II SA/Łd 649/21
WyrokWSA w Łodzi2021-11-24
Skład orzekający: Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Ewa Cisowska-Sakrajda, Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego brata, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli rodzice brata, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe, nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale faktycznie sprawują nad nim opiekę?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca, będąca siostrą osoby niepełnosprawnej, nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mimo że należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, nie zostały spełnione warunki określone w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ rodzice osoby niepełnosprawnej, z którymi prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe, faktycznie sprawują nad nią opiekę i nie wykazano, aby nie byli zdolni do jej sprawowania z powodu wieku, stanu zdrowia lub innych obiektywnych przyczyn.Stan faktyczny
Skarżąca J.D. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem A.D., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, ustalając, że faktyczną opiekę nad bratem sprawują jego rodzice, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe, a czynności skarżącej stanowią jedynie pomoc. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych oraz zasad postępowania administracyjnego, kwestionując ustalenia dotyczące braku sprawowania przez nią faktycznej opieki i podnosząc kwestię interpretacji przepisów w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
Decyzją dnia [...]r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021r., poz. 735) – dalej k.p.a.; art. 17, art. 23, art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020r. poz. 111 ze zm.) – dalej: u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. Dnia [...]r., znak: [...] o odmowie przyznania J. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem A.D. od dnia 1 lutego 2021r.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że wnioskiem z dnia 2 stycznia 2021 r. (data nadania przesyłki w UP L. 1) J.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem A.D. Z załączonej do pisma dokumentacji wynika, iż A.D. jest osobą legitymującą się wydanym na stale orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przedłożonego orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od 1979 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 27 września 2007 r. Wnioskodawczyni, jak wynika ze złożonego do akt oświadczenia mieszka w tym samym budynku mieszkalnym, co brat, trzy piętra wyżej. Zakres jej czynności opiekuńczych względem brata obejmuje: dbałość o zdrowie psychiczne brata, pomoc w zakupach zakupy w tym produktów spożywczych dostosowanych do jego diety, środków higienicznych, ubrań, jak również dotrzymywanie towarzystwa podczas spacerów brata oraz zapewnienie opieki "podczas podawania leków". Powyższe czynności zgodnie z oświadczeniem strony zajmują jej "sporo czasu", a wynikiem jej starań jest to, że brat "wygląda dobrze". Strona wskazała dodatkowo, że opiekuje się rodzicami w podeszłym wieku.
Z przedłożonych akt administracyjnych sprawy wynika nadto, iż pomimo podjętych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. I Wydział Pracy Środowiskowej czynności procesowych, nie było możliwym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni. Jednakże z pozostającego w posiadaniu organu pomocowego wywiadu środowiskowego z 30 października 2019 r. przeprowadzonego z J.D. dla potrzeb Centrum Świadczeń Socjalnych wynika między innymi, że A.D. mieszka wraz z rodzicami C. i S. D. oraz siostrą A.K. J.D. nie mieszka wspólnie z w/w wymienionymi, ale codziennie przychodzi do brata, nad którym sprawuje faktyczną opiekę i rodziców. Pomimo złożonego oświadczenia, ustalono, że faktyczną opiekę nad A.D. sprawują jego rodzice, którzy pomagają mu we wszystkich sprawach życia codziennego, urzędowych, zdrowotnych, jak również zarządzają środkami finansowymi pozostającymi w dyspozycji w/w. Czynności świadczone przez J.D. stanowią natomiast jedynie pomoc w sprawowanej opiece nad bratem, w szczególności poprzez wsparcie psychiczne, wspierające jego proces leczenia.
Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy strona nie posiada dokumentacji pozwalającej na stwierdzenie, iż niepełnosprawność A.D. przed ukończeniem przez niego 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jednakże jak wynika z pisma pełnomocnika strony z dnia 29 marca 2021 r. okoliczność ta pozostaje irrelewantna na prawo skarżącej do przedmiotowego świadczenia, z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt SK 38/13.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił J.D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad A.D. w okresie od 1 lutego 2021 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, iż skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek uprawniających do otrzymania przedmiotowego świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., gdyż jak ustalono nie sprawuje faktycznej opieki nad bratem. Rzeczywista opieka jest sprawowana przez rodziców A.D., z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto w sprawie nie spełniona została przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia J.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego zastosowanie, pomimo uznania tego przepisu za sprzeczny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co nastąpiło na skutek wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, iż instytucja prawna - świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej uregulowana została w art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl ust. 1a analizowanego przepisu osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Dalej odnosząc się do zarzutu odwołania, co do naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ odwoławczy wskazał, iż co do zasady podziela pogląd wyrażony przez organ I instancji, iż w przedmiotowej sprawie, data powstania niepełnosprawności - uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednakże mając na uwadze powoływany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt TK 38/13 orzekający o niekonstytucyjności części powołanego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna ze względu na datę powstania niepełnosprawności, jak również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych w powyższym zakresie, stwierdza, iż oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w takiej sytuacji dokonywać z pominięciem tego kryterium. Niemniej jednak, pomimo powyższego stwierdzenia, w niniejszej sprawie skarżąca nie spełnia przesłanek uprawniających ją do otrzymania wnioskowanego świadczenia, określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., gdyż jak wykazano faktyczna opiekę nad A.D. sprawują zamieszkujący wspólnie z nim rodzice, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast czynności świadczone przez J.D., pomimo ich powtarzalnego, codziennego charakteru stanowią jedynie pomoc w sprawowanej opiece nad bratem.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i brak zebrania całego materiału dowodowego, co z kolei skutkuje wadliwym - tj. do niedostatecznie wyjaśnionego stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- art. 7 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony;
- art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego literalną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż osoby bliżej spokrewnione z osobą niepełnosprawną winny legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w sytuacji w której to do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie dalej spokrewnionej wystarczającym winno być wykazanie faktycznej niemożności sprawowania opieki przez wskazane powyżej osoby.
Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu strona zakwestionowała twierdzenie Kolegium , co do braku legitymowania się przez osoby, na których w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny wobec A.D., orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie pełnomocnika skarżącej wykładnia celowościowa przepisów u.ś.r. będzie miała pierwszeństwo przed wykładnią językową, mającą swe umocowanie w Konstytucji, a przywołane przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości w niej wyrażonych, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. W tym kontekście, umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pozostaje w sprzeczności z przywołanym wyżej art. 132 k.r.o. oraz narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) i godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga J.D. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie w treści wniesionej skargi strona skarżącą zawarła wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym, a druga ze stron – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w złożonym do akt sprawy piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2021 r. przystąpiło do powyższego wniosku.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi.
W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi J. D. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem A.D. od dnia 1 lutego 2021 r. Podstawę prawną wydania kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a. oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111)- dalej: u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że J.D. jest siostrą wymagającego opieki A.D., a co za tym idzie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem brata, na zasadach określonych przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że skarżącą nie jest osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wobec powyższego uznać należy, że strona należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Jednakże z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło jednocześnie do łącznego spełnienia warunków określonych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony w dniu 30 października 2019 r. wywiad środowiskowy ze skarżącą, ustalono bowiem bezspornie, że wymagający opieki A.D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami – C. i S. D., którzy sprawują nad nim faktyczną bezpośrednią opiekę i pomagają mu we wszystkich sprawach życia codziennego, urzędowych, zdrowotnych, jak również zarządzają środkami finansowymi pozostającymi w jego dyspozycji. Natomiast czynności świadczone przez J.D., zamieszkującą w tym samym budynku lecz w innym lokalu, pomimo niewątpliwie powtarzalnego charakteru, stanowią jedynie pomoc rodzicom w sprawowanej opiece nad bratem. Z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji nie wynika również, że C. i S. D. legitymują się orzeczeniami o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
Wobec tak ustalonych okoliczności faktycznych Sąd uznał za prawidłowe stanowisko procedujących w sprawie organów administracji obu instancji, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak jednoczesnego spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1a u.ś.r., zasadnym było negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd podziela stanowisko pełnomocnika skarżącej, że treść art. 17 ust. 1 ust. 1a u.ś.r. odczytywać należy poprzez pryzmat konstytucyjnych zasad i wartości wyrażonych oraz z uwzględnieniem celu przywołanych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Niewątpliwie, z brzmienia art. 17 ust. 1a pkt 1 i pkt 2 u.ś.r. wynika, iż legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności skutkuje zwolnieniem osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym, niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Jednakże stosując wykładnię funkcjonalną i systemową przepisów u.ś.r., należy stwierdzić, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osób spokrewnionych z wymagającym opieki w pierwszym stopniu, nie unicestwia automatycznie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej z niepełnosprawnym w dalszym stopniu o ile okoliczności sprawy wskazują na obiektywną utratę zdolności fizycznych do należytego sprawowania dalszej opieki nad niepełnosprawnym przez osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Skutkiem powyższego jest to, iż rozstrzygnięcie o zasadności żądania dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą wymagającą opieki zależy od ustalenia, czy osoby zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji są zdolne do jej sprawowania, to jest czy ich stan zdrowia, wiek i stopień ogólnej sprawności umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym lub czy nie istnieją inne obiektywne okoliczności (względy) niezależne od nich, które taką opiekę wykluczają. Inaczej mówiąc w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wprost wynika, że osoba obowiązana do opieki w pierwszej kolejności nie jest w stanie z powodu wieku, stanu zdrowia tej opieki realnie sprawować i jest to okoliczność dająca się stwierdzić obiektywnie, to wyłącznie brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może tej oceny zmienić, W takiej sytuacji przyjąć należy przyjąć, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny osoby zobowiązanej w dalszej kolejności względem osoby wymagającej opieki, co czyni ją również osobą uprawnioną do żądanego świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoby zobowiązane w pierwszej kolejności żyją, jednakże nie są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.).
W realiach niniejszej sprawy, jak już wcześniej wskazano, z dokonanych ustaleń faktycznych oraz zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że całodzienną opiekę nad A.D. w zakresie niezbędnym dla normalnego funkcjonowania, sprawują jego rodzice C. i S. D., którzy prowadzą z synem wspólne gospodarstwo domowe i którzy jak wynika z ustaleń organów nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w toku całego postępowania administracyjnego strona skarżąca nie kwestionowała prawidłowości powyższych ustaleń, jak również nie wskazywała na inne okoliczności, z których wynikałoby, że rodzice A.D. nie są zdolni, z uwagi na ich wiek, stan zdrowia, czy też inne uzasadnione okoliczności, realizować ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego względem syna.
Wobec powyższego zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1a u.ś.r. Sąd uznał za niezasadny.
Z tych samych przyczyn za chybione uznać również należało zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a, które to zarzuty, co wymaga podkreślenia nie zostały w żaden sposób uzasadnione. Wbrew stanowisku strony skarżącej procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły całokształt materiału dowodowy, zarówno pod katem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
E.S.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło