II SA/Łd 750/24
WyrokWSA w Łodzi2025-01-22
Skład orzekający: Michał Zbrojewski, Magdalena Sieniuć, Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca zachowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., mimo złożenia wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna przed upływem terminu ważności dotychczasowego orzeczenia, a nie w terminie 3 miesięcy od dnia jego upływu, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, stosując wykładnię literalną, która prowadzi do wniosków sprzecznych z celami ustawy i zasadą ochrony praw nabytych. Skarżąca, która złożyła wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna przed upływem ważności dotychczasowego orzeczenia, powinna zachować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, ponieważ jej działanie było zgodne z intencją ustawodawcy, który nie zamierzał pozbawiać praw osób już pobierających świadczenie. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżąca A. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na syna A. S., który posiadał orzeczenie o niepełnosprawności ważne do 29 lutego 2024 r. (przedłużone do 30 września 2024 r.). W dniu 13 lutego 2024 r. złożyła wniosek o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, które zostało wydane 26 kwietnia 2024 r. Organy odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, uznając, że skarżąca nie spełniła warunku złożenia wniosku o nowe orzeczenie w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu upływu ważności dotychczasowego orzeczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 8 sierpnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Białej Rawskiej z dnia 28 czerwca 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Asesor WSA Beata Czyżewska, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr KO.4111.161.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Białej Rawskiej z dnia 28 czerwca 2024 r., nr 5111.147.5.2024. dc
Zaskarżoną decyzją z 8 sierpnia 2024 r. znak: KO.4111.161.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach po rozpatrzeniu odwołania A. M. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 323), powoływanej dalej jako: "u.ś.r." w zw. z art. 63 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1429), powoływanej dalej jako: "u.ś.w." utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Białej Rawskiej z 28 czerwca 2024 r., nr 5111.147.5.2024 wydaną na podstawie art. 104, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na A. S..
Z akt sprawy wynika, że 29 maja 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenie pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem A. S., który posiada orzeczenie z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Rawie Mazowieckiej nr [...] z 26 kwietnia 2024 r. w związku z konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niepełnosprawność datuje się od 4-go roku życia. Na podstawie poprzedniego orzeczenia syna nr [...] z 28 lutego 2022 r. zostało przyznane skarżącej świadczenie pielęgnacyjne do 29 lutego 2024 r. Decyzją z 29 marca 2024 r. przedłużono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 marca 2024 r. do 30 września 2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne.
Przywołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzając, że skarżąca nie spełnia warunku z art. 63 ust. 3 u.ś.w. Wniosek o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżąca złożyła 13 lutego 2024 r., a nie jak literalnie wskazuje ww. przepis, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Od ww. decyzji odwołanie wniosła A. M. nie zgadzając się z jej treścią i wyjaśniła, że syn wymaga całodobowej opieki z racji choroby genetycznej jaką jest dystrofia mięśniowa Duchenne’a. Nie zgodziła się z zapisem, że powinna udać się na komisję dopiero w październiku 2024 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ na wstępie wyjaśnił, że 1 stycznia 2024 r. weszła w życie u.ś.w., która wprowadziła nowe zasady związane z ustalaniem prawa m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w związku z opieką nad synem.
Przywołując treść art. 63 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.ś.w. Kolegium wyjaśniło, że zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zagwarantowane w przypadku wydania osobie, nad którą sprawowana jest opieka nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli złożenie wniosku o nowe orzeczenie miało miejsce w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, a następnie osoba sprawująca opiekę złoży wniosek o ustalenie prawa do ww. świadczenia opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
Organ stwierdził, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 63 ust. 1 u.ś.w., tj. skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna na podstawie wcześniejszego orzeczenia o niepełnosprawności na okres do 29 lutego 2024 r., z przedłużeniem na okres do 30 września 2024 r., co jednak nie wystarcza do kontynuacji prawa na tzw. starych zasadach, ponieważ nie są spełnione przesłanki, o których mowa w art. 63 ust. 3 u.ś.w. Osoba, nad którą sprawowana jest opieka uzyskała kolejne orzeczenie o niepełnosprawności z 26 kwietnia 2024 r., po rozpoznaniu wniosku złożonego do Powiatowego Zespołu 13 lutego 2024 r., a więc de facto skarżąca nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia jej syna, tj. po 29 lutego 2024 r. Zdaniem Kolegium literalne brzmienie art. 63 ust. 3 u.ś.w. wyklucza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. M. zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji nie zgadzając się z jej treścią i wnosząc o jej pozytywne rozpatrzenie.
