II SA/Łd 699/25
WyrokWSA w Łodzi2025-12-05
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Tomasz Porczyński, Agata Sobieszek-Krzywicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych, polegających na budowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego, może zostać utrzymana w mocy, jeśli organy nie zbadały w sposób wyczerpujący kwestii zgodności obiektu z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego nie mogą umorzyć postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych, jeśli nie zbadały w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności, w tym kwestii bezpieczeństwa pożarowego obiektu. Brak takiego badania stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 37, 40 Prawa budowlanego z 1974 r.), co uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanego jednorodzinnego budynku mieszkalnego, który został wzniesiony w 1990 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie umarzały postępowanie w sprawie legalizacji tego obiektu, uznając, że nie narusza on obowiązujących przepisów, mimo iż usytuowany jest w odległości około 1 metra od granicy działki sąsiedniej. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, prawa własności, prywatności oraz brak należytego zbadania stanu technicznego i bezpieczeństwa pożarowego obiektu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, zasądzając jednocześnie koszty postępowania sądowego na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Porczyński, Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2025 roku sprawy ze skarg I. B., E.H. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 lipca 2025 roku nr 150/2025 znak: RP.7721.2.2024.JJA w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 16 stycznia 2024 r. nr 49/2024; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącego I.B. kwotę 500 (pięćset) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącej E. H. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 24 lipca 2025 r. nr 150/2025, znak: RP.7721.2.2024.JJA Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej również jako: "ŁWINB") na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej również jako: "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej również jako: "PINB w Łodzi") z dnia 16 stycznia 2024 r. Nr 49/2024, znak: PINB/7355/609-12/R- 2/5-2024/B/EZ o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na budowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. (dz. ew. nr [...], obręb [...]).
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
W dniu 28 lutego 2011 r. do PINB w Łodzi wpłynęło pismo J.H., w którym strona wskazała, że jej sąsiadka J.B., robiąc remont domu, dobudowała piętro i wstawiła okna, skierowane na nieruchomość J.H., usytuowane w odległości 1 m od granicy działek. Wnioskodawczyni podkreśliła również, że J.H. i J.B. są współwłaścicielkami działki położonej przy ul. [...].
W dniu 4 maja 2011 r. przeprowadzono oględziny na nieruchomości w Ł. przy ul. [...] (aktualny numer posesji [...]), w trakcie których ustalono, że na nieruchomości znajduje się jednorodzinny budynek mieszkalny składający się w poziomie parteru z pokoju, kuchni i łazienki oraz na I piętrze z dwóch pokoi. Budynek został wybudowany w 1990 r., w miejscu częściowo rozebranego istniejącego na przedmiotowej nieruchomości od 1939 r. budynku mieszkalnego parterowego ze strychem. Ze starego budynku mieszkalnego pozostał na nieruchomości jego fragment o wymiarach ok. 4,00 x 2,5 m, usytuowany pomiędzy obecnym murowanym budynkiem mieszkalnym, a tylną granicą nieruchomości i użytkowany jest jako piętrowe pomieszczenie gospodarcze. Roboty budowlane związane z budową budynku mieszkalnego w obecnym kształcie architektonicznym są zakończone. Obiekt wyposażony był w instalacje wod-kan, gazową i elektryczną. Szerokość działki przedmiotowej nieruchomości wynosi ok. 6,10 m. Budynek mieszkalny, o którym mowa, zlokalizowany jest bezpośrednio przy granicy z posesją przy ul. [...] oraz w odległości ok. 1 m od granicy z posesją przy ul. [...]. W ścianie zewnętrznej podłużnej budynku (od strony posesji przy ul. [...]), stwierdzono dwa otwory okienne o wymiarach 140x145cm. Ponadto ustalono, że J.B. nie posiada zezwolenia właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej na wykonanie robót budowlanych związanych z budową omawianego budynku, a po ich zakończeniu budynek nie został zgłoszony do użytkowania.
W piśmie z dnia 25 lipca 2011 r. Prezydent Miasta Łodzi poinformował organ I instancji, że nieruchomość położona w Ł. przy ul. [...] (według ewidencji geodezyjnej [...]) znajduje się na terenie, dla którego nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Natomiast pismem z dnia 28 lipca 2011 r. ten sam organ poinformował, iż brak jest akt archiwalnych dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...].
Pismem z dnia 13 września 2011 r. PINB w Łodzi zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek J.H. postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na rozbudowie, przebudowie i nadbudowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego, wraz z wykonaniem dwóch otworów okiennych od strony granicy z posesją przy ul. [...] – zlokalizowanego na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...].
W piśmie z dnia 7 października 2011 r. Urząd Miasta Łodzi poinformował organ I instancji, iż dla budynku mieszkalnego wzniesionego na działce nr ewid. [...] zmieniono numer porządkowy z ul. [...] na ul. [...]. Zaś dla budynku mieszkalnego wzniesionego na działce ewidencyjnej o nr ewid. [...], zmieniono numer porządkowy z ul. [...] na ul. [...].
Prowadząc postępowanie wyjaśniające, organ I instancji stwierdził, że błędnie określił przedmiot postępowania jako wykonanie robót budowlanych polegających na rozbudowie, przebudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. W związku z powyższym w dniu 22 maja 2012 r. organ szczebla powiatowego wydał decyzję, którą umorzył w całości postępowanie w sprawie wykonanych robót budowlanych polegających na rozbudowie, przebudowie i nadbudowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego (wraz z wykonaniem dwóch otworów okiennych od strony granicy z posesją przy ul. [...]) - zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. [...] (aktualny adres [...]). Następnie pismem z dnia 22 maja 2012 r. organ powiatowy zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na budowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego (wraz z wykonaniem dwóch otworów okiennych od strony granicy z posesją przy ul. [...]) - zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. [...].
