II SA/Łd 658/13

Dnia 13 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak - Kolczyńska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant St. Specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 roku sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. K. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS II SA/Łd 658/13 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. Decyzję doręczono m.in. pełnomocnikowi W.L. – J.L. w dniu 19 października 2011 r. Odwołanie od ww. decyzji złożył w dniu 5 marca 2012 r. W.L. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja przesłana została do J.L., który zmienił miejsce zamieszkania i pobytu. Jednocześnie poinformował, że uchyla pełnomocnictwo udzielone J.L. oraz wskazał, że jego pełnomocnikiem jest T.F. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 19 października 2012 r., II SA/Łd 604/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wskazał, że wprawdzie J.L. jest pełnomocnikiem strony, to jednak brak ustalenia, czy podany adres jest aktualnym adresem zamieszkania pełnomocnika, uniemożliwia stwierdzenie, czy doręczenie decyzji Starosty [...] z dnia [...] można uznać za prawidłowe. Mając na uwadze przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazania co do dalszego postępowania, organ II instancji zlecił Staroście Pabianickiemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Organ ustalił, że pod adresem: [...] Ł., ul. B mieszka S.J. wraz z rodziną oraz J.L.. Jak wynika z oświadczenia S.J. – J.L. jest jego siostrzeńcem i nadal zamieszkuje pod tym adresem, choć z uwagi na charakter pracy często wyjeżdża. Całą korespondencję jaką otrzymał ze Starostwa Powiatowego w P. (w tym decyzję) przekazał J.L.. Ponadto z informacji Departamentu Obsługi i Administracji Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Ł. - Oddziału Koordynacji i Udostępniania Danych Osobowych wynika, że adres stałego zameldowania J.L. to: [...] Ł., ul. B. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził uchybienie przez W.L. terminu do wniesienia odwołania do decyzji Starosty [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że adres, pod który doręczono decyzję organu I instancji, jest prawidłowy, zaś osoba, która odebrała decyzję – S.J. - należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 43 k.p.a. W.L. upoważnił J.L. do reprezentowania go w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Stąd decyzję z dnia [...] organ I instancji skierował do J.L.. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz dodatkowego postępowania wyjaśniającego, przesyłka została doręczona prawidłowo w dniu 19 października 2011 r. – odebrana została przez dorosłego domownika S.J. Zatem nadane w dniu 5 marca 2012 r. odwołanie od decyzji, zawierające również odwołanie pełnomocnictwa dla J.L., zostało wniesione po 14-dniowym terminie. Nie złożono również wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na ostateczne postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył W.L.. Podniósł, że J.L. nie jest i nie był jego pełnomocnikiem, a jego adres zamieszkania jest inny, niż adres, na jaki wysłano decyzję. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim podkreślić należy, że sprawa uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] była już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W prawomocnym wyroku z dnia 19 października 2012 r., II SA/Łd 604/12, Sąd wyraził ocenę prawną, że organ I instancji, doręczając decyzję z dnia [...], prawidłowo uznał, że J.L. był pełnomocnikiem skarżącego. Powodem uchylenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...], stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, była okoliczność braku ustaleń odnośnie do miejsca zamieszkania pełnomocnika strony, a także braku wyjaśnień, czy S.J., który odebrał w dniu 19 października 2011 r. decyzję organu I instancji skierowaną do J.L., mógł być uznany za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a., bowiem jedynie w takim przypadku doręczenie decyzji mogłoby zostać uznane za prawidłowe. W myśl zaś art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., II SA/Ol 443/09). Znaczenie i ranga ustrojowa tego unormowania, jako gwaranta spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniającego realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej, były wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie. Związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Sąd wyrażając ocenę prawną w uzasadnieniu swojego orzeczenia oraz przedstawiając wskazania co do dalszego postępowania, determinuje rozstrzygnięcie administracyjne w różnych aspektach. Z całą pewnością przesądza o sposobie, a nawet o rezultatach stosowania prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., I OSK 1341/07). Organ odwoławczy zastosował się w niniejszej sprawie do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2012 r. i nie kwestionował faktu, że J.L. był pełnomocnikiem strony (do momentu odwołania pełnomocnictwa, co nastąpiło dopiero wraz z wniesieniem odwołania od decyzji organu I instancji). Organ wypełnił także zawarte w tym orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania. Dokonał mianowicie ustaleń odnośnie do miejsca zamieszkania J.L. i zasadnie przyjął za takowy adres jego zameldowania ([...] Ł., ul. B), który podany zresztą został jako adres do doręczeń już w dniu składania do organu I instancji pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie. Organ ustalił równocześnie, że pod tym samym adresem zameldowany jest i mieszka wraz z rodziną S.J., który odebrał w dniu 19 października 2011 r. decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, natomiast, jak wynika z art. 43 ab initio k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Skoro zatem przesyłkę adresowaną do pełnomocnika skarżącego odebrał w miejscu zamieszkania pełnomocnika dorosły domownik – nie było żadnych podstaw do uznania, że przesyłka została nieprawidłowo doręczona. Zatem za datę doręczenia stronie decyzji organu I instancji uznać niewątpliwie należało dzień 19 października 2011 r. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, w tym przypadku wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznaczałoby to bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Oceniając w tym kontekście, prawidłowość zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 129 § 2 k.p.a. i art. 134, określających termin do wniesienia odwołania i skutki jego uchybienia, nie sposób zakwestionować prawidłowości rozstrzygnięcia Wojewody [...]. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia nie wykazała, aby organ odwoławczy uchybił przepisom procedury. Przepis art. 129 § 2 k.p.a. ustanawia czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, liczony od dnia następnego po doręczeniu decyzji organu I instancji, o czym skarżący był prawidłowo pouczony. Jak słusznie przyjął organ, decyzja z dnia 12 października 2011 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 października 2011 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem w dniu 2 listopada 2011 r. Tymczasem odwołanie skarżący wniósł w dniu 5 marca 2012 r., a zatem z uchybieniem terminu. W tej sytuacji art. 134 k.p.a. nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu. Treść tego przepisu ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej. Nie pozostawiono więc tu organowi odwoławczemu jakiejkolwiek sfery uznania. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O wynagrodzeniu dla radcy prawnego ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 15 pkt 1 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 490). lf