W uzasadnieniu wyjaśniła, że jej syn choruje na nieuleczalną i postępującą chorobę genetyczną, tj. dystrofię mięśniową Duchenne’a i wymaga całodobowej opieki. Wydana decyzja jest dla niej krzywdząca i skutkuje trudną sytuacją finansową, bowiem utrudnia bardzo kosztowne leczenie syna. Dodała, że zarobki męża nie są wystarczające na pokrycie kosztów rehabilitacji i dojazdy. Skarżąca podkreśliła, że nie zgadza się z twierdzeniem, że powinna udać się na komisję dopiero w październiku 2024 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 8 sierpnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Białej Rawskiej z 28 czerwca 2024 r. odmawiającą przyznania skarżącej A. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem A. S., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Rawie Mazowieckiej nr [...] z 26 kwietnia 2024 r. w związku z konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie obydwu tych decyzji z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę decyzji odmownej organów obydwu instancji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) [dalej: ustawa o ,świadczeniach rodzinnych] w nowym brzmieniu, obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) oraz art. 63 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) [dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym].
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (zob. art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r.) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W niniejszej sprawie istotne jest dokładne przedstawienie zaistniałego stanu faktycznego.
Pierwotnie decyzją z 8 kwietnia 2022 r. organ pierwszej instancji przyznał A. M. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem A. S. na okres od 1 października 2021 r. do 29 lutego 2024 r. Jedną z podstaw stwierdzenia spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było orzeczenie o niepełnosprawności z 28 lutego 2022 r. wydane dla A. S. z terminem ważności do 29 lutego 2024 r. Ważność tego orzeczenia - zgodnie z brzmieniem ustawy z 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2023 r., poz. 2768) – przedłużono do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. Ponadto decyzją z 29 marca 2024 r. organ I instancji przedłużył ważność decyzji z 8 kwietnia 2022 r. (przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne) do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne.
A. M. jeszcze przed upływem ważności wskazanego powyżej orzeczenia syna – mimo, iż nie było takowego obowiązku, albowiem wciąż ważność zachowywało dotychczasowe orzeczenie - wystąpiła z wnioskiem z 13 lutego 2024 r. o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności dla syna. Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Rawie Mazowieckiej wydał nowe orzeczenie o niepełnosprawności z datą 26 kwietnia 2024 r. Od powyższego skarżąca nie składała odwołania i orzeczenie to stało się ostateczne. W praktyce – mając na uwadze treść i zakres orzeczenia - nowe orzeczenie stanowiło potwierdzenie posiadanej przez syna skarżącej niepełnosprawności i przedłużyło jego ważność do 29 lutego 2028 r.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". W art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym prawodawca doprecyzował brzmienie art. 63 ust. 1 tej ustawy stanowiąc, że "Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 31.12.2023 r.), albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. od 01.01.2024 r.), na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4".
Organy nie kwestionują faktu spełnienia przesłanek ze wskazanego przepisu ust. 1 art. 63. Podnoszą natomiast, że osoba wymagająca opieki nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, tj. po 30 września 2024 r. Wobec tego w niniejszej sprawie – w ocenie organów - literalne brzmienie art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wyklucza możliwość przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba wymagająca opieki wystąpiła bowiem o orzeczenie o niepełnosprawności przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia, a nie jak stanowi przepis art. 63 ust. 3 w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia.
Wskazany przepis art. 63 ust. 3 stanowi natomiast, że "Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności".
Zasadniczy problem w sprawie dotyczy zatem rozumienia i sposobu interpretacji art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym.
W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie sposób zgodzić się z koncepcją Kolegium ściśle literalnego rozumienia przepisu art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. W szczególności w sytuacji, gdy taka jego interpretacja prowadzi do wniosków sprzecznych z założeniami samej ustawy. Należy zatem zastosować inne reguły wykładni.
Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to jednak nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas, Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Zauważyć także należy, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnienia wyroku z 10 grudnia 2002 r. (P 6/02, OTK-A 2002/7/91) wskazał, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. Należy zatem sięgnąć do zasad wykładni prawa, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele czy funkcje regulacji prawnej. Sądy winny stosować Konstytucję wprost - kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (zob. uzasadnienie wyroku TK z 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 7/00, s.1273).
Wniosek taki zatem, zmierzający do systemowego i celowościowego odczytania spornego przepisu, wywieść można chociażby z treści uzasadnienia projektu ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Wskazano w nim w sposób bezpośredni, iż nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Zamiarem ustawodawcy nie było zatem pozbawianie praw już nabytych osób, które do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierały. Wskazuje na to także jednoznacznie dalsza treść powoływanego uzasadnienia do ustawy, gdzie czytamy "Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego" (por. Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejm RP IX kadencji). W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Naturalnie Sąd dostrzega treść powoływanego przez organy art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, gdzie wskazuje się, iż warunkiem zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
Zwrócić należy jednak raz jeszcze uwagę na jego brzmienie i odnieść powyższe do realiów, stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.
Po pierwsze, skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna na "starych zasadach" i prawo to przysługiwało jej w dacie 31 grudnia 2023 r. Po drugie, zauważyć należy, iż sporny przepis art. 63 ust. 3 - w ocenie Sądu - miał ograniczyć sytuacje występowania z wnioskami o świadczenie pielęgnacyjne bez ograniczenia terminu do składania wniosków. Stąd też ustawodawca wprowadził zastrzeżenie, że wnioski muszą być złożone w określonym terminie od daty utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności – najpierw wniosek o nowe orzeczenie o stwierdzenie niepełnosprawności, a następnie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Po trzecie wreszcie zauważyć należy, iż w praktyce orzeczenie dotyczące syna skarżącej faktycznie miało termin ważności do 30 września 2024 r. w związku z ustawowym przedłużeniem terminu jego obowiązywania.
Nie sposób zatem przyjąć za racjonalne założenia, iż w sytuacji (jak w niniejszej sprawie), gdzie skarżąca wystąpiła o orzeczenie o niepełnosprawności przed datą utraty jego ważności, w konsekwencji pozbawiona została prawa do kontynuowania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem z wnioskiem wystąpiła zbyt wcześnie. W praktyce skarżąca zrobiła więcej niż się od niej wymagało. Winna wystąpić z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od daty utraty ważności dotychczasowego orzeczenia, tymczasem wystąpiła z takowym wnioskiem niejako "na zapas" – przed upływem jego terminu ważności. Raz zatem jeszcze należy podkreślić, iż nie było celem przepisu art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wykluczenie z kręgu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne "na starych zasadach" osób które jeszcze przed terminem upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności wystąpiły o nowe orzeczenie.
Dodatkowo zauważyć należy, iż zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.
Warto także zauważy, iż skarżąca formalnie dochowała terminu 3 miesięcy do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W tych warunkach – w ocenie Sądu – doszło do naruszenia przepisu art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy, bowiem błędna wykładnia treści art. 63 ust. 3 powoływanej ustawy ukierunkowała charakter rozstrzygnięcia, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z przyjęciem, że odmowa przyznania świadczenia jest zasadna. Wszystko to uzasadniało zakwestionowanie prawidłowości decyzji organu I jak i II instancji i powodowało konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji przede wszystkim uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. W konsekwencji sprawa powinna zostać rozpatrzona przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., o ile nie zajdą inne przesłanki wyłączające prawo przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło