II SA/Łd 747/08
WyrokWSA w Łodzi2009-01-15
Skład orzekający: Czesława Nowak-Kolczyńska, Anna Stępień, Joanna Sekunda-Lenczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, wydana na podstawie przepisów o opuszczonych gospodarstwach rolnych, może zostać uznana za nieważną, jeśli właściciele twierdzą, że gospodarstwo nie było opuszczone i nie było wystarczająco wyjaśnione, czy decyzja została wydana z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa w dacie jej wydania, ponieważ ustalono, że gospodarstwo zostało opuszczone przez właścicieli. W związku z tym brak było podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Choć w postępowaniu administracyjnym wystąpiły pewne uchybienia proceduralne, nie miały one charakteru kwalifikowanego i nie mogły skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w A. z 1976 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, twierdząc, że gospodarstwo nie było opuszczone i decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając ją za zgodną z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Skarżący podtrzymali swoje zarzuty w skardze do WSA, kwestionując ustalenia dotyczące opuszczenia gospodarstwa i sposób prowadzenia postępowania. WSA oddalił skargę, uznając decyzję za legalną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi K. S., E. S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego oddala skargę. LS
Pismem z dnia 26 lipca 2007 r. K. S., E. S. i S. S. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w A. z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o przejęciu bez odszkodowania na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego stanowiącego własność W. i K. małżonków S. lub o stwierdzenie, że wspomniana decyzja wydana została z naruszeniem prawa.
Zdaniem wnioskodawców gospodarstwo nie było opuszczone. Od jesieni 1972 r., czyli od daty jego zakupu grunty były uprawiane i obsiewane zbożem. Dowodem prowadzenia działalności rolniczej jest zwłaszcza załączona do wniosku książeczka oszczędnościowa PKO obrazująca dokonywane w Ł. i A. wpłaty i wypłaty. W ich ocenie, błędne jest także stanowisko organu orzekającego, że wspomniane gospodarstwo nie było zamieszkane. Dowodem pobytu W.S. w J. jest bowiem zaświadczenie o zameldowaniu w tej miejscowości oraz książeczka oszczędnościowa. Według wnioskodawców decyzja z [...] r. wydana została bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 3, art. 158 § 1 k.p.a., art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w A. z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o przejęciu bez odszkodowania na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 4,84 ha, stanowiącego własność W. i K. małżonków S., położonego we wsi J., wraz z zabudowaniami znajdującymi się w powyższym gospodarstwie.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że kwestionowana przez strony decyzja z 1976 r. wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz.U. nr 32, poz. 161) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 39, poz. 198) jest zgodna z obowiązującymi w dacie jej podjęcia przepisami prawa i wobec tego brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. S., E. S. oraz S. S. powtórzyli zarzuty z pisma z dnia 26 lipca 2007 r. i zażądali stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w A. z dnia [...] r. Zdaniem stron, sprawa przejęcia gospodarstwa rolnego nie została dostatecznie wyjaśniona. W dacie podjęcia kwestionowanego aktu administracyjnego obowiązywała ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniająca ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r., która przepisem art. 1 nadała nowe brzmienie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. Wskazana ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. poprzez użyty w art. 15 zwrot "gospodarstwa mogą być przejęte", wymagała wydania decyzji uznaniowej, która winna być należycie uzasadniona. Pozbawiając właściciela prawa własności gospodarstwa rolnego, organ zobligowany był wykazać nie tylko spełnienie przesłanek ustawowych, ale również wskazać na zaistnienie takich przyczyn, które uzasadniały skorzystanie z tak drastycznego środka, jakim jest orzeczenie o przejęciu gospodarstwa przez Państwo, np. fakt, iż utrzymanie produkcji rolniczej w tym gospodarstwie było niezbędne ze względu na interes Państwa. Kwestionowana decyzja warunkom tym nie odpowiada, co uzasadnia wniosek o stwierdzenie jej nieważności.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego - w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz.U. nr 52, poz. 161), § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 39, poz. 198) utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r.
Wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, iż brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W.S. brał bowiem udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, o czym świadczy chociażby odmowa podpisania przez niego protokołu z dnia 14 lutego 1976 r. z włączenia do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi spornego gospodarstwa rolnego przejętego na rzecz Państwa przez organ administracji. Odnosząc się do dowodu w postaci książeczki oszczędnościowej PKO, SKO stwierdziło, że nie jest to dowód potwierdzający, iż W.S. przebywał w okresie zameldowania wyłącznie w miejscowości J. Wypłaty z w/w książeczki oszczędnościowej dokonywane były zarówno w A., jak i w R.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. S., E. S. i S. S. wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w A. z dnia [...] r., jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa.
W jej uzasadnieniu skarżący powtórzyli zarzuty z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i podnieśli szereg zarzutów dotyczących postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji z dnia [...] r.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie, bądź - gdyby wniosek ten nie został uwzględniony - o oddalenie skargi. Zdaniem organu, skarga nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 57 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosi się ona do decyzji z dnia [...] r., która nie jest przedmiotem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach wspomnianej kontroli sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi w dacie jej podjęcia przepisami prawami materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozważań Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] r., odmawiającą K.S., E.S. i S.S. stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w A. z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o przejęciu bez odszkodowania na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 4,84 ha, stanowiącego własność W. i K. małżonków S., położonego we wsi J., wraz z zabudowaniami znajdującymi się w powyższym gospodarstwie.
Zdaniem organu administracji publicznej, decyzja z dnia [...] r. nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności.
W przekonaniu składu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. jest słuszne i zasługuje w pełni na aprobatę.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest, obok wznowienia postępowania administracyjnego, jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, unormowaną w art. 16 § 1 k.p.a.
Stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego może zatem wchodzić w rachubę w ściśle określonych przez ustawodawcę wypadkach, wymienionych w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Podkreślić trzeba, iż katalog przesłanek stwierdzenia nieważności ma charakter zamknięty i nie podlega wykładni rozszerzającej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczającym się wyłącznie do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W toku omawianego postępowania organ administracyjny koncentruje się wyłącznie na ustaleniu, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego decyzja, co do której toczy się postępowanie o stwierdzenie jej nieważności, jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania. Nie przeprowadza natomiast ponownie postępowania wyjaśniającego, czyli nie gromadzi nowych dowodów, nie ustala stanu faktycznego i nie dokonuje ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza bowiem, że weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością istniejącą od chwili jej wydania (ex tunc).
W rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Jak zostało to już zauważone na wstępie rozważań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. badało w rozpoznawanej sprawie, czy decyzja Naczelnika Miasta i Gminy A. z dnia [...] r. dotknięta jest wadą, o której stanowi pkt 2 cytowanej normy prawnej, a więc, czy została ona wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtował się pogląd, który Sąd w pełni podziela, iż wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza sytuację, gdy nie ma w systemie prawnym normy, która uzasadniałaby wydanie decyzji określonej treści na gruncie danego stanu faktycznego. Przypadki braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie będą miały miejsce, gdy: a) obowiązek, uprawnienie, inny skutek prawny powstaje z mocy samego prawa; b) prawo nie wymaga określenia albo ustalenia praw lub obowiązków w drodze decyzji; c) brak jest przepisu prawnego powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji.
Pojęcie "decyzja wydana bez podstawy prawnej" jest jednoznaczne i oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 13 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3598/06 – Lex nr 311955, 30 stycznia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 1818/06 – Lex nr 306435, 5 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 262/07- Lex nr 352779).
Z kolei rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią wtedy zaprzeczenie stanu prawnego. Istotne znaczenie ma też zawsze ocena skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja.
Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.
W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 21 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 935/96- Lex nr 47863, 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04- Lex nr 165717).
Podstawę materialnoprawną decyzji, co do której K. S., E. S. i S. S. domagali się stwierdzenia jej nieważności stanowił art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. nr 39, poz. 174 ze zm.) - w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. nr 32, poz. 161).
W myśl tego przepisu gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.
Przesłanki uznania gospodarstwa rolnego za opuszczone uregulowane zostały w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 39, poz. 198 ze zm.), który stanowi, iż za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Zatem przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa w rozumieniu powołanych przepisów uzależnione było od ustalenia, że gospodarstwo zostało opuszczone przez właściciela.
Organ orzekający, badając zgromadzony przez Naczelnika Miasta i Gminy w A. materiał dowodowy, w tym kontekście słusznie - w przekonaniu Sądu - stwierdził, iż rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki uznania gospodarstwa za opuszczone.
Okolicznością nie budzącą żadnych wątpliwości jest fakt, że W.S. nie zamieszkiwał w przedmiotowym gospodarstwie, zameldował się w nim bowiem dopiero na jeden dzień przed wydaniem decyzji z dnia [...] r., o czym świadczy adnotacja poczyniona w protokole z dnia 14 lutego 1976 r., sporządzonym na okoliczność włączenia gospodarstwa rolnego, położonego we wsi J. do Zasobów Państwowego Funduszu Ziemi. W gospodarstwie tym nie zamieszkiwała również jego współwłaścicielka K. S.. Ponadto niespornym jest, iż rzeczone gospodarstwo leżało odłogiem od wiosny 1975 r. Okoliczność tę potwierdza jednoznacznie protokół z lustracji gospodarstwa rolnego, sporządzony i podpisany w dniu 4 października 1975 r. przez Zespół Specjalistów Rolnych powołany przez Naczelnika Miasta i Gminy w A.
W ocenie Sądu podniesione wyżej okoliczności stanowiły dostateczną podstawę do stwierdzenia, iż małżonkowie S. opuścili gospodarstwo rolne i w świetle obowiązujących w dniu [...] r. przepisów prawa materialnego zachodziły przesłanki prawne do wydania decyzji o przejęciu spornego gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania. Sąd nie podziela przy tym stanowiska skarżących, jakoby załączona do akt sprawy książeczka oszczędnościowa PKO była dowodem prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Zgodzić się wobec tego trzeba ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., że decyzja z dnia [...] r. nie jest dotknięta żadną z wad, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Podnieść jednak należy, iż sama decyzja oraz postępowanie, poprzedzające jej wydanie, dotknięta jest błędami natury procesowej, które mimo, iż nie zostały dostrzeżone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., w istocie nie mogłyby skutkować stwierdzeniem jej nieważności.
Takim uchybieniem jest chociażby lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie owej decyzji. Rację mają skarżący twierdząc, że decyzja oparta na uznaniu administracyjnym, podobnie zresztą jak i każda inna decyzja, winna być należycie i starannie uzasadniona, tak by strona nie miała żadnych wątpliwości, co do tego, jakie przesłanki zadecydowały o wydaniu konkretnego rozstrzygnięcia. Powyższe uchybienie, sprowadzające się w istocie do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. nie ma charakteru kwalifikowanego i mogłoby stanowić ewentualną podstawę wzruszenia decyzji w trybie postępowania odwoławczego, gdyby oczywiście małżonkowie S. skorzystali z możliwości jej zaskarżenia.
Z akt sprawy wynika natomiast, że K. i W. S., mimo prawidłowego pouczenia o trybie i terminie złożenia odwołania do Prezydenta Miasta Ł., nie odwołali się od wskazanego rozstrzygnięcia i w rezultacie uzyskało ono przymiot ostateczności.
Podobnie nieistotnym uchybieniem jest zawarte w uzasadnieniu decyzji z [...] r. stwierdzenie, iż małżonkowie S. od 1953 r. nie zamieszkują na w/w gospodarstwie rolnym. Jak wynika z załączonej do akt dokumentacji, W. i K. S. nabyli sporne gospodarstwo rolne w 1972 r., wobec tego wątpliwym jest, by mogli zamieszkiwać w nim wcześniej.
Dodać również trzeba, iż z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. A nr [...] wynika, że W.S. nabył rzeczne gospodarstwo w ramach wspólności ustawowej z żoną K.S., co oznacza, iż postępowanie zmierzające do przejęcia gospodarstwa rolnego, położonego we wsi J. winno, w myśl zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, toczyć się z udziałem obojga małżonków S..
Naczelnik Miasta i Gminy w A. o wszczęciu przedmiotowego postępowania powiadomił natomiast tylko jednego ze współwłaścicieli – W.S., pomijając jego współmałżonkę – K.S. O K.S. organ I instancji przypomniał sobie dopiero na etapie doręczenia decyzji z [...] r., którą doręczył obojgu małżonkom S. jedną przesyłką pocztową.
Brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym niewątpliwie jej interesów prawnych mógłby stanowić ewentualną podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Okoliczność ta nie mogła jednak stanowić podstawy do uwzględnienia żądania skarżących i stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., gdyż jak zostało to już wcześniej wyjaśnione, stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce w ściśle określonych wypadkach.
Konstatując, omówione przez Sąd uchybienia proceduralne nie mogły skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] r., albowiem nie wypełniają one przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. podnieść należy, iż organ orzekający, co wynika jednoznacznie z uzasadnienia decyzji I, jak i II instancji, skoncentrował się wyłącznie na ocenie, czy decyzja z [...] r. dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., pominął natomiast pozostałe przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 3-7 k.p.a. Wskazane uchybienie, wobec poczynionych wyżej rozważań o braku jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r., Sąd uznał za nieistotne dla bytu prawnego wydanych w sprawie decyzji.
Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, iż Kolegium nie ustosunkowało się do żądania skarżących, zawartego w piśmie z dnia 26 lipca 2007 r., dotyczącego stwierdzenia, że decyzja z [...] r. wydana została z naruszeniem prawa, w przypadku gdyby stwierdzenie nieważności decyzji było niemożliwe.
Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 158 § 2 k.p.a. może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach określonych w art. 156 § 2 k.p.a., a więc wtedy, gdy decyzja dotknięta jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, lecz od dnia jej doręczenia upłynęło dziesięć lat i wywołała on nieodwracalne skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, skoro jak zostało to już podniesione decyzja z dnia [...] r. nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Podsumowując, w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. popełniło kilka błędów proceduralnych, którym nie można, zdaniem Sądu, przypisać waloru uchybień istotnych, czyli takich, które mogłyby mieć znaczący wpływ na wynik sprawy.
Według Sądu, organ orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo ocenił, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w A. orzekająca o przejęciu bez odszkodowania na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,84 ha, stanowiącego własność K. i W. małżonków S., położonego we wsi J., wydana została zgodnie z obowiązującymi w dacie jej podjęcia przepisami prawa, co uniemożliwia uwzględnienie wniosku skarżących K.S., E.S. i S. S. o stwierdzenie jej nieważności.
Z tych wszystkich powodów Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
B.C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło