II SA/Łd 640/13

Dnia 5 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. i A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. LS Wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy. Po złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skarżący zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 3400 zł i wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie 2900 zł. Małżonkowie mieszkają w 56-metrowym domu (roku budowy 1956), posiadają także 60-metrowe mieszkanie, zajmowane przez córkę. W uzasadnieniu wniosku wskazali na swoje miesięczne wydatki: energia – 100 zł, opał (węgiel i drewno) - 5000 zł rocznie, woda i kanalizacja– 60 zł, wywóz śmieci – 40 zł, telefon – 103 zł, czynsz za mieszkanie zajmowane przez córkę – 400 zł, leki – 100 zł, podatki rocznie – 700 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że zaangażowani są w społeczną akcję zbierania krwi i szpiku kostnego, która pochłania im około 2000 zł rocznie. Wskazując na swoje dochody podali, że po odjęciu rat pożyczek, mają na rękę ok. 2600 zł dochodu. Postanowieniem z dnia 4 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 13 października 2013 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sprzeciw od postanowienia referendarza, wskazując, że A. P. jest współzałożycielem klubu krwiodawców MPK. Wyjaśnili, że do istnienia klubu potrzebne są nakłady finansowe, które w znacznym stopniu ponoszą skarżący (telefon 60 zł, koszty wyjazdów szkoleniowych, koszty eksploatacji dwóch samochodów użytkowanych przez członków klubu). Wskazali, że J. P. jest pielęgniarką i zarabia ok. 2000 zł netto, a skarżący jako mechanik pojazdów w MPK w Łodzi ok. 2400 zł netto, przy czym po odliczeniu kredytu zostaje im na rękę 2600 zł, z których muszą pokryć niezbędne opłaty. Dużą część dochodu przeznaczają na działalność charytatywną. W dalszych fragmentach sprzeciwu skarżący zawarli zarzuty odnoszące się do zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec skutecznego złożenia sprzeciwu przez skarżących, zgodnie z powyższym przepisem postanowienie z dnia 4 października 2013 r. utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych następuje natomiast w drodze wyjątku i odnosi się do sytuacji, w których strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub też w części. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania okoliczności mających uzasadniać uwzględnienie wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ocena zdolności płatniczych strony nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali zaistnienia przesłanek wymienionych w zacytowanym przepisie. W ustalonym stanie faktycznym Sąd ocenił, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie, a skarżący są w stanie ponieść ciążące na nich koszty sądowe oraz koszty związane z wynajęciem we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika. Za stanowiskiem takim przemawia dochód skarżących osiągany regularnie (w kwocie ok. 6300 zł). Co więcej, skarżący mieszkają w 56-metrowym domu, a dodatkowo posiadają 60-metrowe mieszkanie. Z powyższego wynika, że skarżący uzyskują stały dochód i posiadają majątek w postaci nieruchomości. W tym miejscu wskazać należy, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 373/12 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mimo, że skarżący powołują się na konieczność spłaty rat kredytu, wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy. Spłata kredytu, na którą powołują się skarżący, nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06 publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobna konkluzja dotyczy przeznaczania środków finansowych na działalność charytatywną. Skoro dużą część swojego dochodu skarżący przeznaczają na taką działalność, to znaczy że obiektywnie posiadają majątek, który mogliby przeznaczyć na podstępowanie sądowe. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu. LS