydana tylko ze skutkiem na przyszłość, wobec daty złożenia wniosku i okresu nim objętego, rażąco naruszałaby zasady przywołane w zapadłych w niniejszej sprawie orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Równocześnie strona wskazała, że organ powinien podjąć czynności procesowe zmierzające do rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno zostało już wypłacone.
Zdaniem skarżącej nie można pominąć, że w odpowiednim terminie złożyła na piśmie wniosek o zawieszenie jej emerytury EWK, który albo powinien zostać procedowany w trybie przepisu art 65 §1 kpa. Zaniechanie powyższego nie może prowadzić do wydania decyzji odmownej, dla skarżącej niekorzystne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 27 maja 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 31 sierpnia 2020 r. o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad J.P. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w ww. trybie i granicach nakreślonej powyżej kognicji sądów administracyjnych, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonej decyzji, mając na uwadze, że w sprawie zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 873/21, należy w pierwszej kolejności wskazać na znaczenie tego wyroku dla rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do treści art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. Zgodnie zaś z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten dotyczy zasadniczo "oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania" formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jednakże art. 153 P.p.s.a. może wyjątkowo stanowić podstawę do wyrażania takiej oceny w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym w postępowaniu kasacyjnym (tak: A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 153). Jak podniesiono w doktrynie w sytuacji oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny i przedstawienia w uzasadnieniu wyroku innej oceny prawnej niż dokonana przez sąd I instancji, w związku z odesłaniem zawartym w art. 193 P.p.s.a., przepis art. 153 tej ustawy musi być stosowany z pewnymi modyfikacjami z uwagi na właściwości przedmiotu regulacji. Ocenę prawną formułuje wówczas nie wojewódzki sąd administracyjny, lecz Naczelny Sąd Administracyjny, przez co staje się ona wiążąca dla każdego z tych sądów oraz organu administracji (zob. Z. Kmieciak, Glosa do wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04, OSP 2005, nr 2, s. 18). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi zaś, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co jest okolicznością bezsporną.
Biorąc pod uwagę poczynione wyżej rozważania, w pierwszej kolejności należy wskazać, że kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy są wytyczne NSA zawarte w ww. wyroku z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 873/21, zgodnie z którymi z treści art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 27 ust. 5 u.ś.r., wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. NSA wskazał także, że w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji ostatecznej organy nie poinformowały skarżącej o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwały jej też do złożenia brakujących dokumentów, co umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Mając na względzie ww. wytyczne NSA Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi pismem z 11 maja 2022 r. nr SKO.4114.213.2022 wezwało R.P. w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania do przedłożenia dokumentu potwierdzającego, że skutecznie wstrzymała bądź zawiesiła prawo do świadczenia emerytalnego i nie pobiera obecnie świadczenia emerytalnego z ZUS pod rygorem rozpatrzenia sprawy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. W tym miejscu należy podkreślić, że analiza treści ww. wezwania w ocenie Sądu uzasadnia przyjęcie, że jego treść nie budzi wątpliwości, jest jasna i czytelna dla każdego odbiorcy, tym bardziej że organ nawiązuje w tym wezwaniu wprost do wyroku NSA z dnia 21 stycznia 2022 r. zarówno w treści samego wezwania jak i w jego uzasadnieniu, zwłaszcza że treść tego wyroku jest skarżącej znana, co wynika chociażby z pisma skarżącej z dnia 31 marca 2022 r. kierowanego do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. Jedyne zastrzeżenie, które można byłoby sformułować w stosunku do ww. wezwania sprowadzałoby się do tego, że organ nie powołał w nim wprost art. 79a § 1 K.p.a., jednakże w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, to jedynie drobne uchybienie nie mające wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie R.P. pismem z 16 maja 2022 r. oświadczyła, że cyt.: "nie wstrzymałam ani nie zawiesiłam pobierania emerytury EWK. Emeryturę EWK pobierałam w wysokości wskazanej w decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 1.03.2020 r. oraz decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 1.03.2021 r., które to kopie załączam do niniejszego pisma (oryginały w posiadaniu CŚS w Ł. ul. [...]). Od stycznia 2022 r. otrzymuję emeryturę EWK oraz świadczenie wyrównawcze (na mocy tzw. ustawy Kukiza) w wysokości świadczenia pielęgnacyjnego".
