II SA/Łd 678/15

Dnia 22 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 114) – powoływanej także jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...]., nr [...], o odmowie przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem W.K. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że z załączonego do wniosku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 6 sierpnia 2012r., wynika, iż daty powstania niepełnosprawności W. K. nie da się ustalić, natomiast w orzeczeniu z dnia 21 listopada 2014r. datę powstania niepełnosprawności ww. osoby ustalono na dzień 4 stycznia 2013r. tj. w wieku 67 lat. W związku z powyższym ustalono, iż nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła M. K. podnosząc, że opiekuje się ojcem, posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ojciec skarżącej jest osobą, która wymaga na stałe pomocy osoby trzeciej w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Z tego powodu skarżąca musiała zrezygnować z pracy zawodowej, nie mogąc pogodzić czasowo tych dwóch sfer. W ocenie skarżącej odmowa przyznania świadczenia z tytułu opieki jest, krzywdząca i naruszająca konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. Co prawda rodzice nie spełniają warunku powstania niepełnosprawności przed 18 rokiem życia niemniej jednak opieka na osobami dorosłymi jest równie obciążająca. Ponadto kryterium wieku przy świadczeniu pielęgnacyjnym jest niekonstytucyjne, stanowisko to wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 roku. Skarżąca dodała, że wniosek o świadczenie rodzinne złożyła przed upływem trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności ojca, który decyzje odebrał w dniu 20 grudnia 2014r., a w związku z tym przyznanie świadczenia powinno nastąpić w trybie art. 24 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku osoby niepełnosprawnej potrzebującej pomocy w samodzielnej egzystencji nie można liczyć innych dat jak data, w której faktycznie ojciec miał możliwość dysponowania tym dokumentem czyli od dnia 20 grudnia 2014r., bowiem dopiero w tym dniu został mu wydany i od tego dnia mógł się nim posługiwać. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Orzekające w sprawie organy administracji zgodnie uznały, że wnioskowane świadczenie skarżącej nie przysługuje z uwagi na brak spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1b u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że niepełnosprawność ojca skarżącej powstała w wieku 67 lat. Według organów potwierdzały to załączone do sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Nie kwestionując ustaleń organów administracji należy przyznać skarżącej rację, że powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W wyroku z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (publ. w OTK-A 2014/9/104, Dz.U.2014/1443, Dz.U.2014/1459) Trybunał Konstytucyjny orzekł o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji powoływanie się przez organy administracji wyłącznie na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, należałoby uznać za niewystarczające do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie przysługuje. Nie można bowiem zapominać, że z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 ze zm.) wprowadzono do systemu świadczeń rodzinnych nowe świadczenie – specjalny zasiłek opiekuńczy – którego celem jest swoistego rodzaju wynagrodzenie dla osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dorosłą osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Innymi słowy w obecnym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać rodzicom (a także innym wskazanym w ustawie osobom) wyłącznie w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi, natomiast chcąc ubiegać się o świadczenie z tytułu opieki dziecka nad niepełnosprawnym rodzicem należy wnioskować o specjalny zasiłek opiekuńczy. Potwierdza to również wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia do tej części wyroku, w której orzeczono o zgodności z Konstytucją art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwia nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zdolnej do pracy, a niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny) przez wprowadzenie tzw. kryterium dochodowego. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że osoby, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną, tworzą co do zasady grupę podmiotów podobnych do ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne. Jednak w ramach tak wyznaczonej grupy Trybunał Konstytucyjny uznał, że dopuszczalne jest odmienne traktowanie tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi, czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego od osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dorosłymi, dla których ustawodawca ustanowił specjalny zasiłek opiekuńczy. Z powyższego wynika, że w obecnym stanie prawnym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej nie przysługuje, niezależnie od powołanej przez organy podstawy prawnej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Argument skarżącej o braku zastosowania przez art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. IB