II SA/Łd 769/15

Dnia 17 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. LS II SA/Łd 769/15 Uzasadnienie Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania T. K. prawa do zasiłku okresowego w miesiącu maju 2015r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na przepisy art. 7 i art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 163, dalej jako u.p.s.). Na podstawie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 15 maja 2015r. organ ustalił, T. K. jest osobą samotnie gospodarującą, nie ma własnych dochodów, zamieszkuje w mieszkaniu rodziców, nie partycypuje kosztów utrzymania lokalu, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, nie udokumentował ponadto innych przesłanek wynikających z przepisu art. 7 pkt 2- 15 u.p.s., które uzasadniałyby udzielenie pomocy. Organ podkreślił, że spełnienie kryterium dochodowego nie stanowi podstawy do przyznania świadczeń pieniężnych, wnioskodawca jest osobą młodą, powinien wykazać, że aktywnie ubiega się o zmianę sytuacji i podjęcie zatrudnienia. W ocenie organu dla uzyskania pomocy skarżący winien legitymować się formalnym statusem osoby bezrobotnej. W odwołaniu od tej decyzji T. K. zarzucił organowi I instancji naruszenie art. art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1 oraz art. 38 ust. 1 pkt 1 100 ust. 1, u.p.s., art. 7, art. 30, art. 32, art. 67, art. 83 Konstytucji RP. Wyjaśnił, że w roku 2015 nie uzyskał żadnego dochodu, nie otrzymał też jakichkolwiek świadczeń pomocowych . potwierdził, że mieszka w mieszkaniu rodziców, korzystając z lokalu oraz żywności nieodpłatnie. Wyjaśnił, że w dniu 11 maja 2015 roku wypowiedział kontrakt socjalny podpisany 10 kwietnia 2015 roku, gdyż nie rewalizował on celu – w postaci podjęcia przez niego prac społecznie użytecznych. Podejmował pracę tymczasową dwukrotnie - w kwietniu i maju 2015r. oraz że dotarcie do miejsca pracy pieszo było marnowaniem czasu i energii, zaś nie posiada środków na poruszanie się środkami komunikacji. W ocenie odwołującego zasiłek pomógłby mu przezwyciężyć uciążliwość tej sytuacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Motywując rozstrzygnięcie Kolegium przytoczyło ustalenia organu I instancji co do sytuacji rodzinnej i dochodowej T. K. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nie posiada statusu osoby bezrobotnej, bowiem nie dopełnił formalność w PUP. W ocenie SKO jest to wymóg niezbędny dla osób ubiegających się o pomoc z funduszy społecznych, co organ wywiódł z unormowania w art. 107ust.5bpkt 13 u.p.s., określającym sposób dokumentowania sytuacji wnioskodawcy. Wskazując następnie na brzmienie art. 2, art. 7, art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 36 pkt 1 ppkt "b" u.p.s. Kolegium podniosło, że pomoc społeczna ma zastosowanie przy łącznym spełnieniu przesłanek, a mianowicie wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. SKO podkreśliło, że w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. i uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, dające uprawnienie do ubezpieczenia zdrowotnego nie wyklucza podejmowania samodzielnego starania się o zatrudnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. K. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 , art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z art. 67 ust. 2, art. 70, art. 30, art. 32 Konstytucji RR. W motywach skargi T. K. powtórzył w zasadzie argumenty z odwołania od decyzji organu I instancji. Dodał, że był zarejestrowany jako osoba bezrobotna od grudnia 2011 r. do lipca 2013 r. oraz od września 2013r. do października 2014 r., ale nie otrzymał propozycji odpowiedniej pracy. Kolejną rejestrację w PUP uznał za marnowanie pieniędzy publicznych. W dniu 10 kwietnia 2015r. skarżący popisał kontrakt socjalny z MOPS w Ł., którego głównym celem jest podjęcie prac społecznie użytecznych. Dotychczas otrzymywane niewielkie środki pomocowe ułatwiały mu poszukiwanie zatrudnienia. Wydana decyzja o odmowie przyznania zasiłku okresowego przyczyniła się do rezygnacji z nauki w Publicznej Szkole Policealnej na kierunku technik administracji. SKO w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji dodając, że ustalony stan faktyczny sprawy nie pozwala uznać, iż skarżący podejmował starania dla pokonywania trudności życiowych. Postanowieniem z dnia 18 września 2015r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sąd administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Przy braku podstaw sąd skargę oddala, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. Skarga nie jest uzasadniona. Ani przeprowadzane przez organy w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne, ani wydane rozstrzygnięcia nie są dotknięte którąkolwiek z wymienionych wcześniej wad, powodujących konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 163 ze zm. , dalej jako u.p.s.). Pomoc społeczna jest instytucją państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka ( art. 3 ust. 1 u.p.s. ). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W myśl art. 7 u.p.s. pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności m.in. z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii. Zasiłek okresowy jest jedną z form świadczeń pomocy społecznej (art. 36 pkt 1 lit b). Stosownie do treści art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na dzień wydania decyzji, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz.U. z 2012r., poz. 823 ), kryterium to wynosi 542 zł. Bezspornie zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym, co oznacza obowiązek organu przyznania tego zasiłku w sytuacji spełnienia przez osobę wnioskującą kryteriów ustawowych. Przesłanki ustawowe to jednak nie tylko kryteria określone w art. 38 ust.1 u.p.s., lecz także wymienione w art. 2 – 4 u.p.s. zasady ogólne udzielania pomocy przez Państwo. Podkreślić wypada, że pomoc państwa ma charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych. Zatem odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 i art. 4 u.p.s. Za taką wykładnią opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 23 lipca 2015 roku w sprawie II SA/Łd 418/15. Stanowisko to jest ugruntowane też w orzecznictwie sądów administracyjnych i wynika przykładowo z wyroków: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2008r. sygn. I OSK 1910/07 – Lex nr 569575 i z dnia 21 marca 2012r. sygn. I OSK 1920/11 – Lex nr 1145079 oraz z wyroków Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z dnia 18 lutego 2014r. sygn. III Sa/Kr 978/13 – Lex nr 1429950 oraz z dnia 25 lutego 2014r. sygn. III Sa/Kr 1067/13 - Lex nr 1502672, w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. IV Sa/Gl 130/11 – Lex nr 1114238, w Warszawie z dnia 9 lutego 2012r. sygn. I Sa/Wa 1946/11 – Lex nr 1695360, w Olsztynie z dnia 7 października 2010r. sygn. II Sa/Ol 734/10 – Lex nr 754052 oraz z dnia 15 stycznia 2014r. sygn. II Sa/Ol 1213/13 – Lex nr 1424356 i w Łodzi z dnia 25 stycznia 2011r. sygn. II Sa/Łd 846/10 – Lex nr 953613 ). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podnieść, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego wystąpił T. K., który urodził się 27 listopada 1981r., ma więc niespełna 34 lata i - co nie jest okolicznością sporną - jest osobą zdrową i samotną. Mieszka w blokach razem z rodzicami, zajmując jeden pokój, za który świadczenia opłacają rodzice. Z rodzicami prowadzi odrębne gospodarstwo, ale rodzice czasami pomagają skarżącemu w zakupie żywności. W latach 2011 – 2013 skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł., za pośrednictwem którego ukończył cykl szkoleń pozwalających podjąć mu zatrudnienie w zawodzie kierowcy pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony. Od października 2014r. nie jest zarejestrowany w PUP, gdyż - jak twierdzi - aktywnie sam poszukuje zatrudnienia. Rejestrację w PUP uważa za stratę czasu, ponieważ i tak nie uzyskał stamtąd propozycji zatrudnienia. Nie ma żadnych dochodów. Jak wynika z akt sprawy II SA/Łd 418/15, skarżący w październiku 2014r. miał podpisaną na okres jednego roku umowę o pracę na pół etatu w sklepie "A" na stanowisku asystenta sprzedaży internetowej, uzyskując wynagrodzenie w wysokości ok. 1000 zł netto. Po upływie miesiąca skarżący złożył wypowiedzenie, ponieważ - jak stwierdził - nie mógł nawiązać współpracy z bezpośrednimi przełożonymi. Zrezygnował też z kontraktu socjalnego. Podejmowanie pracy, wymagającej trudu dotarcia pieszo ocenił jako nieopłacalne. Prezentowana przez skarżącego postawa prowadzi do wniosku, że nie tylko nie współdziała on z organem w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, ale też samodzielnie nie czyni efektywnych starań o jej zmianę. Niezrozumiałym, nieakceptowanym jest zrezygnowanie z możliwości rocznego zatrudnienia, dającego pewny dochód i zabezpieczenie socjalne. Jak wskazał tutejszy sąd w sprawie II SA/Łd 418/15 "nie kwestionując trudnej sytuacji finansowej skarżącego należy jednak przede wszystkim mieć na uwadze okoliczność, że zasadniczym celem ustawy o pomocy społecznej jest niesienie pomocy osobom, o których mowa w art. 7 u.p.s., a które jednocześnie nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Skarżący jest młodym, zdrowym mężczyzną, uzyskał uprawnienia w zawodzie kierowcy, zrezygnował z rejestracji w PUP, pozbawiając się tym samym uprawnień zdrowotnych. Wypowiedział ponadto zaledwie po upływie miesiąca umowę o pracę, która - zwłaszcza w dobie istniejącego bezrobocia - gwarantowała mu przez okres jednego roku, przy zatrudnieniu na pół etatu, wynagrodzenie netto w wysokości około 1000 zł. W tej sytuacji sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ogólne przyznania skarżącemu pomocy społecznej, zaistniała zaś przesłanka negatywna – niepodejmowanie przez wnioskodawcę działań, które zmierzałyby do przezwyciężenia niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej, co więcej podejmowanie działań – jak rezygnacja z pracy czy kontraktu socjalnego, co w istocie trudną sytuację skarżącego pogłębia. Trafny jest zatem wniosek organów, iż skarżący nie spełnia kryterium udzielenia pomocy, wskazanego w cytowanym wcześniej art. 2 ust. 1 u.p.s. Brak jest, zdaniem sądu, podstaw prawnych do przerzucania ciężaru pomocy w utrzymaniu na państwo. Tym samym należy przyjąć, iż - wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu i w skardze - organy nie dopuściły się naruszenia wskazanych przez T. K. przepisów prawa, w tym przepisów Konstytucji RP. Reasumując, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. LS