II SA/Łd 774/08

Dnia 5 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 roku sprawy ze skargi J. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak; [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], znak; [...]; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz adwokata – J. G. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A kwotę 512,40 (pięćset dwanaście 40/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych, stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 529,40 (pięćset dwadzieścia dziewięć 40/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w następstwie pisma Powiatowej Inspekcji Pracy w Ł. z dnia 30 czerwca 2004 roku w dniu 6 lipca 2004 roku wszczął postępowanie administracyjne w sprawie obiektu budowlanego położonego w Ł. przy ulicy Ł. 3, należącego do J.J.. Po przeprowadzeniu wizji lokalnej w dniu 23 lipca 2004 roku organ I instancji ustalił, że na działce nr ewid. 5929 znajduje się stacja tankowania pojazdów samochodowych gazem i napełniania butli gazem propan-butan. J.J. okazał decyzję Burmistrza Miasta Ł. Nr [...] z dnia [...] roku o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie stacji napełniania butli gazowych i butli samochodowych gazowych gazem propan-butan, ważną przez jeden rok od dnia jej uprawomocnienia się; opracowaną przez siebie dokumentację projektową lokalizacji stacji z kwietnia 1995 roku, uzgodnioną przez Komendę Wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej w S. i protokół badania okresowego zbiornika gazu z dnia 3 czerwca 2004 roku sporządzony przez Urząd Dozoru Technicznego w Ł. J.J. nie przedstawił natomiast decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący oświadczył, iż stację wybudowano w 1995 roku i od tego czasu jest ona użytkowana. Postanowieniem z dnia [...] roku organ I instancji na podstawie art. 48 ust. 2 i ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) (zwanej dalej Prawo budowlane) zobowiązał J.J. do przedłożenia w terminie 3 miesięcy inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej przedmiotowej stacji, oceny stanu technicznego oraz zaświadczenia o zgodności obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W dniu 7 października 2004 roku organ I instancji wystąpił do Urzędu Miejskiego w Ł. o informację, czy budowa przedmiotowej stacji LPG jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Ł. albo ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi z dnia 18 października 2004 roku Urząd Miejski w Ł. podał, iż działka nr ewid. 5929 przy ulicy Ł. 3 w Ł. znajduje się w obszarze, dla którego brak jest obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz, że w dniu wszczęcia postępowania dla tego terenu nie została wydana ostateczna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy stacji tankowania samochodów i napełniania butli gazem propan-butan. Decyzją z dnia [...] roku organ I instancji na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane nałożył na J. J. obowiązek rozbiórki stacji. W odwołaniu od powyższej decyzji J.J. zarzucił oparcie się na nieprawdziwym stanie faktycznym oraz wadliwej podstawie prawnej. Skarżący podniósł także, że niezgodne z prawdą są twierdzenia organu, iż nie złożył żadnych dokumentów i uniemożliwił zakończenie postępowania legalizacyjnego oraz, że zbiornik gazowy jest posadowiony na fundamencie betonowym. Skarżący nie zgodził się również z ustaleniem wysokości opłaty legalizacyjnej. J.J. złożył ponadto wniosek z dnia 30 czerwca 2004 roku o przeprowadzenie dodatkowego postępowania na podstawie art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 roku Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) (zwanej dalej kpa), zarzucając, że ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu decyzji I instancji nie są zgodne ze stanem faktycznym. W wyniku rozpatrzenia odwołania J.J. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją Nr [...] z dnia [...] roku w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 48 ust 1 ustawy – Prawo budowlane utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku nakazującą J.J. rozbiórkę stacji. Organ II instancji stwierdził, iż stosownie do treści art. 28 ust. 1 w związku z art. 29-31 ustawy – Prawo budowlane stacja paliw jest obiektem budowlanym, który nie został zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem organu, skoro inwestor nie posiada pozwolenia na budowę obowiązkiem organu I instancji było prowadzenie na podstawie art. 48 ustawy – Prawo budowlane postępowania administracyjnego zmierzającego do doprowadzenia samowolnie wykonanego obiektu do stanu zgodnego z prawem. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przedwcześnie, to jest przed dokonaniem ustaleń co do możliwości legalizacji obiektu, wydał postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Jednak wobec faktu, że organ I instancji przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego stwierdził niemożność legalizacji stacji LPG, należało, stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, nakazać rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu. Organ II instancji w odniesieniu do treści odwołania wskazał, iż z dniem 31 marca 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888). Na podstawie art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, do spraw wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy tej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 – 4, które to przepisy nie dotyczą obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w 1995 roku, czyli czasie rozpoczęcia eksploatacji obiektu. Organ odwoławczy wskazał, iż wysokość opłaty legalizacyjnej jest ustalana na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Skoro w rozpatrywanej sprawie brak było możliwości legalizacji obiektu, to tym samym organ nie mógł nałożyć opłaty legalizacyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.J. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Zdaniem skarżącego wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu tej decyzji są niezgodne z prawem obowiązującym w 1995 roku. Skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty, jakie stawiał w pismach kierowanych do organów nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 roku, sygn. akt II SA/Łd 1099/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J.J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Nr [...] z dnia [...] roku w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.J., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu - adwokata J.G. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 roku, sygn. akt II OSK 675/07, uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż sąd I instancji był zobligowany do wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 roku, sygn. akt P 27/05. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.) (zwanej w dalszej części ppsa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wspomnianej kontroli sąd administracyjny ocenia zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zgodnie z treścią art. 134 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Przystępując do wskazania motywów rozstrzygnięcia, na wstępie rozważań przytoczyć należy uregulowanie art. 190 ppsa, stanowiące o związaniu sądu, któremu sprawa została przekazana wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 675/07 Sąd ten wskazał na konieczność dokonania kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 roku, sygn. akt 27/05. Wyrokiem tym, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) w zakresie, w jakim wyłączają stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 roku Nr 106, poz. 1126, Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 roku Nr 5, poz. 42, Nr 100 poz. 1085, Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229, Nr 129, poz. 1439 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 675) w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku, do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 roku są niezgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (publ. OTK-A 2006/9/124). W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej po dniu 10 lipca 2003 roku nie skutkuje automatycznie niemożnością zastosowania przepisu art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku. A także, iż powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma ten skutek, że w przypadku samowoli budowlanej popełnionej po dniu 1 stycznia 1995 roku a przed dniem 10 lipca 2003 roku konieczne jest badanie, czy podmiot, który dopuścił się tej samowoli spełnił przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, o jakich mowa w art. 49 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku. Przepis art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 stanowił, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli minęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył również, że według ustaleń dokonanych przez organy administracji i niekwestionowanych przez strony, obiekt budowlany objęty postępowaniem został wzniesiony i oddany do użytku w 1995 roku, a więc do dnia 11 lipca 2003 roku upłynął wymagany przez art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane pięcioletni okres od zakończenia budowy. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 roku, II OSK 1745/07 LEX nr 357511). W związku z tym, że w stosunku do przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia organów administracyjnych I i II instancji Trybunał Konstytucyjny stwierdził ich niekonstytucyjność, w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego stosownie do treści art. 145a § 1 kpa. Z analizy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa wynika, że stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania administracyjnego winno skutkować uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 lipca 2008 roku, II SA/Ol 196/08 Lex nr 446105). Rozstrzygając ponownie sprawę organ administracji winien uwzględnić powyższe wskazania, a w szczególności rozważyć okoliczności przedmiotowej sprawy w myśl przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mając również na uwadze wyrok Trybunału z dnia 20 grudnia 2007 roku, sygn. akt P 37/06 . Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ppsa w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 1 pkt 2 lit. b in fine Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1348 ze zm.). B.C.