II SA/Łd 733/12
WyrokWSA w Łodzi2012-11-08
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Renata Kubot – Szustowska, Jolanta Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zinterpretował pojęcie deportacji do pracy przymusowej w kontekście ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, odmawiając przyznania świadczenia z powodu niewielkiej odległości miejsca wysiedlenia od miejsca pracy przymusowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował pojęcie deportacji do pracy przymusowej, odmawiając świadczenia z powodu niewielkiej odległości miejsca wysiedlenia od miejsca pracy przymusowej. Ustawa nie uzależnia przyznania świadczenia od odległości, wieku czy rozdzielenia z rodziną, a jedynie od wywiezienia na okres co najmniej 6 miesięcy w celu wykonywania pracy pod przymusem. Ponadto, organ nieprawidłowo zakwalifikował wniosek strony jako nową sprawę, zamiast rozpoznać go w jednym z trybów nadzwyczajnych, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca A. S. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej jej ojca, a w konsekwencji również jej samej jako małoletniej. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że wysiedlenie rodziny z jednej miejscowości do innej w obrębie tej samej gminy nie stanowiło deportacji do pracy przymusowej w rozumieniu ustawy, gdyż odległość była niewielka. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji przez organ II instancji, skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, podnosząc m.in. naruszenie art. 107 K.p.a. przez brak wskazania przez organ faktów i przyczyn odmowy wiarygodności dowodom.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżącej oraz przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA: Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA: Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. – K. G. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza na rzecz skarżącej – A. S. od organu – Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat J. N. – K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Pismem z dnia [...] A. S. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w zw. z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tj. Dz. U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 ze zm.) złożyła wniosek o zmianę decyzji ostatecznych odmawiających prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym.
Decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 2 pkt 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania A. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Organ wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w czasie okupacji niemieckiej ojciec strony, K. B., był zatrudniony przymusowo w gospodarstwie rolnym, znajdującym się w miejscowości Ś., gmina W.. Ze względu na brak możliwości zapewnienia opieki K. B. zabierał do pracy córkę A., która była wykorzystywana do drobnych prac w gospodarstwie (pilnowanie krów, kóz i drobiu). Matka strony początkowo pracowała przy okopach w P., a później wychowywała młodsze dzieci. Według oświadczenia własnego wnioskodawczyni rodzina została wysiedlona do Ś. z odległej około 12 km wsi Z.. Organ dodał, że oświadczenia świadków czy Ankieta Biura Dowodów Osobisty nie potwierdzają faktu deportacji. Podniósł, że ze względu na bliską odległość miejsca stałego zamieszkania i miejsca świadczenia pracy przymusowej należało uznać, iż praca przymusowa nie była wykonywana w warunkach deportacji (wywiezienia), co jest konieczną przesłanką przyznania uprawnienia do świadczenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła A. S.. Strona podniosła, że z akt sprawy wynika, iż zarówno jej matka jak i ojciec byli wywiezieni na roboty przymusowe, a ona jako mała dziewczynka również była wywieziona i wykonywała pracę niewolniczą.
Decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Organ wyjaśnił, że prawo do wnioskowanego świadczenia pieniężnego przysługuje osobom, które podlegały represjom określonym w ustawie, z tym że nie wszystkim osobom, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy. Omawiana ustawa przewiduje pewien ograniczony zakres rekompensat dla konkretnie ustalonych grup ofiar, z tytułu ściśle określonych rodzajów represji. Sam fakt wykonywania pracy w warunkach przymusowych, bez faktu deportacji, nie stanowi jednak zdaniem organu wystarczającej przesłanki przyznania świadczenia. Organ na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalił, iż rodzina A. S. została wraz pozostałymi mieszkańcami miejscowości Z. w marcu 1942 r. wysiedlona do miejscowości Ś., w tej samej gminie (dowód - oświadczenie świadka Z. M., oświadczenie strony). Według nadesłanych oświadczeń strony oraz świadków Z. M.i J. K. jej rodzina pracowała w gospodarstwie Niemki E. L., które znajdowało się na terenie tej samej gminy. Zdaniem organu okoliczności wysiedlenia nie potwierdza ankieta strony kierowana do Biura Dowodów Osobistych z [...]. Organ przeprowadził dowód z przesłuchania świadka J. K.. Zeznał on, iż w czasie okupacji przebywał w miejscowości Ś., rodzina strony zamieszkała w tej miejscowości dopiero po wojnie i dopiero wtedy ich poznał. Organ wskazał, że obecne zeznania świadka złożone przed Urzędem Gminy W. stoją w sprzeczności z oświadczeniem złożonym w dniu [...], bowiem świadek obecnie wskazuje na okoliczność wywiezienia strony na roboty przymusowe na teren III Rzeszy. Kierownik Urzędu uznał za udowodniony jedynie fakt wysiedlenia rodziny strony wskazując, że uprawnienie do świadczenia pieniężnego nie przysługuje wyłącznie z tytułu wysiedlenia, lecz z tytułu deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej. Zaznaczył też, że nie neguje ciężkiej sytuacji A. S. spowodowanej wysiedleniem, jednak ta okoliczność nie może być podstawą do przyznania uprawnienia do wnioskowanego świadczenia. Dodał, że pod pojęciem pracy przymusowej powinno rozumieć się pracę podejmowaną w wykonaniu wyraźnych zarządzeń czy nakazów władz okupacyjnych, nie zaś pracę podejmowaną z konieczności zdobycia środków na utrzymania. Organ zauważył, że strona wraz z rodziną została wysiedlona do miejscowości w obrębie tej samej gminy, co oznacza, że strona nie przebywała w nieznanym, obcym dla siebie środowisku. W związku z powyższym organ stwierdził, że nie został spełniony zawarty w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy warunek deportacji do pracy przymusowej.
Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. S.. Wskazując, że przepisy ustawy nie warunkują przyznania świadczenia od odległości miejscowości, do której osoby represjonowane były wywiezione. Skarżąca uznała, że w jej sprawie doszło do deportacji do pracy powiązanej z wyrwaniem z dotychczasowego środowiska. Potwierdza to również fakt, że rodzina skarżącej nie miała możliwości decydowania o własnym losie. Podniosła, że organ wydając decyzję, nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności (nie odwołał się do dwóch odmiennych zeznań świadka J. K.), do czego zobowiązuje organ art. 107 K.p.a..
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, iż uznał za udowodnioną okoliczność wysiedlenia strony z rodzinnej miejscowości Z. do miejscowości Ś.. Jednak jak wskazywała sama skarżąca w pierwszym wniosku o przyznanie świadczenia, wysiedlenie miało charakter masowy i nie miało na celu skierowania do pracy przymusowej. Wysiedlenie to nastąpiło również w obrębie tej samej gminy, brak jest więc podstaw do twierdzenia, iż strona wraz z rodziną została wysiedlona w celu wykonywania pracy przymusowej. Zeznania świadka J. K. o wywiezieniu strony i jej ojca do pracy przymusowej do Niemiec nie znajdują zdaniem organu odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Dodatkowo, sama skarżąca w trakcie prowadzonego postępowania nie wskazywała na okoliczność wywiezienia wraz z ojcem do Niemiec.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] o odmowie przyznania A. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
Wyjaśnić jednak trzeba, że w sprawie A. S. została już wydana w dniu [...] przez Kierownika Urzędu ostateczna decyzja odmawiająca przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, która jak wynika z akt sprawy nie była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.
Obecne brzmienie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.) będące konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. K 49/07 (OTK-A 2009/11/169) nakłada na organ obowiązek ustalenia, że w konkretnym przypadku miała miejsce deportacja, czyli wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. (...) oraz, że strona świadczyła pracę pod przymusem na rzecz okupanta.
Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej po wydaniu dotychczasowej decyzji nie nastąpiła zmiana obowiązującego prawa powodująca powstanie nowej sprawy. Otóż, jak wynika z powyższego, ostateczna decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...], utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...], podjęta została na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...), w brzmieniu nadanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny z dnia 16 grudnia 2009 r. Nowelizacja tego przepisu dokonana ustawą z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 72, poz. 380), z mocą obowiązującą od dnia 20 kwietnia 2011 r. w istocie nie zmieniła treści normatywnej stanowiącej podstawę rozstrzygania organu ostateczną decyzją z dnia [...].Organ, rozpoznając sprawę po raz pierwszy, w trybie zwykłym, zakończonym decyzją z dnia [...] jak i ponownie w wyniku wniosku skarżącej z dnia [...] stosował prawo materialne w takim samym brzmieniu błędnie przyjmując, że ma do czynienia z nową sprawą, którą winien rozpoznać i rozstrzygnąć w trybie zwykłym.
Na marginesie podnieść należy, że w rozpoznawanej sprawie, brak było w ogóle podstaw do zastosowania trybu zmiany decyzji ostatecznych, przewidzianego w art. 2 ustawy nowelizującej, bowiem sprawa A. S. jak to już wyżej stwierdzono została załatwiona ostateczną decyzją odmawiającą prawa do świadczenia przysługującego na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r., w jej obecnym brzmieniu, nadanym treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
W tej sytuacji rozpatrzenie złożonego przez stronę w dniu[...] (pismo z dnia[...]) ponownego wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej i ewentualne wzruszenie ostatecznego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie było możliwe tylko w drodze jednego z trybów nadzwyczajnych, które są wobec siebie niekonkurencyjne, a zatem w drodze wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej bądź też uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 K.p.a. Wybór jednego z tych trybów postępowania winien być pozostawiony stronie, bowiem to na jej wniosek organ wszczyna postępowanie (art. 61 § 1 K.p.a.). Inaczej mówiąc, skoro strona jest inicjatorem postępowania administracyjnego, to ona też jest władna określić treść żądania, które wyznaczy rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania.
W tym więc celu Kierownik Urzędu winien uwzględniając dyspozycję art. 9 K.p.a. wezwać A. S. do wypowiedzenia się w zakreślonym terminie, w jakim trybie ma rozpoznać żądanie, wyjaśniając przy tym wszelkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać nad tym, ażeby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa, udzielając niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W judykaturze sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 K.p.a.) powinien być rozumiany jak najszerzej. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Działający w sprawie organ ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z działaniami strony. Dodatkowo organ nie może ograniczać się wyłącznie do udzielenia informacji prawnej, lecz winien także podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 230/10 – Lex nr 965211).
Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza natomiast, że organ in officio samodzielnie zakwalifikował wniosek A.S. jako nową sprawę, co byłoby uzasadnione tylko i wyłącznie w sytuacji zmiany stanu prawnego sprawy. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca, bowiem ostateczna decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...]podobnie jak i decyzja, będąca obecnie przedmiotem skargi z dnia [...] zostały podjęte w niezmienionym stanie prawnym.
Niezależnie od błędnego trybu, w jakim Kierownik Urzędu rozpoznał wniosek A. S. z dnia [...] nie można – w ocenie Sądu – zaakceptować i uznać za prawidłową wykładni art. 2 pkt 2a ustawy o świadczeniu, zaprezentowanej przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w wydanych decyzjach.
W myśl wspomnianego przepisu represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Warunkiem przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego jest łączne spełnienie następujących przesłanek. Po pierwsze, powinna nastąpić deportacja zainteresowanej osoby, czyli innymi słowy wywiezienie, w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub też z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Po drugie, celem deportacji powinno być wykonywanie pracy pod przymusem, czy też inaczej mówiąc z nakazu okupacyjnych władz niemieckich. Po trzecie, minimalny okres świadczenia pracy przymusowej na deportacji winien wynosić 6 miesięcy.
W stosunku do dziecka, jakim była wnioskodawczyni w tym czasie, o deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu, można mówić zarówno wtedy, gdy została ona wywieziona wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04 ONSAiWSA 2005/1/15). Zatem w przypadku deportowania z rodzicami małoletniego dziecka, niezdolnego do pracy ze względu na wiek, kryterium tym jest czas jego pobytu w miejscu deportacji rodziców do pracy przymusowej.
W niniejszej sprawie, co potwierdzają akta administracyjne, Kierownik Urzędu odmówił stronie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, argumentując że wysiedlenie rodziny strony z miejsca zamieszkania nie było spowodowane deportacją do pracy przymusowej, wobec czego nie jest spełniony warunek deportacji do pracy przymusowej, zwłaszcza że strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów na okoliczność deportacji. A tym samym, nie został spełniony warunek z art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu.
Powyższe stanowisko - w opinii Sądu - nie zasługuje na aprobatę, albowiem sam fakt wysiedlenia z rodzinnej miejscowości Z. nie daje jeszcze wystarczających podstaw do wykluczenia możliwości jednoczesnego skierowania wysiedlanych z tych obszarów rodzin do pracy przymusowej w innych miejscowościach. Dla jednoznacznego stwierdzenia, czy w danym wypadku zachodzą przesłanki z art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu... konieczne jest rzetelne ustalenie okoliczności dotyczących wywiezienia, jego przyczyny i warunków pracy rodziców wnioskodawczyni, jej organizacji oraz sposobu kierowania do niej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pod pojęciem pracy przymusowej powinno się rozumieć pracę podejmowaną w wykonaniu wyraźnych zarządzeń, czy nakazów władz okupacyjnych, nie zaś pracę podejmowaną z konieczności zdobycia środków na utrzymanie. Jednak z akt niniejszej sprawy nie wynika, by praca podejmowana przez rodziców strony wynikała z potrzeby zapewnienia egzystencji rodzinie, a nie z przymusowego skierowania, co sugeruje organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W orzecznictwie NSA ugruntował się również pogląd, iż ustawa z 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich nie uzależnia stwierdzenia deportacji od takich okoliczności, jak odległość na jaką deportowany został wywieziony do pracy przymusowej, jego wiek, czy też rozdzielenie z rodziną. Kryterium pozostaje natomiast wywiezienie na okres co najmniej 6 miesięcy ( vide: wyrok NSA z 27 marca 2912 r. sygn. akt II OSK 468/11- LEX nr 1138199 ). Nie można zatem wykluczyć sytuacji, w której niewielka odległość miejsca wykonywania pracy przymusowej od dotychczasowego miejsca zamieszkania nie wyłącza możliwości spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego uprawnienia do świadczenia pieniężnego.
Podkreślić również trzeba, iż organ nie jest zwolniony od aktywności w dążeniu do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, dopuszczenia wszelkich możliwych dowodów, w tym dowodu z przesłuchania strony. Przepis art. 86 K.p.a. stanowi wszak, iż jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę.
Powołując się zaś na rozbieżności w oświadczeniu świadka J. K. z dnia [...] i w zeznaniach złożonych w dniu [...], m. innymi w odniesieniu do miejsca wykonywania pracy przymusowej przez rodzinę skarżącej, organ winien je wyjaśnić nie wyłączając możliwości ponownego przesłuchania tego świadka. Sama zaś skarżąca winna mieć możliwość ustosunkowania się do zarzutu organu w zakresie informacji zawartej w ankiecie z dnia [...], skierowanej do Biura Dowodów Osobistych w P..
Konkludując należy stwierdzić, że organ wydał decyzję w oparciu o niepełny i nie w pełni rozważony materiał dowodowy, co doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7,77 i 80 K.p.a.
Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne Kierownik Urzędu w pierwszej kolejności winien zwrócić się do skarżącej o wskazanie, w ramach którego z trybów nadzwyczajnych domaga się rozpoznania wniosku z dnia [...], wyjaśniając przy tym wszelkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogą mieć wpływ na ustalenie wnioskowanych uprawnień. Dopiero zaś po sprecyzowaniu przez skarżącą żądania, organ winien przeanalizować, czy zachodzą podstawy prawne do weryfikacji ostatecznej decyzji z dnia [...]. Jeśli strona będzie domagała się rozpoznania jej wniosku w trybie art. 154 K.p.a. Kierownik Urzędu winien zbadać, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa przemawiają za zmianą decyzji z uwagi na wystąpienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Wyniki tych ustaleń winny znaleźć odzwierciedlenie w kompletnym materiale dowodowym, zaś ich ocena winna zostać zaprezentowana w odpowiadającej przepisom obowiązującego prawa, decyzji administracyjnej, uwzględniającej ocenę prawną i stosownie do art. 153 p.p.s.a. wskazania co do dalszego postępowania przedstawione w niniejszym orzeczeniu.
Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 200 p.p.s.a., a o kosztach zastępstwa procesowego na mocy art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U nr 163, poz. 1348 ze zm.).
n.k-o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło