II SA/Łd 718/09

Dnia 28 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. A. T. – P. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. działając z upoważnienia Wójta Gminy C. na podstawie art. 2-5, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1-3, art. 15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 100-102, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), upoważnienia Wójta Gminy C. z dnia 15 listopada 2004 r. nr 0113/41/2004 w sprawie upoważnienia kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, art. 104 i art. 108 k.p.a. przyznał J. P. zasiłek celowy w wysokości 110,00 zł na częściowe pokrycie wydatków za zużycie energii elektrycznej, zużycie wody oraz wywóz śmieci. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, J. P. w dniu 18 maja 2009 r. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie rachunków za zużycie energii elektrycznej, wody oraz wywóz śmieci na sumę 258,31 zł. Do wniosku załączył nieopłacone faktury za zużycie energii elektrycznej i wody oraz nieopłacone blankiety za wywóz śmieci na kwotę 258,31 zł. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego Kierownik ustalił, że wnioskodawca spełnia warunki do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, albowiem jego dochód stanowi zasiłek stały w wysokości 444 zł miesięcznie, podczas gdy kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Według Kierownika GOPS opłaty za energię elektryczną i pobór wody są potrzebami ważnymi, niemniej jednak wnioskodawca nie może oczekiwać, iż GOPS będzie pokrywał je w pełnych wysokościach oraz, że świadczenia pomocy społecznej będą jego źródłem utrzymania. Możliwości GOPS w zakresie wysokości przyznawanych świadczeń zależą przede wszystkim od posiadanych środków finansowych. W roku 2009 do dnia wydania decyzji czyli do dnia [...]. organ wypłacił 130 osobom 282 zasiłki celowe na łączną kwotę 27.380 zł. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 97 zł. Większość rodzin ubiegających się o zasiłki celowe znajdowała się w gorszej sytuacji materialnej niż J. P.. O pomoc ubiegają się bowiem rodziny z bardzo niskimi dochodami (często poniżej 200 zł na osobę) lub wręcz bez dochodów, rodziny bezrobotne, wielodzietne, których nie stać na zaspokojenie nawet najbardziej niezbędnych potrzeb. W budżecie gminy na rok 2009 na realizację zasiłków celowych Rada Gminy C. zaplanowała kwotę 57.000 zł, z czego plan półroczny wynosi 28.500 zł. Do końca czerwca do dyspozycji organu I instancji pozostała kwota 1.120 zł., a w chwili wydania decyzji na rozpatrzenie oczekiwało 16 wniosków o przyznanie zasiłku celowego. Ustalony stan faktyczny uzasadniał więc - w ocenie Kierownika GOPS - przyznanie zasiłku celowego w kwocie 110 zł. Jednocześnie Kierownik podkreślił, że organy nie są zobowiązane do zadośćuczynienia wszystkim potrzebom wnioskodawcy. W odwołaniu od tej decyzji J. P. wniósł o zmianę rozstrzygnięcia organu I instancji i przyznanie zasiłku celowego w żądanej wysokości. Jego zdaniem, wydana przez organ I instancji decyzja jest w całości niesprawiedliwa, ponieważ nie uwzględnia jego niepełnosprawności, ani też faktu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, leczy się na przewlekłe choroby układu nerwowego oraz inne schorzenia, a nadto, że utracił środki do życia w wyniku działań zorganizowanego układu przestępczego. W jego ocenie, w C. powinien w całości zabezpieczyć mu środki do życia i prowadzenia gospodarstwa domowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyjaśniając motywy podjętej decyzji Kolegium wskazało, że J. P. spełnia kryterium dochodowe uprawniające go do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, a wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł. Jego dochód stanowi zasiłek stały w wysokości 444 zł miesięcznie. W tej sytuacji, organ I instancji prawidłowo ocenił trudną sytuację skarżącego i przyznał mu pomoc w kwocie 110 zł na częściowe pokrycie wydatków za zużycie energii elektrycznej, zużycie wody oraz wywóz śmieci. W przekonaniu Kolegium, przyznana pomoc niewątpliwie nie spełniała oczekiwań J. P., czemu zresztą dał on wyraz w odwołaniu. Jej wysokość, co podkreśliło SKO, wynikała przede wszystkim z możliwości finansowych organu. Organy pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji i zebrany w sprawie materiał dowodowy zawiera wyjaśnienie motywów, jakimi kierował się Kierownik GOPS przyznając pomoc w wysokości 110 zł. Kierownik wskazał, że średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 97 zł. W budżecie gminy na rok 2009 na realizację zasiłków celowych Rada Gminy C. zaplanowała kwotę 57.000 zł, z czego plan półroczny wyniósł 28.500 zł. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji wypłacono 130 osobom 282 zasiłki celowe na kwotę 27.380 zł. Powyższe skutkuje tym, że od dnia 16 czerwca 2009 r. GOPS dysponował już tylko kwotą 1.110 zł., mimo że do rozpatrzenia pozostało jeszcze 16 wniosków o przyznanie pomocy. W ocenie Kolegium, przyznana pomoc nie pozostaje więc w sprzeczności z prawem i nie narusza granic uznania administracyjnego, a odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznany zasiłek celowy w kwocie 110 zł stanowi kwotę przewyższającą średnią wysokość przyznanych przez organ do dnia 16 czerwca 2009 r. zasiłków celowych. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że przyznana pomoc nie jest jedyną formą pomocy, jaką skarżący uzyskał z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Mianowicie, decyzją z dnia [...] przyznano stronie pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie 386,94 zł, decyzją z dnia [...] zasiłek celowy w kwocie 170 zł, zaś decyzją z dnia [...] r. zasiłek celowy w kwocie 150 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. P. wniósł o zmianę decyzji Kolegium i przyznanie zasiłku celowego w kwocie 258,31 zł oraz o uznanie go za osobę szczególnej troski ze względu na sytuację materialną i zdrowotną, w jakiej się znajduje. W motywach skargi powtórzył argumenty z odwołania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych przy czym, zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). W przeciwnym wypadku, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., skargę należy oddalić. W ocenie sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji przyznającą J. P. zasiłek celowy w wysokości 110,00 zł na częściowe pokrycie wydatków za zużycie energii elektrycznej, zużycie wody oraz wywóz śmieci. Zdaniem sądu, wbrew zarzutom skargi, podzielić należy argumentację organu zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że rodzaje świadczeń oraz tryb i zasady ich udzielania zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Wśród świadczeń z pomocy społecznej, jak wynika to z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, ustawodawca przewidział m. in. świadczenie w formie zasiłku celowego. Stosownie do przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, przywołanego przez organ jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia, zasiłek celowy może być przyznany stronie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie budzi wątpliwości, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej ( a wiec nie każdej ) potrzeby życiowej, jak również z kryterium dochodowym. W § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. nr 135, poz. 950 ) ustalone zostało kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości nieprzekraczającej 477 zł. Niespornym w przedmiotowej sprawie jest to, że skarżący spełnia warunki dla przyznania mu świadczenia i kwestionowaną decyzją takiż zasiłek celowy mu przyznano. Przedmiotową skargą J. P. zakwestionował jednak wysokość przyznanej mu kwoty, przywołując obszernie okoliczności dotyczące swojej trudnej sytuacji bytowej, zdrowotnej jak również wskazując przyczyny, które jego zdaniem do takiej sytuacji doprowadziły. Ustosunkowując się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącego stwierdzić należy, nie kwestionując niewątpliwie trudnej sytuacji strony, że nie może ona odnieść zamierzonego skutku wobec przyjętych w ustawie o pomocy społecznej zasad przyznawania zasiłku celowego. Podkreślić bowiem należy, że zasiłek celowy jest świadczeniem z pomocy społecznej, które może, ale nie musi zostać przyznane nawet jeżeli wnioskodawca spełnia wszystkie warunki, aby je otrzymać. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy.). Trzeba zatem stwierdzić, że w tej sytuacji wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Fakultatywność świadczenia wynika z samego sformułowania treści przepisu art. 39 cytowanej ustawy, gdzie użyto sformułowania "może być przyznany". To z kolei powoduje, że decyzja w sprawie zasiłku celowego wydawana jest w granicach uznania administracyjnego. Należy przy tym podkreślić, że uznanie administracyjne nie może oznaczać oczywiście dowolności postępowania administracyjnego. W tym miejscu przytoczyć należy tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06 (dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 299415) , gdzie wskazano, że: " 1. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. 2. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu da oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. 3. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków." Podobne stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych : min. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/ Wa 884/07, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 382752, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/ Wa 94/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 209723, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/ Wa 1825/05, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 194040, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 września 2005 r. sygn. akt I SA/ Wa1553/04, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 192950. Badając okoliczności sprawy w kontekście zgromadzonych dokumentów, sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji rozstrzygającej o przyznaniu J. P. zasiłku celowego i jego rozmiarze. Sąd podziela w całości argumenty wywiedzione w zaskarżonej decyzji. Organ, analizując sytuację osobistą, materialną i zdrowotną skarżącego wskazał, że jest on uprawniony, co do zasady, do otrzymania pomocy w zakresie zasiłku celowego, ale podniósł również, że posiadane środki finansowe nie pozwalają na zaspokojenie w pełni żądań strony. W motywach rozstrzygnięcia zaznaczono, że organy pomocy społecznej przyznają świadczenia w oparciu o przyznane środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swoje ustawowe cele, przytoczono przy tym wszelkie niezbędne dane co do posiadanych środków i sposobu ich rozdysponowania. Jak wynika to z uzasadnienia decyzji ocenie poddano potrzeby skarżącego, ważąc je w kontekście możliwości finansowych organu a także konieczności zaspokajania potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. W ocenie sądu jest bowiem rzeczą właściwych organów wyważenie przyznawanej pomocy z uwzględnieniem sytuacji subiektywnej uprawnionego i sytuacji obiektywnej, na którą składa się sytuacja finansowa ośrodka i konieczność zabezpieczenia, choć w części, potrzeb znacznej liczby innych osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Kwestionowana przez skarżącego decyzja, wbrew wywodom skargi, wskazanym kryteriom odpowiada a stanowisko organu zostało prawidłowo umotywowane. Biorąc powyższe pod uwagę, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. LS