II SA/Łd 678/13

Dnia 4 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 104 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 17, art. 23a ust. 5, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana także jako: ustawa), art. 11 ust. 1, art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r., poz. 1548) uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzekającą o przyznaniu B. H. dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2013r. do dnia 30 czerwca 2013r. w wysokości 100 zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na podstawie której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Z kolei w myśl art. 23a ust. 5 ustawy w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ zauważył, iż w dniu 1 marca 2013r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęło pismo z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. z dnia 26 lutego 2013r. informujące, iż w przedmiotowej sprawie organem właściwym do ustalenia prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego jest Marszałek Województwa [...]. W związku z powyższym orzeczono o uchyleniu decyzji z dnia [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji B. H. zarzuciła wydanie aktu bez podstawy prawnej i z naruszeniem art. 32 ust. 1 ustawy oraz art. 130 § 1 k.p.a. skoro przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu – wypłatę dodatku wstrzymano od miesiąca marca 2013r.. W uzasadnieniu strona wywiodła, iż decyzja z dnia [...] jest decyzją ostateczną i stosownie do art. 16 k.p.a. uchylenie jej lub zmiana może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Przepis art. 23a ustawy nie dopuszcza uchylenia decyzji ostatecznych, jest to dopuszczalne w oparciu o art. 32 ust. 1 ustawy. Niemniej jednak przepis ten wymaga jako jednej z przesłanek ustalenie, iż członek rodziny nabył prawo do świadczeń w innym państwie. Natomiast pismo Regionalnego Centrum Świadczeń Socjalnych nie zawiera informacji stwierdzającej, iż członek rodziny nabył prawo do świadczenia będącego odpowiednikiem świadczenia pielęgnacyjnego w innym państwie. Ustawa z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie stwierdza, iż z mocy ustawy odwołująca jest upoważniona zarówno do świadczenia pielęgnacyjnego jak i dodatku do tego świadczenia. Decyzją z dnia [...] Nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, iż z uwagi na ustalony w sprawie stan faktyczny, w szczególności pismo Regionalnego Centrum Świadczeń Socjalnych, organ I instancji zobligowany był przepisem art. 23a ust. 5 ustawy do wydania decyzji uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Organem właściwym do wydania decyzji jest bowiem marszałek województwa, który w oparciu o art. 23a ust. 6 ustawy rozstrzyga zgodnie z art. 21 ustawy od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1 w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dodatkowo przed wydaniem takiej decyzji marszałek winien zbadać jakie świadczenia przysługiwały ojcu dzieci w tym państwie i czy pokrywają się one z zasiłkiem rodzinnym i dodatkami do zasiłku rodzinnego otrzymywanymi przez stronę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. H. zaskarżyła decyzję organu I i II instancji. Skarżąca powtórzyła argumenty odwołania dodatkowo zarzucając naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. zwracając uwagę, iż organ I instancji powinien m.in. odnieść się do kwestii, czy prawo miejsca zatrudnienia ojca dzieci przewiduje rodzaj świadczenia odpowiadający przyznanemu świadczeniu pielęgnacyjnemu i dodatkowi. Na potwierdzenie swego stanowiska strona powołała się na uzasadnienie orzeczenia WSA w Ł. z dnia [...], [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013r. skarżąca poparła skargę i złożyła pismo procesowe z dnia 3 czerwca 2013r.. W przedmiotowym piśmie, adresowanym do strony i odebrane w dniu 10 czerwca 2013r., Regionalne Centrum Polityki Społecznej wyjaśniło, ze do Centrum wpłynęło pismo brytyjskiej instytucji właściwej ds. świadczeń rodzinnych HM Revenue&Customs Child Benefis Office potwierdzające fakt wypłaty mężowi strony A. H. w Wielkiej Brytanii świadczeń rodzinnych na dzieci M. H. i K.H. w łącznej kwocie £33,70 tygodniowo. Nadto, iż świadczenia zostały wypłacone mężowi strony za okres od dnia 11 października 2010r. do dnia 4 listopada 2012r., jednakże świadczenia wypłacone za okres od dnia 23 maja 2011r. do dnia 4 listopada 2012r. w łącznej kwocie £2.727,10 zostały uznane za nienależnie pobrane. Regionalne Centrum podkreśliło, iż oznacza to, że instytucja brytyjska uznała uprawnienie męża strony do świadczeń rodzinnych w wspomniane dzieci w okresie od dnia 11 października 2010r. do dnia 22 maja 2011r.. Mając na uwadze powyższe regionalne Centrum wystąpiło do instytucji brytyjskiej o wskazanie podstawy odmowy mężowi strony prawa do brytyjskich świadczeń za okres od dnia 23 maja 2011r. do nadal, poproszono także o potwierdzenie zamieszkania męża w Wielkiej Brytanii oraz podanie okresów jego aktywności zawodowej w tym kraju lub okresów uznanych za takie zgodnie z uregulowaniami unijnymi, w tym decyzją [...] z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Materialnoprawną podstawą kwestionowanego aktu są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności przepis art. 23a ust. 5 ustawy. Wobec uczestnictwa Polski w ramach Unii Europejskiej ustawodawca musiał zmodyfikować w części zasady przyznawania pomocy w przypadku, gdy zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Przywołany przepis stanowi zatem, iż w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Warto zauważyć, iż z uregulowań zawartych w art. 23a ustawy co do zasady nie można zaliczyć do norm prawa materialnego; przepis ten zawarty jest w rozdziale 6 ustawy "Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych", a w jego treści zawarte zostały reguły postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych w przypadkach, gdy członek rodziny osoby uprawnionej przemieszcza się w obszarze Unii Europejskiej albo objętym Europejskim Obszarem Gospodarczym i podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Niemniej jednak należy wziąć pod uwagę, że norma prawna zawarta w treści ust. 5 art. 23a ustawy, bezpośrednio wywiera skutki w sferze uprawnień do świadczenia rodzinnego; nakazuje bowiem uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, gdy zachodzi przypadek, do którego mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W analizowanym art. 23a ust. 5 ustawy krajowy ustawodawca określił sposób eliminacji kumulacji prawa do świadczeń rodzinnych poprzez uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne na podstawie ustawy krajowej od dnia, w którym członek rodziny osoby uprawnionej podlega ustawodawstwu państwa objętego przepisami o koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego. Z brzmienia art. 23a ust. 5 ustawy wynika, że stanowi on samodzielną podstawę uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której osoba nabyła prawo do świadczenia rodzinnego, a czasową granicę, z jaką następuje uchylenie decyzji wyznaczył na dzień, od którego członek rodziny osoby uprawnionej podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (wyrok NSA z dnia 26 lipca 2010r., w sprawie I OSK 477/10 -http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Zastosowanie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zaskarżonej do sądu decyzji polegało na ustaleniu, w oparciu o wiążącą organ normę prawną, skutku określonego tą normą, a będącego następstwem ustalenia, że mąż skarżącej, przebywa w Wielkiej Brytanii i pobiera tam świadczenia na dzieci, na które stronie skarżącej przyznano dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 stycznia 2013r. do dnia 30 czerwca 2013r.. Powyższe obligowało organ do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej przedmiotowy dodatek, gdyż w sprawie mamy do czynienia z koordynacją systemów zabezpieczenia. Oznacza to, iż właściwym w sprawie organem jest marszałek województwa, który po wszczęci postępowania w kierunku rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie opisanego dodatku do świadczenia rodzinnego obowiązany będzie, jako wyłącznie właściwy, do ustalenia, jakiego rodzaju świadczenia i w jakim okresie pobiera lub pobierał mąż skarżącej. Nadto czy świadczenia pobierane przez stronę pokrywają się ze świadczeniami pobieranymi przez męża w Wielkiej Brytanii. Marszałek województwa, zgodnie z art. 21 i art. 23a ust. 4, 5 i 9 ustawy, jest organem wyłącznie kompetentnym w sprawach, w których zastosowane mają przepisy o koordynacji systemów. Natomiast ojciec dziecka, niezależnie od faktu utrzymywania z dzieckiem kontaktów i przyczyniania się do jego utrzymywania uznawany jest za członka rodziny, a skoro tak, to w przypadku jego wyjazdu i podjęcia zatrudnienia w kraju, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a właściwy organ zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy zobligowany jest uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2011r., sygn.akt II SA/Po 399/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2010r., sygn.akt I SA/Wa 1224/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, iż zasadne było wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy, który wbrew stanowisku strony skarżącej umożliwia uchylenie decyzji ostatecznej – decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Skutkiem tego rozstrzygnięcia będzie ponowne rozstrzygniecie sprawy skarżącej przez właściwy organ – Marszałka Województwa [...] – który przeprowadzi własne postępowanie wyjaśniające mające na względzie informacje nadesłane przez Regionalne Centrum Polityki Społecznej oraz dokumenty stanowiące materiał dowodowy a posiadane przez organ z urzędu. Należy bowiem mieć na uwadze, iż niniejsza sprawa sądowa ale przede wszystkim administracyjna nie jest jedyną sprawą skarżącej, organ ma zatem uprawnienie do wykorzystania informacji posiadanych z urzędu, chociażby tych pozwalających ustalić jakiego rodzaju świadczenia i kiedy mąż skarżącej pobierał w Wielkiej Brytanii. Zaskarżona decyzja jest aktem, który nie rozstrzyga merytorycznie, jest swego rodzaju aktem porządkującym stan faktyczny i prawny, gdyż ustaliwszy organ właściwy w sprawie Prezydent Miasta Ł., a za nim organ odwoławczy zasadnie wyeliminował z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ nieuprawniony z uwagi na mające bezsprzecznie zastosowanie w sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Obecnie sprawa zostaje przejęta przez Marszałka Województwa [...], który mając na uwadze zasady postępowania administracyjnego podejmie rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. m.ch.