II SA/Łd 711/13

Dnia 10 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. C. i M. T.-C. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. C. i M. T.-C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. LS Skargą z dnia 30 czerwca 2013r. B. C. i M. T.-C. zaskarżyli do sądu administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. W toku postępowania skarżący wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2013r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego wniosek skarżących nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wynikające z niego informacje nie potwierdziły, że sytuacja materialna skarżących uzasadniała przyznanie im prawa pomocy. Pismem z dnia 20 sierpnia 2013r. skarżący wnieśli sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2013r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podnieśli, iż są emerytami, których emerytury wynoszą 6.094,00 zł brutto. Koszty ponoszone na zabiegi rehabilitacyjne, wizyty lekarskie, badania oraz lekarstwa wynoszą ok. 1.000,00 zł miesięcznie. Ponadto opłacają miesięczny czynsz za mieszkanie w wysokości 650 zł., jednakże z uwagi na to, że pozostają w sporze ze spółdzielnią mieszkaniową nie mogą nic zrobić z posiadanym mieszkaniem spółdzielczym. Skarżący podnieśli również, iż wnosili o połączenie spraw o sygn. akt od II SA/Łd 709/13 do II SA/Łd 714/13 gdyż dotyczą jednej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż skarżący zobowiązani byli do wykazania, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Tymczasem przedstawione przez skarżących informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie mają środków na opłacenie kosztów sądowych i zaliczają się tym samym do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z formularza PPF skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i osiągają dochody w łącznej kwocie 6.094 zł brutto (według oświadczenia skarżących 5013,36 zł netto). To oznacza, iż dochód na osobę w rodzinie wnioskodawców wynosi 2.500 zł netto i jest to stałe źródło dochodu. Deklarowane dochody pozwoliły skarżącym na zgromadzenie oszczędności w wysokości 17.000 zł, posiadanie i utrzymanie domu oraz mieszkania, a także samochodu osobowego o wartości 53.000 zł. Nawet więc jeśli koszty związane z leczeniem skarżącej wynoszą około 1.000 zł miesięcznie to i tak skarżący mają do dyspozycji kwotę 4000 zł na miesiąc. Ponadto dysponują oszczędnościami w wysokości 17.000 zł, oraz pozostałym majątkiem (dom 160 m2, mieszkanie spółdzielcze 70 m2, samochód o wartości 53.000 zł), który bez problemu powinien pozwolić im na partycypowanie w kosztach nie tylko niniejszej sprawy, ale we wszystkich zainicjowanych przez siebie postępowań sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, iż okoliczność prowadzenia przez stronę licznych postępowań nie stanowi sama z siebie przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych musi liczyć się z tym, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach i związanych z tym wydatków. Zasadą jest bowiem ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę, a przerzucenie tych kosztów na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Innymi słowy sam fakt prowadzenia wielu postępowań sądowych nie może spowodować automatycznego zwolnienia strony z ponoszenia kosztów sądowych, gdyż sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw (por. postanowienia NSA z dnia 4 listopada 2011r., sygn. akt I FZ 290/11; z dnia 1 lipca 2011r., sygn. akt II OZ 546/11; z dnia 3 kwietnia 2009, sygn. akt I OZ 304/09; z dnia 3 czerwca 2008r., sygn. akt II OZ 553/08 – orzeczenia dostępne w CBOSA). W tym miejscu należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Za taką osobę nie może być uznana strona, która osiąga stałe dochody i posiada znaczne oszczędności i majątek. Natomiast okoliczność, że oboje skarżący są emerytami nie jest jeszcze wystarczającą przesłanką do zastosowania wobec nich instytucji prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. LS