II SA/Łd 757/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant: Sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]. a.bł. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania P. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...]. Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] uchylił od dnia 1 kwietnia 2013 r. własną decyzję z dnia [...] znak [...] orzekającą o przyznaniu P. B. prawa do: zasiłku rodzinnego na dzieci - A. J. i N. B. na okres od 01.11.2012 r. do 31.10.2013 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dziecko A. J. w miesiącu wrześniu 2013 r., argumentując, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 01.04.2013 r. do 30.09.2013 r. oraz od 01.05.2014 r. do 31.05.2014 r. W odwołaniu od tej decyzji P. B. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że mąż w terminach od marca 2013 r. do września 2013 r. oraz od kwietnia 2014 r. do maja 2014 r. pracował na terenie Holandii i tam też pobierał świadczenia na dzieci pomniejszone o wysokość zasiłków pobieranych w Polsce. Nigdy fakt pobierania zasiłków rodzinnych w Polsce nie był zatajany. Dodała, iż w czasie przebywania męża za granicą przebywała wraz z dziećmi na terytorium Polski. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 23a ust. 5 w związku z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 114) - przywoływanej dalej w skrócie jako "u.ś.r." - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, a następnie przywołało treść art. 23a ust. 1-7 u.ś.r. Według organu odwoławczego bezspornym jest, iż decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał P. B. w okresie od 01.11.2012 r. do 31.10.2013 r. prawo do zasiłków rodzinnych na dzieci A. J. i N. B. oraz do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dziecko A. J. W dniu 30 kwietnia 2015 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęło pismo z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. z dnia 24 kwietnia 2015 r., z którego wynika, że K. B. był zatrudniony w Holandii w okresach od 25 marca 2013 r. do 1 września 2013 r. oraz od 14 kwietnia 2014 r. do 25 maja 2014 r., w związku z czym w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 kwietnia 2013 r. do 30 września 2013 r. oraz od 1 maja 2014 r. do 31 maja 2014 r. i instytucją właściwą do ustalenia uprawnienia do przedmiotowych świadczeń rodzinnych m.in. od dnia 1 kwietnia 2013 r. jest Marszałek Województwa [...]. Zdaniem Kolegium organ I instancji powziąwszy powyższą informację zobligowany był w świetle art. 23a ust. 5 u.ś.r. do wydania decyzji uchylającej od dnia 1 kwietnia 2013 r. własną decyzję z dnia [...] orzekającą o przyznaniu P. B. prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci na okres od 01.11.2012 r. do 31.10.2013 r. Organem właściwym do wydania decyzji jest bowiem w takim przypadku wyłącznie marszałek województwa, który w oparciu o art. 23a ust. 6 u.ś.r. rozstrzygnie zgodnie z art. 21 o świadczeniach rodzinnych od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1 w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przed wydaniem decyzji - zgodnie z art. 23a ust. 6 u.ś.r. - Marszałek Województwa [...] zbada również, jakie w ogóle świadczenia przysługiwały ojcu dzieci w tym państwie i czy pokrywają się one z zasiłkiem rodzinnym oraz dodatkami do zasiłku rodzinnego otrzymywanymi przez odwołującą się na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie zgadzając się z powyższą decyzją P. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc, że mąż pracował na terenie Holandii od 25.03.2013 r. do 31.08.2013 r. i z tego tytułu pobierała wraz z nim zasiłek na dzieci z Holandii. Jednocześnie zasiłek na dzieci pobierała w Polsce. Urząd Holenderski otrzymał wszystkie dokumenty wraz z decyzją o pobieraniu zasiłku w Polsce. Wyżej wymieniony urząd wypłacił w 2014 r. zasiłek na dzieci pomniejszony o wartość zasiłku pobieranego w Polsce, co jest zgodne z europejskim prawem o pobieraniu zasiłku na dzieci. Oprócz tego Prezydent Miasta Ł. uchylając decyzję o przyznaniu zasiłku na dzieci nie uwzględnił, że okres pracy męża i pobierania zasiłku zza granicy to tylko 5 miesięcy, a decyzja przyznająca zasiłek w Polsce obowiązywała 12 miesięcy. Skarżąca dodała, że starając się wraz z mężem o zasiłek zza granicy nie zataili żadnych informacji dotyczących pobierania zasiłku rodzinnego na dzieci w Polsce. Oprócz tego Urząd Holenderski w tym roku nie wypłacił mężowi zwrotu podatku zza granicy za rok 2014, uzasadniając to zbyt dużą kwotą wypłaconą na zasiłek rodzinny za rok 2013. W tej sytuacji skarżąca oraz jej mąż są w tej sprawie pokrzywdzeni. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z nieco innych powodów aniżeli w niej podniesione. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 p.p.s.a.). Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. stwierdził, że zostały one podjęte z istotnym naruszeniem prawa uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 23a ust. 2 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie treścią art. 23a ust. 2 u.ś.r. w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei, w myśl art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanych norm prawnych, które zresztą tutejszy sąd w pełni aprobuje, ugruntowało się stanowisko, iż uregulowań zawartych w art. 23a ustawy - co do zasady - nie można zaliczyć do norm prawa materialnego. Przepis ten zawarty jest w rozdziale 6 ustawy "Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych", a w jego treści zawarte zostały reguły postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych w przypadkach, gdy członek rodziny osoby uprawnionej przemieszcza się w obszarze Unii Europejskiej albo objętym Europejskim Obszarem Gospodarczym i podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Niemniej jednak należy wziąć pod uwagę, że norma prawna zawarta w treści art. 23a ust. 5 bezpośrednio wywiera skutki w sferze uprawnień do świadczenia rodzinnego. Nakazuje bowiem uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, gdy zachodzi przypadek, do którego mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skoro więc norma art. 23a ust. 5 ustawy wywołuje opisane wyżej skutki dla strony w zakresie jej uprawnień o charakterze materialno-prawnym, to nie powinna pozostać obojętna dla rozstrzygnięcia kwestia znaczenia zastosowanego przez ustawodawcę pojęcia "ustalenia podlegania ustawodawstwu". "Ustalenie podlegania ustawodawstwu", o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy należy rozumieć jako konieczność wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego Państwa Członkowskiego jako świadczeniobiorcę albo też jako konieczność wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu. Niezbędnym jest przy tym ustalenie, od kiedy w realiach danej sprawy wchodzą w grę przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 477/10 i z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 556/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 79/14 i z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 1337/13 – dostępne na stronie internetowej pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że jedynym i w zasadzie wyłącznym impulsem do podjęcia przez organy obu instancji kontrolowanych obecnie rozstrzygnięć w trybie art. 23a ust. 2 i 5 u.ś.r. było pismo z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. z dnia 24 kwietnia 2015 r., które wpłynęło do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. w dniu 30 kwietnia 2015 r. Informowało ono, że mąż skarżącej K. B. był zatrudniony w Holandii w okresach od 25 marca 2013 r. do 1 września 2013 r. oraz od 14 kwietnia 2014 r. do 25 maja 2014 r., w związku z czym w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 kwietnia 2013 r. do 30 września 2013 r. oraz od 1 maja 2014 r. do 31 maja 2014 r. i instytucją właściwą do ustalenia uprawnienia do przedmiotowych świadczeń rodzinnych m.in. od dnia 1 kwietnia 2013 r. jest Marszałek Województwa [...]. Analiza materiału dowodowego uzasadnia zatem dość jednoznaczny wniosek, że ani organ I instancji, ani też organ II instancji nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń co do tego, jakie konkretnie świadczenia, w jakiej wysokości i w jakim okresie pokrywającym się (lub nie) z okresami świadczeń wypłacanych w Polsce wypłacono mężowi skarżącej w okresie pracy na terenie Holandii. Teza organów orzekających w sprawie, że sam fakt podjęcia przez męża skarżącej zatrudnienia na terenie Holandii skutkuje niejako automatycznie zastosowaniem przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego, wobec poczynionych na wstępie rozważań, nie zasługuje na aprobatę. Tym samym brak konkretnych ustaleń faktycznych we wskazanym wyżej zakresie, rzetelnie udokumentowanych w aktach sprawy pozwala ocenić decyzje organów obu instancji jako co najmniej przedwczesne, z pewnością zaś naruszające przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 23 a ust. 2 i 5 u.ś.r. Kontynuując postępowanie administracyjne organ winien ustalić stan faktyczny sprawy, w tym przede wszystkim zbadać i porównać wypłacone świadczenia, ich beneficjentów, okresy ich wypłaty i w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń zastosować właściwe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, dotyczących interpretacji pojęcia "podlegania ustawodawstwu" jako przesłanki zastosowania art. 23a ust. 5 u.ś.r. Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji. LS