II SA/Łd 748/18

Dnia 27 sierpnia 2018 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Katarzyna Patynowska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze sprzeciwu W. A. od decyzji kasatoryjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy. kp W. A. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący napisał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną utrzymując się z emerytur w łącznej kwocie 2.040 zł miesięcznie przy deklarowanych stałych zobowiązaniach i wydatkach na poziomie 1.150 zł (czynsz – 500 zł, prąd – 100 zł, ubezpieczenie – 50 zł, telefon – 100 zł i koszty leczenia małżonków – 400 zł). Jak wskazał wnioskodawca choruje on na nowotwór złośliwy i ma on zadłużenie w urzędzie skarbowym na kwotę 140.000 zł. Małżonkowie nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności czy przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Z uwagi na to, iż oświadczenie wnioskodawcy zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pełnomocnik skarżącego został mocą zarządzenia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2018 roku zobowiązany – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – do złożenia: - odpisów rocznych zeznań podatkowych skarżącego i jej żony (lub zeznań składanych wspólnie) za ostatnie 2 lata kalendarzowe (czyli za rok 2016 i 2017); - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat bankowych z okresu ostatnich 6 miesięcy; - odpisów deklaracji VAT-7 z ostatnich 3 miesięcy w związku z informacją, że skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą "B." W. A. W wykonaniu zarządzenia skarżący w dniu 23 i 24 sierpnia 2018 roku złożył wymagane dokumenty. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. Generalną zasadą postępowania sądowego jest wszakże ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania (por. postanowienia NSA: z dnia 29 lipca 2014 roku, sygn. II FZ 1130/14; z dnia 14 lipca 2014 roku, sygn. II FZ 687/14; z dnia 30 czerwca 2014 roku, sygn. II FZ 770/14; z dnia 17 października 2013 roku, sygn. II FZ 943/13 i inne; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także zaakcentować, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. Najważniejszą okolicznością w sprawie jest fakt, że rodzina skarżącego posiada stałe, regularne dochody w postaci emerytur w wysokości 2.040 zł miesięcznie z przeznaczeniem na utrzymanie dwóch osób, przy deklarowanych miesięcznych zobowiązaniach i wydatkach określonych na kwotę 1.150 zł. Z informacji znanych z urzędu wynika, że skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą "B." W. A. w zakresie przede wszystkim wykonywania instalacji elektrycznych. Ze złożonych przez skarżącego dokumentów w postaci wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżący świadczy usługi na rzecz różnorakich wspólnot mieszkaniowych uzyskawszy z tego tytułu dodatkowy dochód w wysokości 5.994 zł w okresie od 5 lutego do 17 sierpnia 2018 roku, zatem średnio 856 zł miesięcznie. Ze złożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36 w roku podatkowym 2016 wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą uzyskawszy dochód w kwocie 10.395 zł, przy przychodzie wynoszącym 118.038 zł i kosztach uzyskania przychodu w wysokości 107.642 zł. Natomiast w 2017 roku skarżący uzyskał dochód na poziomie 4.011 zł przy przychodzie wynoszącym 114.748 zł i kosztach uzyskania przychodu wynoszących 110.737 zł. Okoliczność ta świadczy o tym, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą dysponuje sumami pieniężnymi w kwocie znacznie przewyższającej wartość wpisu od sprzeciwu. Do tego samego wniosku prowadzi analiza deklaracji VAT-7, z których wynika, że skarżący przykładowo w miesiącu lipcu 2018 roku dokonał sprzedaży towarów i usług na kwotę 8.750 zł, a nabycia towarów na kwotę 5.047 zł. Z przywołanej deklaracji wynika, że skarżący posiada nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 31.783 zł, która została wskazana, jako kwota do przeniesienia na kolejny okres rozliczeniowy. Natomiast w miesiącu czerwcu 2018 roku skarżący dokonał sprzedaży towarów i usług na kwotę 4.400 zł, a nabycia na kwotę 8.601 zł, zatem nadwyżka podatku naliczonego nad należnym wyniosła 32.483 zł. W miesiącu maju 2018 roku skarżący dokonał sprzedaży towarów i usług na kwotę 1.920 zł, a nabycia na kwotę 1.596 zł, zatem nadwyżka podatku naliczonego nad należnym w tym czasie wyniosła 31.669 zł. Oceny w tym przedmiocie nie zmienia okoliczność, iż – jak zadeklarował skarżący – posiada on zadłużenie z tytułu zaległości podatkowych na kwotę 140.000 zł. Jednocześnie zauważyć należy, że skarżący w deklaracjach VAT-7 za miesiące maj, czerwiec i lipiec 2018 roku zadeklarował nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do rozliczenia w kolejnych miesiącach w wysokości ponad 31.000 zł. Jednak gdyby skarżący wskazywaną nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym zaliczył jako kwotę do zwrotu na rachunek bankowy, zmniejszyłby o tę sumę wartość wspomnianego zadłużenia. W ocenie referendarza, posiadanie środków majątkowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis od sprzeciwu w sprawie wynosi 100 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia sprzeciwu, wyniosłaby 100 zł, a wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej – 100 zł) pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Fakt, że strona prowadząc działalność gospodarczą dysponuje znacznymi kwotami oraz ponadto okoliczność, iż małżonkowie posiadają stały dochód w postaci emerytur, uzasadnia twierdzenie, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w sprawie nie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Przeznaczenie części oszczędności lub dochodu (regularnie otrzymywanego) na pokrycie kosztów postępowania nie poskutkuje uszczerbkiem w zakresie utrzymania koniecznego dla siebie. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. KP