II SA/Łd 768/11

Dnia 30 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy p o s t a n a w i a: pozostawić bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 19 września 2011 roku M. R. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, wskazując że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem dzieci, samotnie je wychowując. Strona wskazała, iż uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1380 złotych, posiada dom o powierzchni 60 m kw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1 ha. Skarżąca nie zadeklarowała żadnych oszczędności ani innego wartościowego majątku. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 7 listopada 2011 roku odmówiono M. R. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła M. R. Zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2011 roku skarżąca została wezwana do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, informacji o ponoszonych miesięcznych kosztach utrzymania i wysokości uzyskiwanych dochodów, z których skarżąca utrzymuje rodzinę. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżąca wskazała, iż nie posiada żadnego rachunku bankowego, zaś na uzyskiwane przez nią miesięcznie dochody w kwocie 3600 złotych netto miesięcznie składa się wynagrodzenie za pracę w kwocie 1600 złotych netto oraz dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w kwocie około 2000 złotych netto. Skarżąca przypomniała, iż z tej kwoty musi utrzymać dwoje dzieci w wieku 15 i 4 lata. Konsekwencją oświadczenia skarżącej o prowadzeniu działalności gospodarczej było wezwanie Sądu do wskazania przez skarżącą rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej oraz udokumentowania wysokości uzyskiwanych przez nią z tego tytułu dochodów, na które skarżąca nie odpowiedziała. W następstwie powyższego Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 6 marca 2012 roku odmówił M. R. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. W efekcie złożonego przez skarżącą zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 10 maja 2012 roku, w sprawie o sygn. akt II OZ 361/12, uchylił wskazane powyżej postanowienie WSA w Łodzi z dnia 6 marca 2012 roku. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia NSA wskazał, iż skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na urzędowym formularzu. W toku rozpatrywania tego wniosku w pierwszej kolejności referendarz sądowy, a następnie Sąd dwukrotnie wzywał skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej możliwości finansowych. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nie odpowiedziała, natomiast w odpowiedzi na pierwsze wezwanie Sądu z dnia 5 grudnia 2011 roku skarżąca w dniu 30 grudnia 2011 roku nadesłała pismo, w którym zawarła oświadczenie o jej sytuacji rodzinnej i finansowej, zatem Sąd zobowiązany był ocenić, czy udzielona odpowiedź czyni zadość poleceniu o uzupełnienie wniosku, a konsekwencji rozważyć, czy nadesłane oświadczenie strony pozwala na rozpoznanie co do istoty wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy też wniosek ten należy pozostawić bez rozpoznania. Kolejnym postanowieniem z dnia 23 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ponownie odmówił M. R. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Zażalenie na owo postanowienie wniosła M. R., wskutek którego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lipca 2012 roku uchylił w/w postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2012 roku. NSA w uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazał, iż wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie ocenił sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Jedyną informacją wskazaną przez Sąd jest miesięczny dochód netto skarżącej. Brak jest jednak jakiegokolwiek odniesienia do miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez gospodarstwo rodzinne, do oszczędności posiadanych przez skarżącą czy też do posiadanego majątku. Informacje te są niezbędne do dokonania rzeczywistej oceny sytuacji materialnej skarżącej i ustalenia czy przysługuje jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub też częściowym. W sytuacji gdy Sąd nie posiadał wszelkich informacji pozwalających na pełną ocenę sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny, powinien był ponownie wezwać skarżącą w trybie art. 255 p.p.s.a. do udzielenia tych informacji albo stosownie do art. 257 p.p.s.a. pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w związku z jego nieuzupełnieniem. W efekcie powyższego zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2012 roku, na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - nadesłanie aktualnych informacji o uzyskiwanych dochodach, posiadanym majątku, oszczędnościach, udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów z tytułu zatrudnienia skarżącej oraz ponoszonych kosztach utrzymania; - nadesłanie aktualnych informacji o posiadanych rachunkach bankowych, także związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz wyciągów z tychże rachunków za ostatnie trzy miesiące; - określenie jakiego rodzaju działalność gospodarczą skarżąca prowadzi; - nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącej za lata 2010-2011, ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodu (ze stosunku pracy, z prowadzonej działalności gospodarczej itp.) w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania, bądź nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za te lata; - nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 3 okresy rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącej oraz ostatniego bilansu i rachunku zysków i strat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała pismo z dnia 4 września 2012 roku (k - 96) bez żądanych informacji. Zarządzeniem z dnia 6 września 2012 roku, poinformowano skarżącą, iż przy jej odpowiedzi na wezwanie z dnia 6 sierpnia 2012 roku, nie zostały nadesłane żadne dokumenty, jednocześnie ponownie zobowiązano skarżącą do ich nadesłania, w terminie 3 dni. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wyjaśniła, ze przesłała żądane przez Sąd dokumenty i nie jest w ich posiadaniu, zaś ponowne ich zdobycie w zakreślonym przez Sąd terminie nie jest możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Tytułem wstępu wskazać należy, iż zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wolters Kluwer Polska 2009, s. 452). We wskazanym wcześniej postanowieniu z dnia 11 lipca 2012 roku, w sprawie o sygn. akt II OZ 595/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w sprawie niniejszej niezbędnym dla rozpoznania przedmiotowego wniosku jest dokonanie oceny sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, dla której rzetelnej oceny niezbędne są informacje dotyczące miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez gospodarstwo rodzinne skarżącej, oszczędności posiadanych przez skarżącą czy też do posiadanego majątku. NSA podkreślił, że w sytuacji gdy Sąd nie posiada wszelkich informacji pozwalających na pełną ocenę sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny, powinien ponownie wezwać skarżącą w trybie art. 255 p.p.s.a. do udzielenia tych informacji albo stosownie do art. 257 p.p.s.a. pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w związku z jego nieuzupełnieniem. Mając na uwadze powyższe zalecenia, zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2012 roku, na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w odpowiedzi na które skarżąca nadesłała pismo z dnia 4 września 2012 roku (k - 96) bez żądanych informacji. Zarządzeniem z dnia 6 września 2012 roku ponownie zobowiązano skarżącą do nadesłania powyższych dokumentów, jednakże skarżąca nie nadesłała żadnych informacji dotyczących jej stanu majątkowego, w tym kosztów utrzymania rodziny. W tej sytuacji mając na uwadze wytyczne zawarte w postanowieniu NSA z dnia 11 lipca 2012 roku oraz okoliczność, iż skarżąca, mimo wezwania nie nadesłała informacji, które by pozwoliły na rzeczywistą ocenę jej sytuacji majątkowej, Sąd zobligowany był pozostawić wniosek skarżącej bez rozpoznania, zgodnie z art. 257 p.p.s.a. W myśl tego przepisu pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma miejsce, gdy strona złożyła wniosek w innej formie niż na urzędowym formularzu, jak również gdy strona nie uzupełniła w zakreślonym przez sąd terminie braków wniosku, uniemożliwiając tym samym ocenę możliwości płatniczych lub zakresu wniosku. Bez wpływu na powyższe pozostaje oświadczenie skarżącej zawarte w zażaleniu z dnia 18 czerwca 2012 roku, gdzie wskazała, iż samo utrzymanie mieszkania to kwota 1000 złotych, co przy uzyskiwanym wynagrodzeniu za pracę w kwocie 1600 złotych, skutkuje kwotą 600 złotych miesięcznie, pozostającą na utrzymanie rodziny, bowiem nadal nie sposób ocenić jakie dochody uzyskuje skarżąca z prowadzonej działalności gospodarczej oraz w jakich okresach czasu, a zatem nie można ocenić rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, zaś jak wskazano w/w postanowieniu NSA gdy Sąd nie posiada wszelkich informacji pozwalających na pełną ocenę sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny, przy jednoczesnym nieuzupełnieniu ich przez wnioskodawcę powinien stosownie do art. 257 p.p.s.a. pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w związku z jego nieuzupełnieniem. m.o.