II SA/Łd 763/17

Dnia 3 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2017 roku sprawy ze skargi B. S. i J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie w części stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. S.; 2) oddala skargę B. S.. a.bł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez B. i J. małż. S. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], którą stwierdzono wygaśnięcie własnej z [...], nr [...]. SKO ustaliło, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z [...], nr [...], została doręczona w dniu [...], czego dowodzi podpis B. S. na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki. SKO wyjaśniło, że od następnego dnia rozpoczął bieg termin 14. dni do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.), który upływał z dniem [...]. Odwołanie zostało złożone osobiście przez strony w dniu [...]. Ustalając tę datę organ odwoławczy powołał się na notatkę służbową organu I instancji oraz prezentatę pieczęci dziennika podawczego, prowadzonego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. SKO w dalszej części uzasadnienia przytoczyło unormowania art. 129 § 2 k.p.a., 134 k.p.a. i wyjaśniło, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu, zobowiązującą organ odwoławczy – w razie jej wystąpienia - do wydania postanowienia o uchybieniu terminu. Obowiązek tak nakłada na organ II instancji przepis art. 134 k.p.a. B. i J. małż. S. w skardze z dnia [...] zakwestionowali ustalenie organu o doręczeniu decyzji w dniu [...], w ich mniemaniu odbiór przesyłki miał miejsce w dniu [...], co oznaczałoby, że zachowali termin do złożenia odwołania. W uzasadnieniu skargi zakwestionowali również decyzję Prezydenta Miasta Ł.z dnia [...]. Samorządowe kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 3 listopada 2017 roku B. S. potwierdziła, że na poświadczeniu odbioru decyzji widnieje jej podpis natomiast nie jest w stanie stwierdzić, kto wpisał datę. Z kolei J. S. oświadczył, że nie jest w stanie potwierdzić, kiedy otrzymał decyzję i wskazał, że mogło to nastąpić po dacie odbioru przesyłki przez małżonkę, gdyż często przebywa poza miejscem zamieszkania, opiekując się chorym bratem i z uwagi na częste pobyty w szpitalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2017.1369 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W związku z tym, że znaczna część zarzutów skargi skierowana jest pod adresem decyzji organu I instancji z dnia [...], należy wyjaśnić w tym miejscu, że decyzja ta pozostaje poza merytoryczną kontrolą sądu w rozpoznawanej sprawie. Sąd, stosownie do treści przytoczonego wcześniej art. 134 § 1 p.p.s.a. weryfikuje obecnie jedynie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Termin do wniesienia odwołania od decyzji określa przepis art. 129 § 2 k.p.a., który stanowi, iż w toku postępowania administracyjnego, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z przywołanego wyżej unormowania, w którym ustawodawca posłużył się kategorycznym zwrotem "stwierdza" wynika, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania musi być jednoznaczne i mieć pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Warunkiem wydania postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. jest w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy doręczenie było prawidłowe. Zatem organ winien dysponować niebudzącym wątpliwości dokumentem zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji przez adresata (lub inną osobę, gdy doręczenie decyzji nastąpiło na podstawie art. 42 lub art. 43 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że B. S. osobiście pokwitowała odbiór decyzji. Ta okoliczność nie jest kwestionowana przez samą skarżącą, która jedynie podjęła próbę podważenia ustaleń co do daty odbioru przesyłki. Jednakże w ocenie sądu wnioski organu odwoławczego w tej kwestii są trafne. Brak podstaw, aby zakwestionować datę odbioru [...], umieszczoną obok nazwiska adresatki na dokumencie Dokument "zwrotne poświadczenie odbioru" jest podpisywany przez adresata, który zobligowany jest wpisać również datę, potwierdzającą dzień faktycznego odbioru przesyłki. Pobieżny ogląd poświadczenia odbioru wezwania wskazuje, że data i podpis zostały uczynione tym samym długopisem. Data wpisana odręcznie przy nazwisku jest tożsama z datą datownika, odbitą przy podpisie listonosza. W ocenie sądu nie budzi wątpliwości, że data potwierdza faktyczny odbiór przesyłki przez skarżącą.. Na dzień [...] roku jako datę doręczenia wskazuje również elektroniczne śledzenie przesyłki. Reasumując, nie ma powodów, aby zakwestionować skuteczność doręczenia przesyłki B. S. w dniu [...]. W konsekwencji zatem trafnie organ odwoławczy wywiódł, że odwołanie wniesione przez B. S. w dniu [...] jest odwołaniem spóźnionym, co obligowało Kolegium do stwierdzenia na podstawie art. 134 k.p.a., że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. Skarga B. S. podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Inaczej natomiast należy ocenić zaskarżone postanowienie w odniesieniu do J. S. Jak wcześniej wskazano, warunkiem stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu jest ustalenie, że zostało ono skutecznie doręczone. W ocenie sądu wniosek taki w stosunku do doręczenia decyzji J. S. nie jest uprawniony. Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z cytowanego przepisu wynika niewątpliwie, że pisma powinny kierowane do każdej strony indywidualnie. Dopiero bowiem wtedy konkretna strona jest podmiotem, w stosunku do którego dokonywana jest czynność doręczenia. Zbiorcze doręczanie pism o charakterze urzędowym nie jest zaś znane prawu polskiemu i to nie tylko z uwagi na tajemnicę korespondencji, ale również z uwagi na konieczność precyzyjnego i zindywidualizowanego określenia terminu dostarczenia pisma każdej z osobna stronie postępowania, od czego uzależniona jest między innymi możliwość kwestionowania rozstrzygnięć organów w toku instancji. Oznacza to, iż każdemu z podmiotów uczestniczących w postępowaniu powinna zostać doręczona decyzja w sposób indywidualny (tak też WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 roku sygn.. akt II SA/Gd 416/16, LEX nr 2195490). W orzecznictwie wprawdzie przyjmuje się, że doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do małżonków do rąk jednego nich jest skuteczne również wobec drugiego z nich, ale pod warunkiem, że nie zakwestionuje on i nie podważy tego sposobu doręczenia (tak wyroki NSA z 17 maja 2012 r., I OSK 764/11, Lex nr 1218899; z 14 kwietnia 2012 r., II OSK 131/11, Lex nr 1218899 oraz z 22 czerwca 2007 r., II OSK 964/06, Lex nr 344911). W ocenie sądu zasada indywidualnego doręczania pism w postępowaniu administracyjnym ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia stronie czynnego udziału w tym postępowaniu, jest jego istotnym gwarantem. Wobec tego, przy zbiorczym, a więc nieprawidłowym co do zasady doręczeniu pisma małżonkom, jakiekolwiek wątpliwości, czy każdy z małżonków otrzymał i w określanej dacie pismo, wszelkie wątpliwości winny skutkować wnioskiem o braku skutecznego doręczenia. Nawet okoliczność, że interesy stron w postępowaniu są tożsame czy zbieżne nie powinna usprawiedliwiać takiego "uproszczonego", pozakodeksowego sposobu doręczenia. W realiach rozpoznawanej sprawy, wobec poddania przez skarżącego w wątpliwość daty otrzymania decyzji w sytuacji, gdy wystosowane doręczenie nie spełniało wymogów indywidualnego doręczenia należało uznać, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji J. S. W skardze oboje skarżący wyrażali zaś przekonanie, że decyzję otrzymali w dniu [...]. O ile w stosunku do B. S. teza ta okazała się nieuprawniona, to nie ma przeszkód, aby co najmniej taką datę otrzymania decyzji przyjąć w przypadku J. S. Z powyższych rozważań wynika, że zaskarżone postanowienie SKO w tej części wydane zostało z naruszeniem art. 134 k.p.a. i dlatego sąd, uwzględniając skargę J. S. w tej części uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien będzie nadać bieg odwołaniu J. S. Należy podkreślić, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym organ I instancji dokonał jeszcze dalej idącego uproszczenia, nie tylko bowiem doręczył jedną przesyłką obojgu małżonkom, ale też jedną przesyłką doręczył dwie odrębne decyzje, dotyczące różnych świadczeń. Tak dalece posunięta zbiorczość doręczenia nie służy zachowaniu zasady klarowności i przejrzystości proceduralnej. M.K