Postanowieniem z dnia 22 maja 2012 r. PINB w Łodzi na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej również jako: "Prawo budowlane z 1974 r.") i art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (wówczas t.j. Dz.U. Nr 243 poz. 1623 ze zm., dalej również jako: "Prawo budowlane z 1994 r.") nakazał J.B. przedłożenie w terminie do dnia 30 września 2012 r. trzech egzemplarzy następujących dokumentów: inwentaryzacji zagospodarowania terenu, sporządzonej na aktualnej mapie do celów projektowych; inwentaryzacji budowlanej budynku mieszkalnego wraz z orzeczeniem o jego stanie technicznym; projektu budowlanego ewentualnych niezbędnych zmian i przeróbek koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia wymienionego obiektu do zgodności z przepisami i prawem; oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dotyczących budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...].
Następnie pismem z dnia 12 grudnia 2012 r. organ powiatowy wezwał J.B. do przedłożenia dokumentów określonych w postanowieniu z dnia 22 maja 2012 r., pouczając, iż w przypadku niedostarczenia żądanych dokumentów stosownie do treści art. 56 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. organ zleci ich wykonanie na koszt J.B..
Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. organ I instancji nakazał J.B. wpłacenie na konto Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Łodzi w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia, kwoty 8.610,00 zł tytułem zaliczki na poczet wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia 22 maja 2012 r.
W dniu 7 grudnia 2015 r. PINB w Łodzi upomniał J.B., wzywając jednocześnie do wpłacenia kwoty 8.610,00 zł pod rygorem ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
PINB w Łodzi w dniu 14 stycznia 2016 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], dotyczący należności pieniężnej w postaci zaliczki na poczet wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia 22 maja 2012 r.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Łódź-[...] postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2016 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne, bowiem J.B. pismem z dnia 24 marca 2016 r. zgłosiła zarzut w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. PINB w Łodzi uznał zgłoszony przez zobowiązaną zarzut za nieuzasadniony. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r. organ szczebla wojewódzkiego utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 500/16 odrzucił skargę J.B. na rozstrzygnięcie organu II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II OZ 21/17 oddalił zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji.
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Łódź – [...] uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, zgłoszony przez J.B. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wówczas t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej również jako: "u.p.e.a."), zaś postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r. ten sam organ podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniami z dnia 7 marca 2017 r. organ I instancji odmówił uchylenia własnego ostatecznego postanowienia z dnia 22 maja 2012 r. o zobowiązaniu J.B. do przedłożenia dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego oraz własnego ostatecznego postanowienia z dnia 25 sierpnia 2014 r. o nakazaniu zobowiązanej wpłacenia zaliczki na poczet zastępczego wykonania obowiązku.
W dniu 7 marca 2017 r. I.B. przedłożył opracowanie pn. "Inwentaryzacja-aktualizacja" sporządzone w lutym 2017 przez mgr inż. arch. M.Z.. Pismem z dnia 13 marca 2017 r. organ I instancji powiadomił zobowiązaną, że przedłożone opracowanie nie stanowi wypełnienia obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia 22 maja 2012 r. i wezwał J.B. do uzupełnienia przedłożonych dokumentów w terminie miesiąca. Przy piśmie z dnia 21 marca 2017 r. J.B. przekazała m.in. opracowanie "Inwentaryzacja-aktualizacja", sporządzone w lutym 2017 przez mgr inż. arch. M.Z.; protokoły kontroli okresowych; "Projekt techniczny przyłącza gazowego oraz wewnętrznej instalacji gazowej do budynku mieszkalnego w Ł. przy ul. [...]" opracowany w 1983 r. przez J. L. oraz "Projekt bud. przyłącza kanalizacji sanitarnej dla budynku mieszkalnego zlokalizowanego w Ł. przy ulicy [...]" z marca 2009 r. opracowany przez J. G. (powyższe opracowania znajdują się w Tomach III i III-A akt administracyjnych).
Pismem z dnia 23 marca 2017 r. J. S. poinformowała organ szczebla powiatowego o śmierci J.H. w dniu [...] 2017 r. Pismem z dnia 30 marca 2017 r. organ I instancji wezwał potencjalnych spadkobierców do niezwłocznego dokonania czynności mających na celu stwierdzenie praw do spadku, zaś postanowieniem z dnia 31 marca 2017 r. zawiesił postępowanie administracyjne do czasu, gdy możliwe stanie się wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu. Ponadto postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. organ I instancji uznał za uzasadniony wniosek J.B. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w administracji.
W dniu 19 kwietnia 2017 r. J.S. przedłożyła w organie szczebla powiatowego akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 4 kwietnia 2017 r. W związku z powyższym organ szczebla powiatowego postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie.
W.G. w dniu 28 kwietnia 2017 r. doręczył do organu I instancji odpis skróconego aktu zgonu M. G., informując jednocześnie, że nie zostało stwierdzone nabycie spadku, ani postępowanie takie się nie toczy. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r. organ szczebla powiatowego zawiesił omawiane postępowanie do czasu, gdy możliwe stanie się wezwanie spadkobierców zmarłej M. G. do udziału w postępowaniu. Jednocześnie pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. wezwano potencjalnych spadkobierców do niezwłocznego dokonania czynności mających na celu stwierdzenie praw do spadku.
Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2017 r. organ I instancji odmówił I.B. wydania zaświadczenia "o braku sprzeciwu w użytkowaniu budynku jednorodzinnego mieszkalnego przy ul. [...] w Ł.". Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu szczebla wojewódzkiego z dnia 7 sierpnia 2017 r.
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Łódź – [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec J.B. z uwagi na niepodjęcie z upływem 1 roku zawieszonego na wniosek wierzyciela postępowania egzekucyjnego.