Mając na uwadze treść ww. oświadczenia skarżącej, Kolegium uznało, że zachodzą przesłanki odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Sąd w pełni podziela stanowisko prezentowane przez organ II instancji.
Analiza treści wezwania skierowanego do wnioskodawczyni, w którym wezwano stronę skarżącą do przedłożenia dokumentu potwierdzającego, że skutecznie wstrzymała bądź zawiesiła w ZUS prawo do świadczenia emerytalnego i nie pobiera obecnie świadczenia emerytalnego z ZUS, uwzględniając także treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, nie pozwala na uznanie, że organ II instancji, jak podniesiono w skardze, wadliwie zrealizował wytyczne NSA. Organ nie oczekiwał też złożenia przez skarżącą oświadczenia z mocą wsteczną. W ocenie Sądu Kolegium poprzez ww. wezwanie zrealizowało wytyczne zawarte w wyroku NSA zapadłym w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu wskutek skierowania przez Kolegium do skarżącej ww. wezwania i uwzględnienia przy wydaniu zaskarżonej decyzji treści udzielonej przez skarżącą odpowiedzi na ww. wezwanie, nie doszło też do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 K.p.a., co zarzuca skarżąca. Stosownie bowiem do art. 136 § 1 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 136). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może więc zapaść wyłącznie, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Zdaniem Sądu, wystąpienie przez organ II instancji do skarżącej o przedstawienie dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego miało charakter uzupełniający w rozumieniu art. 136 § 1 K.p.a. i brak jest podstaw do czynienia z tego powodu zarzutu organowi II instancji (por. Wyrok NSA z 27.01.2021 r., I OSK 2743/20).
Zdaniem Sądu niezrozumiałe są natomiast twierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi odnoszące się do kwestii związanej z wykładnią artykułu 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organy nie kwestionowały bowiem możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, jeżeli strona zrezygnowałaby ze świadczenia emerytalnego. Natomiast biorąc pod uwagę związanie oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny, o czym była mowa wyżej, niezrozumiałym także jest wyrażony w uzasadnieniu skargi pogląd sprowadzający się do tego, że skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury.
W kontekście zawartego w uzasadnieniu skargi twierdzenia, cyt.: "w stanie prawnym skarżąca nie ma obowiązku składania oczekiwanego oświadczenia", co wydaje się zakładać zmianę stanu prawnego w sprawie, nie można zgodzić się ze skarżącą, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego. Nie budzi oczywiście żadnych wątpliwości, że z dniem 1 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. poz. 2314), na którą wskazuje skarżąca w oświadczeniu będącym odpowiedzią na wezwanie Kolegium. Niemniej jednak pełnomocnik skarżącej nie zauważa, że ustawa ta, choć regulująca w pewnym zakresie kwestie związane z sytuacją faktyczną skarżącej, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organy administracji nie uległy zmianie.
Zważywszy związanie oceną prawną wyrażoną przez NSA w ww. wyroku, którą to oceną związane są zarówno organy administracji jak i Sąd, z którego jak wskazano wyżej wynika, że przysługuje jedno świadczenie w pełnej wysokości, zarzut, że organ nie podjął czynności procesowych zmierzających do rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno zostało już wypłacone, jest zupełnie chybiony. Jak wskazał bowiem NSA opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych, obowiązuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną.
Rozpoznając niniejszą skargę w ramach przysługującej kognicji, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z normami zasadami ogólnymi K.p.a., a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, ponadto zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 , a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, a zarzuty skargi w tym zakresie są niezasadne. Brak też podstaw do przyjęcia, że wydana decyzja narusza przepisy Konstytucji RP.
Niezrozumiały jest także wyrażony w skardze zarzut naruszenia art. 65 § 1 K.p.a., poprzez brak nadania właściwego trybu wnioskowi skarżącej o zawieszenie emerytury, a to z tego powodu, że w materiale aktowym brak takiego wniosku. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób wystarczający wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz przytoczył przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że strona skarżąca odmienne interpretuje zastosowane w sprawie przepisy prawa oraz wytyczne wynikające z wyroku NSA z dnia 21 stycznia 2022 r. nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi, jako nieuzasadnionej.
is
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło