II SA/Łd 778/09

Dnia 10 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej jednorazową opłatę planistyczną oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...] odmówiło przywrócenia K. S. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] roku, Nr [...] i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] roku ustalił K. S. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonych w miejscowości D. P. w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzja została doręczona stronie dnia 24 lutego 2009 roku. Pismem z dnia 24 marca 2009 roku K. S. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] roku. O fakcie wydania decyzji strona dowiedziała się dnia 24 lutego 2009 roku, zatem termin do wniesienia odwołania ekspirował z dniem 10 marca 2009 roku. W tym czasie przebywała ona na zwolnieniu lekarskim w związku z chorobą (zapalenie oskrzeli). Rzeczona choroba, jako przyczyna obiektywna, przeszkodziła stronie we wniesieniu odwołania. Uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Do wniosku strona dołączyła dokument odwołania i zaświadczenie lekarskie potwierdzające chorobę od dnia 23 lutego do dnia 19 marca 2009 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku odmówiło przywrócenia K. S. terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy D. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wykazała, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie. Choroba strony jedynie utrudniała wniesienie odwołania, ale nie uniemożliwiała tej czynności. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że w miejscu zamieszkania strony przebywają na stałe jej dorośli domownicy. Odbiór kierowanej do strony korespondencji przez tych domowników potwierdza to, że nie odmawiali jej pomocy w sprawach życiowych. Strona mogła skorzystać z pomocy domowników przy wniesieniu odwołania. Tym niemniej, jak wskazał organ, do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą. W konkluzji organ wskazał, że wniosek K. S. nie spełnia wszystkich wymogów, o których stanowi art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem organ odmówił przywrócenia terminu. Z racji tego, że odwołanie strony zostało wniesione po terminie, organ na mocy art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie K. S. wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu strona wskazała, że jest osobą starszą (ma 76 lat), jest chora na serce i w stanie, w którym się znajduje każda infekcja może powodować poważne kompilacje kardiologiczne. Na tej podstawie strona uznała, że złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zaświadczenie lekarskie, w sposób wystarczający, dowodzi brak winy w uchybieniu terminu. Wysoka temperatura i osłabienie chorobą sprawiły, że skarżąca nie mogła należycie zająć się swoimi sprawami. Skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jej dorosłe dzieci mieszkają we własnym domu z oddzielnym wejściem. Owszem, z uwagi na bliskie sąsiedztwo zamieszkiwania dzieci, skarżąca korzysta z ich pomocy w bieżących sprawach życia codziennego (zakup pieczywa, czy innych produktów). Zdarza się również, że syn lub synowa zamieszkujący po sąsiedzku odbierają w jej imieniu korespondencję, ale to nie oznacza, że wiedzą czego ta korespondencja dotyczy. Fakt, że skarżąca prosi syna o odebranie dokumentów w miejscowym urzędzie gminy, nie czyni z niego pełnomocnika skarżącej w danym postępowaniu. Reasumując strona napisała, że spełnione zostały wszystkie przesłanki niezbędne do przywrócenia terminu – uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełniła czynności, czyli złożyła odwołanie, jak i zachowała termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, bowiem wniosek ten złożyła w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W stanie faktycznym sprawy, organ II instancji zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu o stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji organu I instancji. W ocenie składu orzekającego, organ prowadzący postępowanie nie naruszył przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanego postanowienia. Proceduralną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiło unormowanie art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przepis art. 59 określa właściwy organ w przedmiocie przywrócenia terminu i jego formę stanowiąc, iż następuje ono w formie postanowienia organu właściwego do rozpoznania odwołania. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności przez stronę. W treści art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwsza przesłanka, czyli wymóg uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Drugi warunek dotyczy tego, iż powinien być wniesiony przez zainteresowanego wniosek (prośba) o przywrócenie terminu. Wniosek musi być złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, co stanowi trzecią przesłankę. Przesłanka czwarta to wymóg jednoczesnego z wnioskiem dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony termin. Analizując pokrótce pierwszą przesłankę wyjaśnić należy, iż kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy możemy powiedzieć dopiero w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Treść drugiej przesłanki nie stwarza wątpliwości interpretacyjnych, ponieważ ustawa wyraźnie stanowi, iż przywrócenie terminu następuje na wniosek, czyli jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości. Podobnie trzeci warunek nie wiąże się z różnorodnymi dywagacjami interpretacyjnymi, gdyż przepis art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego określa, iż wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin do złożenia wniosku zaczyna więc swój bieg od dnia ustania przeszkody. Czwartą przesłanką jest konieczność dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Dla przykładu, jeżeli uchybiony był termin do wniesienia jakiegoś środka odwoławczego to wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy złożyć ten środek. Czynność tą należy dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu. Przestawione powyższej rozważania to wyłącznie ogólny zarys instytucji przywrócenia terminu, który znajduje swoje odzwierciedlenie w judykaturze (por. wyroki NSA z dnia 12 grudnia 2001 roku, II SA/Gd 2273/99, Lex Nr 76092; z dnia 9 maja 2001 roku, SA/Sz 260/00, Lex Nr 48942; z dnia 28 grudnia 2000 roku, I SA/Ka 1781/99, Lex Nr 47160; z dnia 14 grudnia 2000 roku, IV SA 2121/98, Lex Nr 54744; z dnia 2 lutego 2000 roku, SA/Sz 2125/98, Lex Nr 39797; z dnia 14 stycznia 2000 roku, I SA/Gd 794/99, Lex Nr 40381; z dnia 8 grudnia 1999 roku, I SA/Lu 1246/98, Lex Nr 40367; z dnia 16 października 1998 roku, II SA 1201/98, Lex Nr 41890; z dnia 13 października 1999 roku, IV SA 1656/97, Lex Nr 47891; postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 roku, I SA/Gd 560/00, Lex Nr 46437 i inne), jak i doktrynie (por. B. Adamiak [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2004, str. 327-333; A. Matan [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, str. 470-471; Z. Janowicz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1999, str. 180-188). Przenosząc powyższe, ogólne informacje na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia. Poza sporem w sprawie jest okoliczność odebrania, za pokwitowaniem, decyzji organu I instancji skierowanej na adres skarżącej, przez dorosłego członka rodziny (synowa). Doręczenie to nastąpiło dnia 24 lutego 2009 roku, czyli czternastodniowy termin do wniesienia odwołania ekspirował z dniem 10 marca 2009 roku. Natomiast pismem z dnia 24 marca 2009 roku (które wpłynęło do organu w dniu 30 marca 2009 roku) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu pisząc, iż od dnia 23 lutego do dnia 19 marca 2009 roku była chora na zapalenie oskrzeli. Na potwierdzenie strona dołączyła stosowne zaświadczenie lekarskie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, choroba strony mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona niemiałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2007 roku, V SA/Wa 1917/06; Lex Nr 492347). Zwolnienie lekarskie samo w sobie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia środka odwoławczego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika (np. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 roku, II SA 45/99, Lex Nr 46785). W odróżnieniu od nagłej choroby, które nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, to długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej (sporządzenia odwołania) i nadania tego pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika (np. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998 roku, SA/Sz 1435/97, Lex Nr 34150; wyrok NSA z dnia 13 lutego 1998 roku, I SA 1335/97, Lex Nr 44679). W stanie faktycznym sprawy skarżąca, w treści wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że była chora na zapalenie oskrzeli. W świetle zacytowanych orzeczeń, Sąd uznał, że choroba na którą cierpiała strona nie potwierdza braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Z treści załączonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że skarżąca była "obłożnie chora". Tym niemniej, konieczność stałego leżenia w czasie choroby, nie wyklucza możliwości poproszenia osoby trzeciej (członka rodziny, jak i osoby obcej) o pomoc w sporządzeniu i przesłaniu odwołania do organu. W szczególności, że strona zamieszkuje w pobliżu rodziny swojego dorosłego syna. W treści skargi strona wręcz wprost napisała, że korzysta z pomocy syna i synowej przy zakupie żywności, czy innych produktów. Zdarza się, że osoby te także odbierają w imieniu skarżącej korespondencję, czy dokumenty w organach państwowych. Wszystkie te okoliczności rozpatrywane łącznie nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu. Co więcej wszystkie te fakty potwierdzają możliwość skorzystania z pomocy członków rodziny w celu sporządzenia i wniesienia odwołania w terminie. Strona w treści skargi wskazała, że z uwagi na jej wiek i problemy kardiologiczne, zapalenie oskrzeli łączy się z prawdopodobieństwem wystąpienia komplikacji kardiologicznych. Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że problemy kardiologiczne to choroba o charakterze przewlekłym i jako taka nie wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca podała także, że konieczność leżenia, temperatura i osłabienie występujące w trakcie choroby, nie pozwoliły jej na napisanie odwołania, jak również uniemożliwiły skorzystanie w tym celu z pomocy osoby trzeciej posiadającej odpowiednią wiedzę. Tym niemniej, zgodnie z treścią art. 128 Kodeksu postępowania administracyjnego, odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy gdy z jego treści wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Z treści tego przepisu wynika, że strona wnosząc odwołanie nie ma obowiązku korzystania z pomocy osoby posiadającej fachową wiedzę. Odwołanie może ograniczać się wyłącznie do wskazania osoby, która je wnosi wraz z podpisem, decyzji, której dotyczy i podania, że decyzja jest dla strony krzywdząca lub strona jest z niej niezadowolona. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. K.O.