Przy piśmie z dnia 5 grudnia 2019 r. I.B. złożył w organie I instancji postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi - [...] w Ł. z dnia 14 listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...], stwierdzające że spadek po M. G. nabyły jej dzieci K.G. i W.G. po ½ części. Z uwagi na powyższe okoliczności postanowieniem z dnia 3 lutego 2020 r. PINB w Łodzi podjął zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w Ł.
Pismem z dnia 5 lutego 2020 r. organ I instancji poinformował J.B., że po sprawdzeniu dokumentów przekazanych przez I. B. w związku z postanowieniem z dnia 22 maja 2012 r. stwierdzono:
1) brak planu zagospodarowania terenu na mapie do celów projektowych z wymiarami budynku, z zaznaczeniem wejść, wjazdu,
2) przyłącza miały pozwolenia, ale według mapy projektowej zostały wykonane niezgodnie z załączoną dokumentacją, należy sporządzić nowe projekty,
3) brak orzeczenia o stanie technicznym i że obiekt można bezpiecznie użytkować,
4) brak schematów instalacji wewnętrznych,
5) brak określenia ogrzewania.
Następnie w dniu 5 marca 2020 r. przeprowadzono oględziny w sprawie wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia nr 243/2012 z dnia 22 maja 2012 r., podczas których stwierdzono, że "instalacje zewnętrzne studzienka wodomierzowa i studnia kanalizacji sanitarnej, skrzynka gazowa znajdują się w tym samym miejscu - zgodnie z mapą do celów projektowych z 2017 r. W budynku znajduje się centralne ogrzewanie, wod. – kan., gaz, instalacja elektryczna.(...) Osprzęt sanitarny - zgodnie z projektem". Wykonano dokumentację fotograficzną. Jednocześnie J.B. złożyła pisemne oświadczenie, iż nie posiada planu zagospodarowania terenu działki, nie przygotowała schematów instalacji wewnętrznych, orzeczenia o stanie technicznym, inwentaryzacji instalacji wewnętrznych. Pozostałe dokumenty albo już przedłożyła, albo przedłoży z innymi dokumentami.
Pismem z dnia 16 kwietnia 2020 r. wezwano H. K. - pełnomocnika J.B. - o przedłożenie aktualnych protokołów z kontroli instalacji gazowej oraz z okresowej kontroli przewodów kominowych.
Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 14 maja 2020 r. wynika, że inspektor PINB zweryfikował dokumenty przedłożone przez właściciela nieruchomości, określone w postanowieniu nr 243/2012 z dnia 22 maja 2012 r. i ocenił, że dokumenty spełniają wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.
Pismem z dnia 29 maja 2020 r. organ I instancji wystąpił do Prezydenta Miasta Łodzi o przesłanie wypisu i wyrysu z aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] (dz. ew. nr [...] w obrębie [...]) lub wypisu i wyrysu na podstawie Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego. Przy piśmie z dnia 30 czerwca 2020 r. Prezydent Miasta Łodzi wskazał, że dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], tj. działki o nr ewid. [...] w obrębie [...] nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie poinformowano, że zgodnie z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi nr LXIX/1753/18 z dnia 28 marca 2018 r., zmienionym uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi nr Vl/215/19 z dnia 6 marca 2019 r. w zakresie dotyczącym określenia obszaru przestrzeni publicznej oraz obszarów, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przedmiotowa nieruchomość położona jest w jednostce urbanistycznej oznaczonej symbolem M3 (tereny przeznaczone pod zabudowę w strefie ogólnomiejskiej - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej).
W piśmie z dnia 27 maja 2020 r. W.G. wskazał, że sporządzona inwentaryzacja przedmiotowego budynku nie zawiera oświadczenia projektanta odnośnie zgodności z obowiązującymi przepisami. Ponadto wskazał m.in., iż nikt z właścicieli nieruchomości przy ul. [...] nigdy nie wyraził zgody na jakąkolwiek budowę w niezabudowanej granicy posesji, zaś jego nieżyjąca mama była zapewniana w trakcie budowy, że budujący posiadają wymagane pozwolenie.
Decyzją z dnia 15 lipca 2020 r. PINB w Łodzi umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji jednorodzinnego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. Organ stwierdził bowiem, że pomimo wybudowania obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej, nie narusza on obowiązujących przepisów. Przedmiotowa decyzja została uchylona decyzją ŁWINB z dnia 5 października 2020 r., a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 752/20 oddalił sprzeciw I.B. od ww. decyzji organu II instancji.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania PINB w Łodzi wystąpił pismem z dnia 26 lutego 2021 r. do Prezydenta Miasta Łodzi o udostępnienie dokumentów dotyczących budowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działce sąsiedniej nr [...] położonej w Ł. przy ul. [...], w szczególności dokumentacji technicznej - projektowej, pozwolenie na budowę, pozwolenie na użytkowanie oraz z zapytaniem czy w sprawie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] właściciel wystąpił o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Pismem z dnia 10 marca 2021 r. Urząd Miasta Łodzi wskazał, że w swoich zasobach nie odnalazł decyzji o warunkach zabudowy dla nieruchomości przy ul. [...] w Ł.. Następnie pismem z dnia 9 marca 2021 r. Archiwum Państwowe w Łodzi poinformowało, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących budowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr ewid. [...] położonej przy ul. [...].
W dniu 17 marca 2021 r. na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] przeprowadzono oględziny, podczas których dokonano pomiarów z natury obrysów ścian zewnętrznych - do protokołu załączono szkic z pomiarami. W.G. oświadczył, że budynki posadowione na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] zostały wybudowane: budynek mieszkalny w 1936 r., budynek gospodarczy w 1936 r., garaż w 1985 r. legalizowany w 2009 r. Budynek gospodarczy i mieszkalny zostały wybudowane bez pozwolenia na budowę, ponieważ zostały wybudowane przed wojną. K. i W.G. oświadczyli, że nie posiadają żadnej dokumentacji projektowej i architektoniczno - budowlanej. J. i A.G. (dziadkowie) kupili nieruchomość przy ul. [...]. Dziadkowie byli inwestorami wybudowanego w 1936 r. budynku mieszkalnego i gospodarczego. W drodze spadku własność nieruchomości przeszła na rodziców obecnych właścicieli. Po śmierci rodziców w drodze spadku właścicielami zostali K. i W.G.. Roboty budowlane na nieruchomości zostały zakończone. Działka przy ul. [...] wyposażona jest w następujące instalacje: elektryczną niskiego napięcia, gazową i wod. - kan. Od chwili wybudowania budynku mieszkalnego okna w budynku od strony południowej na ul. [...] są zacienione, tzn. dostęp światła słonecznego jest ograniczony. W.G. zakwestionował wpis w protokole dotyczący "zostały wybudowane bez pozwolenia". Oświadczył, że nie posiada dokumentacji projektowej dotyczący wybudowanych budynków mieszkalnego i gospodarczego, natomiast nie posiada wiedzy czy taki projekt istnieje, czy też nie. Oświadczył, że PINB w Łodzi winien to sprawdzić. Wykonano dokumentację fotograficzną.
W dniu 20 kwietnia 2021 r. I.B. złożył pisemne oświadczenie, iż nie przedłoży decyzji o warunkach zabudowy, bo nadzór budowlany nie spełnił jego warunków od 2011 r.
Przy piśmie z dnia 20 kwietnia 2021 r. organ I instancji ponowił zapytanie do Urzędu Miasta Łodzi w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Z kolei przy piśmie z dnia 11 maja 2021 r. Urząd Miasta Łodzi wskazał, że nie odnaleziono ww. wniosku. Następnie przy piśmie z dnia 5 stycznia 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wystąpił do tegoż samego organu w zakresie potwierdzenia bądź aktualizacji informacji dotyczącej obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi obowiązującego na danym terenie. W odpowiedzi Urząd Miasta Łodzi wskazał, że zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Łodzi nr LXIX/1753/18 z dnia 28 marca 2018 r. nieruchomość położona w Ł. przy ul. [...], działka o nr ewid. [...] w obrębie [...] znajduje się na terenie przeznaczonych pod zabudowę, w strefie ogólnomiejskiej oznaczonych symbolem M3 (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej). Na terenie przedmiotowej nieruchomości nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pismo z dnia 23 listopada 2022 r.).
Decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r. PINB w Łodzi nakazał J.B. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach ok. 11,70 m x 5,20 m, zlokalizowanego na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...]. Decyzja ta została jednak uchylona decyzją ŁWINB z dnia 9 marca 2023 r., zaś sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, bowiem, zdaniem organu odwoławczego, PINB w Łodzi nie ustalił, czy przedmiotowy obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, przy jednoczesnym przyjęciu, że samo naruszenie przepisów odległościowych nie realizuje przesłanki nakazania rozbiórki. Na gruncie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. można było bowiem orzec rozbiórkę obiektu budowlanego jedynie wtedy, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalnego zachowania budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 12 maja 2023 r. w sprawie o sygn. II SA/Łd 308/23 oddalił sprzeciw I.B. od tej decyzji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż organ szczebla powiatowego nie ustalił przeznaczenia terenu, na którym zlokalizowana jest sporna samowola budowlana, od daty jej wybudowania. Natomiast w przypadku, gdy na nieruchomości, na której zrealizowano obiekt bez pozwolenia na budowę, dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, w tym przypadku zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, wykluczone będzie nakazanie inwestorowi rozbiórki obiektu, chyba że powoduje on niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Spełnienia powyższej przesłanki organ pierwszej instancji w ogóle nie zbadał. Sąd podkreślił przy tym, że na terenie, na którym zlokalizowana jest sporna samowola budowlana, do dnia dzisiejszego nie zakazano zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. Nr 49/2024, znak: PINB/7355/609-12/R-215-2024/B/EZ PINB w Łodzi ponownie umorzył w całości prowadzone postępowanie administracyjne.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ szczebla powiatowego wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie, dla której nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Budynek mieszkalny jednorodzinny został wybudowany w 1990 r. na terenie przeznaczonym do zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i stan ten trwa nadal. Dokonanie przez organ wymaganej w art. 37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oceny, czy dany teren "przeznaczony jest pod zabudowę" lub ewentualnie "pod innego rodzaju zabudowę", wymaga odniesienia się do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co jest możliwe jedynie wówczas gdy takowy istnieje. Jeżeli zaś dla danego obszaru brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, to opinia na temat zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym jest w zasadzie wykluczona. W konsekwencji, zdaniem organu szczebla powiatowego, brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu wyłącza możliwość orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki na podstawie art. 37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Dalej organ wskazał, iż w oparciu o przedstawione przez inwestora dokumenty dot. wybudowanego samowolnie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. [...], organ nadzoru doszedł do przekonania, że są one wystarczające do zalegalizowania samowoli budowlanej i nie zachodzi potrzeba nakazania dokonania zmian lub przeróbek na podstawie art.40 Prawa budowlanego z 1974 r., a zatem nie było możliwe egzekwowanie pozwolenia na użytkowanie, o którym mowa w art. 42 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., jak również nie zaistniała podstawa nałożenia takiego obowiązku na podstawie art.42 ust.2 tejże ustawy.
Odnosząc się do usytuowania przedmiotowego budynku w odległości 1 m od granicy z działką sąsiednią, organ podkreślił, iż kwestia odległości budowy od granicy z działką sąsiednią, pomimo że mowa jest o niej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w pewnych okolicznościach w ogóle nie ma charakteru przepisów techniczno - budowlanych, lecz dotyczy prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego. Jeżeli odstąpienie od warunków technicznych nie wiąże się z powstaniem zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym, np. wprowadzeniem groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia, to wadliwym byłoby uznanie na gruncie publiczno - prawnym wynikającym z przepisów Prawa budowlanego o naruszeniu przepisów techniczno - budowlanych uniemożliwiającym zatwierdzenie projektu budowlanego. Sama niezgodność projektu budowlanego z przepisami wskazanego rozporządzenia nie uzasadnia odmowy zatwierdzenia takiego projektu, w sytuacji gdy organ nie stwierdził naruszenia innych przepisów techniczno - budowlanych. Dlatego w sprawie wymaga uwzględnienia, czy przedmiotowy budynek ma wpływ na sąsiednią zabudowę pod względem spełnienia wymogów w zakresie nasłonecznienia i ochrony przeciwpożarowej. A zatem to okoliczności konkretnej sprawy determinują sposób prowadzenia postępowania legalizacyjnego, w tym czy posadowieniu budynku poniżej dopuszczonej odległości od granicy działki nadać charakter istotnej przeszkody do legalizacji samowoli budowlanej.
Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji doszedł do przekonania, że budynek mieszkalny jednorodzinny usytuowany w Ł. przy ul. [...] nie stanowi niebezpieczeństwa, niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, co potwierdzają dotychczas złożone dokumenty legalizacyjne. Organ podkreślił, iż na uwagę zasługują: protokół nr [...] z dnia 10 kwietnia 2017 r. sprawdzenia skuteczności ochrony przeciwporażeniowej oraz oświadczenie wykonawcy uprawnionego do kierowania robotami w zakresie sieci instalacji elektrycznych i elektroenergetycznych J. S., posiadającego uprawnienia budowlane; orzeczenie o stanie technicznym, sporządzone w dniu 15 marca 2020 r. przez mgr inż. B. B., który oświadczył, że "budynek mieszkalny jednorodzinny położony w Ł. przy ul. [...] został zrealizowany zgodnie z projektem budowlanym - (inwentaryzacja i aktualizacja opracowana przez mgr inż. M.Z. oraz warunkami technicznymi, obowiązującymi przepisami prawa oraz sztuką budowlaną. Stan techniczny budynku mieszkalnego jednorodzinnego - dobry; obiekt można bezpiecznie używać"; protokoły z kontroli instalacji gazowej i przewodów kominowych sporządzonych w dniu 21 kwietnia 2020 r. - każdy z wynikiem pozytywnym, podpisane przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje; dowód z oględzin przeprowadzonych przez PINB w Łodzi w marcu 2020 r. i sporządzonej dokumentacji fotograficznej potwierdził, że przedmiotowy budynek mieszkalny nie wymagał żadnych robót doprowadzających do zgodności z przepisami prawa.
Organ podkreślił, iż wartość merytoryczna przedłożonych do legalizacji dokumentów, sporządzonych przez osoby z uprawnieniami budowlanymi, nie straciła na znaczeniu. Prawo budowlane jednoznacznie wskazuje, że utrzymanie obiektów budowlanych jest obowiązkiem właściciela obiektu budowlanego i że obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane okresowym kontrolom. Budynek mieszkalny jednorodzinny położony na nieruchomości w Ł. przy ul. [...], jest usytuowany w granicy działek sąsiednich tj. przy ul. [...] i ul. [...]. Legalizowany budynek mieszkalny nie ogranicza zagospodarowania tych działek, gdyż pierwsza z wymienionych działek jest wynikiem wtórnego podziału nieruchomości, zaś na drugiej nieruchomości znajduje się budynek garażowy - którego proces legalizacji został zakończony w roku 2009 i wówczas jego usytuowanie nie kolidowało z obowiązującymi przepisami, co skutkowało udzieleniem pozwolenia na użytkowanie - przylega do ściany legalizowanego budynku mieszkalnego na ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji nr 539/2009 z dnia 3 lipca 2009 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku garażowego na nieruchomości w Ł. przy ul. [...] stwierdzono, że budynek ten "może być bezpiecznie użytkowany". Budynek mieszkalny jednorodzinny przy ul. [...] w Ł., w dniu udzielenia pozwolenia już istniał. W wyniku analizy zgromadzonego wówczas materiału dowodowego stwierdzono, że powstanie projektowanej zabudowy tj. budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na nieruchomości w Ł. przy ul. [...] nie oddziałuje na sąsiednie działki w sposób ograniczający ich zabudowę.
Ostateczne zakończenie procedury legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego oparł o materiał dowodowy zgromadzony podczas trwania postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i ocenił, że w analizowanej sprawie nie zachodzą podstawy do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37, ani do wydania decyzji nakazującej wykonanie niezbędnych zmian lub przeróbek na podstawie art. 40 tejże ustawy. W przedmiotowej sprawie stwierdzono, że pomimo iż obiekt budowlany został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, inwestycja nie narusza obowiązujących przepisów. Ponieważ przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie dają podstaw do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (ponieważ nie zachodzą przesłanki z art. 37 albo art. 40), należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art.105 k.p.a.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł I.B., lecz Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi nie znalazł podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami budowlanymi wiąże się z okresem jej realizacji, natomiast badanie zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym odnosi się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ. Dlatego też badanie zgodności przedmiotowego budynku mieszkalnego co do zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym powinno odnosić się co do zasady do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ. Wartością podlegającą prawnej ochronie nie jest zatem sposób zagospodarowania przestrzennego danego terenu w przeszłości (w nie obowiązujących już przepisach planów miejscowych), lecz ład przestrzenny i sposób zagospodarowania przestrzeni określony w przepisach aktualnie powszechnie obowiązujących. Natomiast dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], tj. działki o nr ewid. [...] w obrębie [...] nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z kolei zgodnie z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi przedmiotowa nieruchomość położona jest w jednostce urbanistycznej oznaczonej symbolem M3 (tereny przeznaczone pod zabudowę w strefie ogólnomiejskiej - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej).
Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo z Urzędu Miasta Łodzi z dnia 25 lipca 2011 r., z którego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość położona jest w strefie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Założyć więc można, że w przypadku łącznego spełnienia przesłanek z art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, możliwe byłoby ustalenie warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a także obiektom towarzyszącym takich jak budynki gospodarcze i garażowe. W aktach sprawy znajduje się również kserokopia decyzji nr ŁB.VII/10/2011 z dnia 19 stycznia 2011 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dobudowie budynku gospodarczego do istniejącego garażu, przewidzianej do realizacji na działce o nr ewid. [...], obręb [...], położonej w Ł., przy ul. [...]. Wprawdzie jest to decyzja, która ustala warunki zabudowy dla nieruchomości sąsiedniej, ale przewidziana jest tam zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. W ocenie organu II instancji warto również wziąć pod uwagę fakt, że przez długi czas dopuszczalna była na danym terenie taka zabudowa i organy nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji samowolnie wybudowanych tam obiektów.
Odnosząc się zaś do drugiej przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., organ podkreślił, iż ona także nie znajdzie w niniejszej sprawie zastosowania. Usytuowanie obiektów budowlanych przy ul. [...] i [...] jest wynikiem wtórnego podziału nieruchomości w związku z zasiedzeniem części działki ewid. [...]. Wskutek tego podziału dotychczasowa działka nr ewid. [...] została podzielona na działki o nr ewid. [...] i [...], a podział ten spowodował, że ściana budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul. [...] w której zlokalizowane są otwory okienne znalazła się w zbliżeniu ok. 1 m do granicy z nieruchomością przy ul. [...]. W ocenie ŁWINB zgodzić się należy z organem I instancji, że stanu tego nie można kwestionować w zakresie norm odległościowych z uwagi na wtórny podział działek. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokonał ustaleń w zakresie usytuowania budynku od granicy z działką nr [...] i obiektów na niej usytuowanych. Ponadto organ I instancji uznał, że przedmiotowy obiekt nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Organ podkreślił również, że budynek mieszkalny przy ul. [...] został wybudowany w 1990 r. w miejscu częściowo rozebranego istniejącego na przedmiotowej nieruchomości od 1936 r. budynku mieszkalnego parterowego ze strychem. Ponadto obiekty na nieruchomości przy ul. [...], co do których odnosi się PINB w Łodzi w zakresie ich wybudowania w terminie wcześniejszym niż inwestycja będąca przedmiotem postępowania, również zostały zrealizowane samowolnie. Warto także nadmienić, iż usytuowanie budynku garażowego zlokalizowanego na terenie nieruchomości sąsiedniej, którego proces legalizacji został zakończony w 2009 r., nie kolidowało z obowiązującymi przepisami, co skutkowało udzieleniem pozwolenia na użytkowanie, a budynek przylega do ściany legalizowanego budynku mieszkalnego na ul. [...]. W wyniku zgromadzonego wówczas materiału dowodowego stwierdzono, że powstanie projektowanej zabudowy tj. budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] nie oddziałuje na sąsiednie nieruchomości w sposób ograniczający ich zabudowę.
Reasumując, organ odwoławczy ocenił, iż wprawdzie budynek mieszkalny objęty niniejszym postępowaniem narusza warunki techniczne w zakresie norm odległościowych, jednakże uznać należy, że nie powoduje to niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, a także niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Samo naruszenie przepisów techniczno - budowlanych nie może stanowić podstawy do wydania orzeczenia w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Gdyby taka była wola ustawodawcy to normie tej nadałby on zupełnie inną treść odnoszącą się wyłącznie m.in. do naruszenia obowiązujących warunków technicznych. Przedłożone do akt sprawy na przestrzeni lat dokumenty sporządzone przez osoby posiadające właściwe uprawnienia budowlane potwierdzają, że przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny nie stanowi niebezpieczeństwa, niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Stan techniczny określony został jako dobry, a obiekt można bezpiecznie użytkować.
Dlatego też, zdaniem ŁWINB, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a także wydania decyzji nakazującej wykonanie niezbędnych zmian lub przeróbek na podstawie art. 40 tejże ustawy. Tym samym przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidują możliwości rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a więc organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na budowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. (dz. ew. nr [...], obręb [...]).
Skargi na powyższą decyzję złożyli: I.B. oraz E.H..
Skarżący I.B. wskazał, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Przy piśmie z dnia 6 listopada 2025 r. skarżący złożył pismo Komendanta Straży Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi z dnia 3 listopada 2014 r., z treści którego wynika, że budynki na posesjach przy ul. [...] i [...] usytuowane są w bezpośrednim sąsiedztwie granicy działek i nie posiadają ścian oddzielenie przeciwpożarowego (ściana budynku przy ul. [...] posiada otwory okienne a obiekty znajdujące się na posesji [...] posiadają niemurowaną konstrukcję w wątpliwym stanie technicznym i bez wymaganej odporności ogniowej).
Skarżąca E.H., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa budowlanego - budynek znajdujący się na działce przy ul. [...] został usytuowany w odległości ok. 1 m od granicy działki skarżącej (ul. [...]). W ścianie tej znajdują się dwa okna o wymiarach 140 x 145 cm. Jest to sprzeczne z § 12 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które wymagają zachowania minimum 4 m odległości od granicy działki w przypadku ściany z oknami;
2. naruszenie prawa własności i pogorszenie warunków użytkowych - usytuowanie budynku z oknami w tak bliskiej odległości od granicy narusza prawo skarżącej do prywatności oraz pogarsza warunki korzystania z nieruchomości. Okna te powodują bezpośredni wgląd na działkę skarżącej, co stanowi istotną uciążliwość, ograniczając możliwość swobodnego korzystania z posesji;
3. brak legalnej dokumentacji - z dokumentów sprawy wynika, że dla budynku przy ul. [...] brak jest pozwolenia na budowę, decyzji o warunkach zabudowy ani pełnej dokumentacji projektowej. Wobec tego nie było podstaw do umorzenia postępowania. Organy obu instancji pominęły ten fakt, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.;
4. błędna interpretacja przepisów przejściowych - organy przyjęły, że wobec budynku z 1990 r. należy stosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Jednakże nawet wówczas obowiązywały przepisy o minimalnych odległościach od granicy działki. Brak możliwości ustalenia daty i podstaw prawnych budowy nie może działać na korzyść inwestora, lecz powinien skutkować nakazem dostosowania obiektu lub jego rozbiórką (art. 37 i art. 40 ustawy z 1974 r. - Prawo budowlane);
5. naruszenie konstytucyjnej zasady równej ochrony własności - organy chronią prawo własności sąsiada, ignorując konstytucyjne prawo skarżącej do ochrony własności (art. 21 i 64 Konstytucji RP). Budynek, który w oczywisty sposób narusza przepisy o odległościach i pozbawia skarżącą możliwości normalnego korzystania z działki, nie powinien być legalizowany.
W odpowiedzi na skargi, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Sąd połączył sprawę ze skargi I.B. ze sprawą ze skargi E. H. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego i prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie obydwu tych decyzji z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na budowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Ł..
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że przedmiotowy budynek został wybudowany przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, t.j. przed dniem 1 stycznia 1995 r. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, stosuje się przepisy dotychczasowe z ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229) (dalej jako "prawo budowlane" lub "p.b."), w tym także przepisy określające warunki techniczno-budowlane wydane w oparciu o delegację zawartą w tej ustawie. Przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. mają zastosowanie nie tylko do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania tej ustawy, lecz również do obiektów wybudowanych w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1961 r. i 1928 r. Za niezasadny należało zatem uznać podnoszony w skardze E.H. zarzut błędnej interpretacji przepisów przejściowych, w wyniku której organy przyjęły, że wobec budynku z roku 1990 należy stosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku.
Zgodnie z art. 2. ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych winien legitymować się pozwoleniem na budowę obiektu objętego zamiarem jego realizacji. Stosownie do art. 37 p.b., obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (ust. 1 pkt 1), bądź powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (ust. 1 pkt 2). Z kolei zgodnie z art. 40 p.b., jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 skutkujące nakazem rozbiórki, wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja o przymusowej rozbiórce znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1989 r., IV SA 83/89, publ. w ONSA 1989/1/38).
W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego bada zatem, czy teren, na którym wzniesiony został obiekt nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Innymi słowy - czy zabudowa na tym terenie jest niedopuszczalna w ogóle lub niedopuszczalna jest zabudowa tego rodzaju do jakiej należy przedmiotowy obiekt. W ślad za wyrokiem WSA w Łodzi z 12 maja 2023 r. (sygn. II SA/Łd 308/23; wszystkie powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w przedmiocie sprzeciwu I.B. od decyzji ŁWINB z dnia 9 marca 2023 r. dotyczącej nakazu rozbiórki, przywołać należy uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13. W uchwale tej NSA wskazuje, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Przytoczona uchwała składu siedmiu sędziów NSA ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Wypada także odnotować wskazania zawarte w przywołanym powyżej wyroku WSA w Łodzi wydanym w sprawie II SA/Łd 308/23, zgodnie z którymi w przypadku, gdy na nieruchomości, na której zrealizowano obiekt bez pozwolenia na budowę, dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, w tym przypadku zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, wykluczone będzie nakazanie inwestorowi rozbiórki obiektu, chyba że powoduje on niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zauważyć, że z ustaleń organów wynika, iż zgodnie z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi przedmiotowa nieruchomość jest położona w strefie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W aktach sprawy znajduje się pismo Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Dzielnicowego Łódź – [...] z dnia 13 marca 1989 r., kierowane do J.B., w treści którego znajduje się informacja, iż nieruchomość położona przy ul. [...] nr [...] znajduje się na terenach budownictwa jednorodzinnego. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwala uznać, iż trafnie ustalił organ w zaskarżonej decyzji, że przesłanka zastosowania sankcji z art. 37 ust. 1 p.b. określona w punkcie 1 nie została spełniona.
Wobec braku sprzeczności z przepisami o planowaniu przestrzennym zadaniem organu było ustalenie czy samowolnie wzniesiony budynek powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jeżeli okoliczności takich organ nie stwierdzi a jedynie ustali, że obiekt jest niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi z daty jego realizacji i możliwe jest (poprzez wykonanie określonych robót) doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem, wówczas organ wydaje nakaz, o którym mowa w art. 40 p.b. "Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 p.b." (wyrok WSA w Białymstoku z 7 września 2023 r., sygn. II SA/Bk 685/22). Należy także podnieść, iż Sąd podziela reprezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym, nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi zasadami pewności prawnej, zaufania do państwa i prawa, ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz wynikami wykładni językowej i systemowej art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. byłby pogląd, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę i zgodnie z przepisami o warunkach technicznych obowiązującymi w momencie budowy mógłby zostać poddany procedurze z art. 40 powyższej ustawy tylko dlatego, że po wielu latach od zakończenia budowy do porządku prawnego wprowadzono regulacje, zgodnie z którymi obiekt ten przestał być zgodny z obowiązującymi w momencie orzekania przez organ nadzoru budowalnego przepisami o warunkach technicznych (wyrok WSA w Rzeszowie z 12 marca 2019 r., sygn. II SA/Rz 7/19).
W realiach kontrolowanej sprawy elementem sporu jest położenie ściany przedmiotowego budynku mieszkalnego (na działce nr ewid. [...]), w której znajdują się otwory okienne, w odległości około 1 m od granicy z nieruchomością przy ul. [...] (działka nr [...]). Jednocześnie jednak nie jest kwestionowana okoliczność, że taka lokalizacja budynku w stosunku do granicy działki jest wynikiem podziału nieruchomości późniejszego względem wybudowania budynku. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wykazu zmian gruntowych, mapy sytuacyjnej do celów prawnych wpisanej do ewidencji zasobu miejskiego w dniu 10 marca 2009 r. działki o numerach [...] i [...] powstały w wyniku podziału działki nr ewid. [...]. W wyniku kolejnego podziału działka nr [...] została podzielona na działki [...] i [...]. W takich okolicznościach nie może budzić żadnych wątpliwości, że kwestia legalności usytuowania ściany budynku w granicy nie mogła zostać zakwalifikowana, jako stan bezprawia budowlanego a stwierdzony stan rzeczy nie może uzasadniać źródła nakazów określonych w art. 37 p.b. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 25 lutego 2022 r., sygn. IV SA/Po 23/22).
Ponadto, odnosząc się do podnoszonego przez E.H. zarzutu naruszenia prawa własności, pogorszenia warunków użytkowych, naruszenia prywatności i swobodnego korzystania z posesji poprzez usytuowanie budynku z oknami w tak bliskiej odległości od granicy, należy dodatkowo wskazać, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności zgodność z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami (art. 5 ust. 1 pkt 6 p.b.). Ochrona prywatności, którą skarżąca wywodzi Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a której naruszenie ma wynikać z bezpośredniego wglądu na jej działkę z okien budynku na działce [...], nie należy do kategorii naruszeń objętych normą art. 5 ust. 1 p.b. Jednocześnie skarżąca nie wykazała, aby w jakikolwiek sposób sporny budynek powodował niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych wynikających z norm lub przepisów techniczno-budowlanych.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego w badanej sprawie złożone zostało orzeczenie o stanie technicznym budynku, z którego wynika, że został on zrealizowany zgodnie z projektem budowlanym oraz warunkami technicznymi, obowiązującymi przepisami prawa oraz sztuką budowlaną; stan techniczny budynku jest dobry, obiekt można bezpiecznie używać. W aktach znajduje się także: protokół sprawdzenia skuteczności ochrony przeciwporażeniowej; oświadczenie wykonawcy w zakresie sieci instalacji elektrycznych i elektroenergetycznych; protokoły z kontroli instalacji gazowej i przewodów kominowych; protokół z kontroli w zakresie gospodarowania odpadami, informacja odnośnie podłączenia do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej, protokół z próby szczelności kanalizacji, protokół z próby szczelności instalacji zimnej oraz ciepłej wody, a także protokół z oględzin przeprowadzonych przez PINB w Łodzi w marcu 2020 r. Na tej podstawie organy obu instancji ustaliły, że budynek mieszkalny jednorodzinny usytuowany w Ł. przy ul. [...] nie stanowi niebezpieczeństwa niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organy nie dopatrzyły się również występowania pogorszeń ani zagrożeń, które skutkowałyby koniecznością zastosowania art. 40 p.b.
Jednakże treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji a także treść uzasadnienia poprzedzającej ją decyzji PINB w Łodzi oraz analiza zgromadzonego materiału dowodowego pokazują, że organy nie wyjaśniły czy przedmiotowy budynek odpowiada przepisom o warunkach technicznych ze względu na spełnianie norm bezpieczeństwa pożarowego. Należy dodać, że skarżący I.B. przedłożył w toku niniejszego postępowania sądowego dokument w postaci pisma Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi z dnia 3 listopada 2014 r. Przeprowadzenie przez Sąd z urzędu dowodu z tego dokumentu pozwoliło wykazać, że wzajemna lokalizacja budynków położonych przy ul. [...] i [...] oraz ich stan techniczny w ocenie Komendanta Miejskiego PSP w Łodzi naruszała wymagania "Prawa budowlanego". W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie rozważenia wymagało zbadanie bezpieczeństwa pożarowego i dokonanie w tym zakresie oceny zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Należy w związku z tym podkreślić, że autor zaktualizowanej inwentaryzacji z czerwca 2011 r. nie odniósł się wprost do ww. okoliczności. Pomimo stwierdzenia przez osobę sporządzającą inwentaryzację, że budynek jest w dobrym stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego winien dokonać oceny kompletności ekspertyzy biorąc pod uwagę również wymogi związane z bezpieczeństwem pożarowym, czego żaden z organów nie uczynił.
Z powyższych względów zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uznać za wydane co najmniej przedwcześnie. Organy nie wyjaśniły bowiem wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, czym w sposób istotny naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz przepisy prawa materialnego – art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyjaśni, czy budynek zlokalizowany na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. (dz. ew. nr [...], obręb [...]) został zrealizowany z zachowaniem wymogów uregulowanych przez przepisy określające warunki techniczno-budowlane w zakresie zabezpieczenia przed pożarem a w przypadku ustalenia, że obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami, rozważy przesłanki z art. 37 oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit c, w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd, w punkcie 2 sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącego I.B. kwotę 500 złotych, tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd, w punkcie 3 sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącej E. H. kwotę 997 złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego, zaliczając do niezbędnych kosztów postępowania wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 złotych oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło