II SA/Łd 783/08
WyrokWSA w Łodzi2008-12-02
Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Joanna Sekunda-Lenczewska, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły datę powstania samowolnie wybudowanego budynku garażowo-gospodarczego, stosując przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., oraz czy zapewniły stronom czynny udział w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając liczne uchybienia przepisom prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie zastosowały się do wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku, nie zapewniły stronom czynnego udziału w postępowaniu (w tym nie ustaliły kręgu następców prawnych zmarłej współwłaścicielki), nie przeprowadziły rzetelnego postępowania dowodowego w celu ustalenia daty powstania budynku, a także działały opieszale, naruszając zasadę szybkości postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku garażowo-gospodarczego, który według organów został wybudowany samowolnie po 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Strony prezentowały sprzeczne stanowiska co do daty powstania budynku. Po kilku decyzjach organów nadzoru budowlanego i uchyleniach przez WSA, sprawa trafiła ponownie do sądu. Skarżący A.K. domagał się uchylenia decyzji, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i niezastosowanie się do wskazań sądu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz A. K. kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stwierdzono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka,, Protokolant sekretarz sądowy Nina Krzemieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 przy udziale - sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku garażowo-gospodarczego 1. uchyla zaskarżoną i poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz A. K. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
W dniu 10 grudnia 2003 r. A. K. reprezentowany przez pełnomocnika zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie legalności prac budowlanych prowadzonych przez J. P. polegających na rozbudowie budynku, znajdującego się na działce nr 375B przy ul. A. 27 w Ł.
W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wydał decyzję nr [...] nakazującą J. P. rozbiórkę budynku garażowo-gospodarczego, usytuowanego na nieruchomości przy ul. A. 27 w Ł.
W wyniku wniesionego przez J.P. odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji, z uwagi na niewyjaśnienie kwestii daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakazał J. P. rozbiórkę budynku garażowo-gospodarczego. W jej uzasadnieniu wskazał, iż w dniu 26 listopada 2004 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną w obecności stron oraz powołanych świadków. Świadkowie J. P. oświadczyli, że sporny budynek został wybudowany w 1994 r., zaś świadek powołany przez A.K. oświadczył, że roboty związane z rozpoczęciem budowy wykonywane były w 2000 r. i zakończono je latem 2002 r. bądź 2003 r. W trakcie postępowania wyjaśniającego zgromadzone zostały ponadto: kartoteka danych ewidencyjnych i opisowych budynków na nieruchomości przy ul. A. 27 z dnia 3 grudnia 2002 r. wykonana przez Miejskie Przedsiębiorstwo Geodezyjne, z której wynika, że przedmiotowy budynek o pow. 57 m2 został wybudowany w 2000 r., mapa geodezyjna stanowiąca załącznik do pisma z dnia 14 października 2002 r. znak UAT/7328/492/2002/9782 UMŁ Wydziału Urbanistyki i Architektury oraz mapa do celów projektowych sporządzona w dniu 24 listopada 1997 r. będąca załącznikiem do decyzji z dnia 20 stycznia 1998 r. Nr V.RUN. –VI7351/14/396/29/98, pismo Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 kwietnia 2005 r. informujące, iż J. i B. P. są podatnikami podatku od nieruchomości położonej przy ul. A. 27 i zgodnie ze złożonym wykazem z dnia 14 marca 1998 r. do opodatkowania zgłosili budynki mieszkalne o pow. użytkowej 200 m2 + 83 m2 oraz budynki mieszkalne zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. 33 m2. Po przeanalizowaniu wymienionych wyżej dokumentów PINB w Ł. przyjął, że budynek garażowo - gospodarczy został wybudowany po 1998 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, wobec czego należy w tej sprawie stosować przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i na tej podstawie wydano nakaz rozbiórki.
Od powyższego rozstrzygnięcia odwołał się J. P.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nadal nie wyjaśnia jednoznacznie daty zakończenia budowy budynku.
W wyniku wniesienia przez A. K. skargi na powyższe rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 350/06 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. nr [...]. Zdaniem Sądu, organ administracji winien wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić stronom i występującemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącego czynny udział we wszystkich czynnościach postępowania. Winien także przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, kiedy w rzeczywistości powstał budynek garażowo-gospodarczy.
Rozpoznając sprawę ponownie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...], znak [...] na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), art. 104 k.p.a. nakazał J. P. rozbiórkę budynku garażowo-gospodarczego, usytuowanego od strony północno-wschodniej działki, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. A. 27 w Ł..
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ I instancji wyjaśnił, iż na podstawie dowodów pośrednich ustalił, że sporny budynek gospodarczo – garażowy został wybudowany po dniu 1 stycznia 1995 r., wobec czego w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Jego zdaniem, oświadczenia świadków i stron można podzielić na dwie grupy. Do pierwszej grupy PINB zaliczył zeznania J. P., P.S., W.P. i U.S., którzy oświadczyli, że przedmiotowy budynek został wybudowany w 1994 r. lub w końcu 1993 r., zaś do drugiej oświadczenia B.K. i A.K., według których budynek powstał w 2002 r. oraz E.K., która na rozprawie administracyjnej zeznała, iż budynek wybudowano na przełomie 2002 i 2003 r. Oświadczenia pierwszej grupy świadków pozostają w sprzeczności z mapą zagospodarowania działki przy ul. A. 27 w Ł., stanowiącą załącznik do decyzji z dnia 20 stycznia 1998 r. nr V.RUN. –VI7351/14/396/29/98. Mapa została sporządzona w terenie i nie widnieje na niej przedmiotowy budynek. Wspomniane oświadczenia pozostają także w sprzeczności z informacjami przekazanymi przez organ podatkowy w piśmie z dnia 20 kwietnia 2005 r., iż z posiadanych przez niego danych nie wynika, by w 1998 r. na nieruchomości przy ul. A. 27 w Ł. znajdował się budynek garażowo-gospodarczy. Co więcej, z decyzji w sprawie wymiaru podatku przedstawionych przez inwestora nie sposób wywieść, że sporny budynek istniał już w 1994 r.
Analizując pozostały materiał dowodowy organ zauważył także, że na podstawie zeznań W.K. i J.K. nie można ustalić jasno daty wybudowania spornego budynku. Świadkowie ci zeznali tylko, że pracowali jesienią 1993 r. przy budowie budynku, nie podali jednak daty zakończenia robót budowlanych. Dowód ten, w ocenie Sądu, został przeprowadzony nieprawidłowo. Ponowne przesłuchanie świadków przez PINB w T. również zostało przeprowadzone z naruszeniem procedury administracyjnej.
Według PINB w Ł., faktury wystawione na okoliczność zakupu materiałów budowlanych przez inwestora nie wnoszą nic nowego do sprawy. Nie wynika z nich bowiem, w jakim okresie i do którego budynku materiały te zostały wykorzystane, zwłaszcza, że sam inwestor oświadczył, iż w 2002 r. wykonywał jeszcze pewne roboty budowlane w przedmiotowym budynku.
Podsumowując Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że dał wiarę oświadczeniom złożonym przez B.K., A.K. i E.K. Z uwagi więc na to, że wybudowany budynek garażowo-gospodarczy narusza przepisy techniczno - budowlane w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, zasadne było orzeczenie rozbiórki w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
W odwołaniu od tej decyzji J. P. podniósł, iż wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę uważa za stronnicze i krzywdzące. Jego zdaniem, organ oparł rozstrzygnięcie wyłącznie na zeznaniach Państwa K., które winny zostać w całości odrzucone. Odwołujący podtrzymał swoje stanowisko, że budynek garażowo-gospodarczy wybudował na przełomie lat 1993-1994 i nie mogą mieć do niego zastosowania przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Podkreślił, iż sporny budynek służy mu obecnie do prowadzenia działalności gospodarczej i został wybudowany na ternie jego działki. Ponadto w chwili obecnej nie wiadomo, w którym miejscu powinna przebiegać granica pomiędzy jego działką a działką A. K.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], znak [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia, organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji I instancji było przeprowadzone w sposób wadliwy. Zdaniem [...]WINB, organ I instancji nie zastosował się do wszystkich wytycznych zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 350/06. O ile zatem, PINB w toku ponownie prowadzonego postępowania przestrzegał zasady czynnego udziału stron, poprzez informowanie stron i ich pełnomocników o podejmowanych czynnościach, to nie sposób uznać, że organ dokonał niezbędnych ustaleń mających na celu wyjaśnienie, kiedy w rzeczywistości powstał budynek garażowo-gospodarczy, do czego był zobowiązany. Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na dowodach wcześniej zebranych dokonując tylko obszerniejszego wyjaśnienia, dlaczego dał wiarę jednym dowodom, a inne odrzucił.
Dodatkowo Inspektor podkreślił, że organ I instancji winien zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego ocenić przedłożone przez inwestora kserokopie decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Z porównania tych decyzji wynika bowiem, że w latach 1991-1993 do opodatkowania zgłoszono 200 m2, a w 1994 r. - 258 m2. Jak wynika z decyzji udzielającej pozwolenia na budowę z dnia 19 lutego 1976 r. i z protokołu odbioru, powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego po jego wybudowaniu wyniosła 200 m2. Powstała różnica między 200 m2 a 258 m2 odpowiada powierzchni spornego budynku gospodarczo-garażowego. Organ I instancji winien zatem rozważyć możliwość wystąpienia do organu podatkowego o udzielenie informacji oraz przesłanie wniosku skarżącego o ustalenie nowego wymiaru podatku od nieruchomości. Wyjaśnienie tej kwestii może się bowiem przyczynić do ustalenia daty budowy przedmiotowego budynku, a tym samym pozwoli ustalić przepisy, które winny mieć w tej sprawie zastosowanie. Organ nadzoru budowlanego I instancji winien ponadto wyjaśnić zagadnienie dotyczące przebiegu granicy między nieruchomościami J.P. i A.K. Z treści odwołania wynika bowiem, że między nieruchomościami nie zostało wykonane ogrodzenie i według oświadczenia inwestora budynek stoi na jego działce, a nie na działce A. K.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, A.K. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie: art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie się do zaleceń zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 21 listopada 2006 r.; art.12 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji z uwagi na rzekome braki materiału dowodowego, w sytuacji gdy zebrany materiał był wystarczający do wydania merytorycznej decyzji; art. 61 k.p.a. poprzez nakazanie organowi I instancji przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości w sytuacji, gdy w powyższym zakresie nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne; art. 7 i 80 k.p.a. poprzez uznanie, że organ I instancji nie mógł rozstrzygnąć sprawy w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy, art. 75 § 1 k.p.a. i art. 76 § 1 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji wyłącznie na częściowej analizie materiału dowodowego i pominięcie map lotniczych przedstawionych przez skarżącego; art. 78 § 1 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia 1 października 2007 r.; art. 138 § 2 k.p.a., poprzez bezzasadne uchylenie decyzji organu I instancji.
Zdaniem strony skarżącej, zarówno zakres przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego, jak i sposób uzasadnienia decyzji nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, na które wskazuje organ odwoławczy. Nie jest bowiem zabronione opieranie się przez organ administracji w rozstrzygnięciu decyzji wyłącznie na dowodach pośrednich w sytuacji gdy zgromadzenie innego dodatkowego materiału dowodowego napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.
Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami formalnymi, normującymi zasady prowadzenia postępowania przed organami administracji publicznej.
Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie badając według tak określonych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. orzekającej o uchyleniu decyzji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazującej J.P. rozbiórkę budynku garażowo-gospodarczego, usytuowanego na nieruchomości przy ul. A. 27 w Ł., stwierdził szereg uchybień przepisom prawa procesowego, mających istotnych wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż organy obu instancji prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające zobligowane były w myśl art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnić wskazówki zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 350/06 uchylającego zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w sprawie nakazu rozbiórki budynku garażowo-gospodarczego.
Sąd administracyjny, jak wynika z uzasadnienia powołanego orzeczenia zalecił organom administracyjnym zapewnić stronom i występującemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącego czynny udział we wszystkich czynnościach całego postępowania oraz przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, kiedy w rzeczywistości powstał budynek garażowo-gospodarczy.
Jeśli chodzi o kwestię przestrzegania przez organy obu instancji zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, to zwrócić należy uwagę, iż zarówno PINB jak i [...]WINB rozpoznając sprawę ponownie konwalidowały powyższe uchybienie, powiadamiając pełnomocnika skarżącego o podejmowanych czynnościach procesowych oraz dokonując do jego rąk wszelkich doręczeń. Przy czym doręczeń, wbrew dyspozycji art. 40 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, dokonywano także do rąk skarżącego A.K. Wskazany błąd w przekonaniu Sądu nie miał jednak istotnego wpływu na wynik sprawy.
Znaczącym uchybieniem zasadzie czynnego udziału stron, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. jest z kolei fakt uchylenia się przez organy nadzoru budowlanego od informowania o podejmowanych czynnościach procesowych oraz od dokonywania jakichkolwiek doręczeń współwłaściciele nieruchomości przy ul. A. 27 i zarazem żonie inwestora J. P. – B. P.
Sąd analizując treść odwołania J.P. od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego z dnia 14 maja 2008 r. (k. 206 i 207), w którym odwołujący napisał: "Moja żona, która była osobą wrażliwą i bardzo brała sobie do serca groźbę poniesienia przez rodzinę znacznych strat materialnych przypłaciła życiem proces z państwem K., o nielegalnie, w ich pojęciu, wybudowany obiekt." powziął wobec tego wątpliwość, czy uczestniczka postępowania żyje. Treść odwołania, co wynika jednoznacznie ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wzbudziła w organie odwoławczym żadnych wątpliwości w tej kwestii, choć wydaje się, że należało jednoznacznie ustalić, czy B.P. żyje (a jeżeli tak to zapewnić jej możliwość czynnego udziału w postępowaniu, skoro jest współwłaścicielką nieruchomości przy ul. A. 27), czy też zmarła. Wyjaśnienie tej kwestii ma, zdaniem Sądu, istotne znaczenie dla ustalenia katalogu stron rzeczonego postępowania. Gdyby się bowiem okazało, że B.P. zmarła w trakcie postępowania administracyjnego, to wówczas [...]WINB w Ł. winien podjąć wszelkie możliwe czynności, by ustalić krąg jej następców prawnych i zapewnić im możliwość czynnego udziału w tym postępowaniu. Uchylając się jednak od podjęcia jakichkolwiek czynności w tej kwestii organ orzekający naruszył nie tyko art. 10 k.p.a., art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., ale także przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż stwierdzone uchybienie może stanowić podstawą ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego.
Przechodząc w następnej kolejności do oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego, Sąd podzielił argumentację [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, opierając swoje rozstrzygniecie na dowodach wcześniej zebranych, dokonując jedynie w jego uzasadnieniu bardziej wnikliwej analizy przedmiotowych dowodów i wskazując, którym dowodom dał wiarę, a którym wiarygodności tej odmówił.
Niespornym wobec tego jest, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodach zebranych w głównej mierze w toku postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego z pominięciem pełnomocnika skarżącego A.K., które to postępowanie zakwestionował w swoim orzeczeniu z dnia 21 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Dowody te natomiast, mimo zaleceń Sądu, nie zostały w całości powtórzone w ponownie prowadzonym postępowaniu. Jedyny dowodem, który powtórzono był dowód z zeznań świadków W.K. i J.K., który i tak nie wniósł nic nowego do sprawy, bowiem w rezultacie został pominięty przez organ I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia.
W piśmie z dnia 29 maja 2007 r. pełnomocnik skarżącego zasadnie zarzucił organowi powiadomienie o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków z naruszeniem art. 79 § 1 k.p.a., co jak podkreślił wykluczyło możliwość wzięcia przez niego udziału w tych czynnościach i zażądał ponownego przeprowadzenia omawianego dowodu. Mimo, iż organ wniosek ten uwzględnił i zawiadomił pełnomocnika A.K. oraz pozostałe strony (za wyjątkiem B.P.) o terminie i miejscu ponownego przesłuchania świadków, przedmiotowy dowód, nie został jak się wydaje przeprowadzony. Protokoły sporządzone bowiem na tę okoliczność w dniu 13 lipca 2007 r. (k.168 i 169) zawierają w tej kwestii sprzeczne ze sobą treści. Mianowicie, z jednej strony wynika z nich, że świadkowie J.K. i W.K. stawili się na przesłuchanie i zostali uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy na podstawie art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 190 § 1 k.p.k. Z drugiej zaś strony, w końcowej części obu protokołów, stwierdzono, iż świadkowie nie stawili się. W konsekwencji więc, PINB w Ł. pominął dowód z zeznań tychże świadków, uznając iż nadesłane przez nich pisemne oświadczenia, co do daty wybudowania spornego budynku mają wyłącznie walor dokumentów prywatnych.
Pisemne oświadczenie osoby fizycznej co do postrzeżonych przez nią faktów jest jedynie dokumentem prywatnym i nie może być utożsamiane z dowodem z zeznania świadków, ponieważ inna jest jego wartość dowodowa (por. Wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2003 r. sygn. I SA 2282/01 - Lex nr 159221).
Kolejnym uchybieniem, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jest brak ustosunkowania się zarówno przez organ I jak i II instancji do złożonych przez pełnomocnika strony skarżącej zdjęć lotniczych z 1996 r., stanowiących dowód urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Wyjaśniając motywy wydanych przez siebie rozstrzygnięć, nie oceniły one mocy dowodowej rzeczonych zdjęć, naruszając tym samym art. 107 § 3 k.p.a. Ustosunkowanie się do złożonej przez pełnomocnika skarżącego ortomapy i zdjęć lotniczych w piśmie 12 października 2007 r. (k. 183) nie może być w przekonaniu Sądu traktowane, jako zadośćuczynienie obowiązkom wynikającym z art. 107 k.p.a. Podobnie rzecz się przedstawia, jeśli chodzi o zgłaszane w toku postępowania wyjaśniającego przez pełnomocnika skarżącego wnioski dowodowe, zawarte w piśmie z dnia 1 października 2007 r. (k. 180-182), które organy nadzoru budowlanego pominęły milczeniem w uzasadnieniach wydanych decyzji, co stanowi naruszenie art. 78 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Sąd mając na względzie fakt, iż organy administracyjne nie przeprowadziły ponownie postępowania dowodowego uznał, że merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie było możliwe.
Badając legalność zaskarżonej decyzji koniecznym jest także ustosunkowanie się do zaleceń dla organu I instancji dotyczących ponownego rozpoznania sprawy, zawartych w uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł..
Organ odwoławczy zakwestionował przeprowadzoną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego ocenę dowodów z decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 1991-1994 r., pomijając przy tym informacje udzielone przez organ podatkowy w piśmie z dnia 20 kwietnia 2005 r. na wezwanie organu I instancji z dnia 12 kwietnia 2005 r. (wynikające z kart 114 – 116), dotyczące w istocie nieruchomości zgłoszonych do opodatkowania w 1998 r. przez J. i B. małżonków P. oraz B. i Z. D. Wątpliwości budzi zwłaszcza stanowisko [...]WINB, iż organ I instancji winien rozważyć możliwość wystąpienia do organu podatkowego z prośbą o udzielenie informacji oraz przesłanie wniosku skarżącego o ustalenie nowego wymiaru podatku od nieruchomości. Brak jest jednak w tym wypadku jasności, jakich konkretnie informacji miałby żądać organ I instancji od organu podatkowego, a ponadto o jaki wniosek skarżącego o ustalenie nowego wymiaru podatku od nieruchomości chodzi.
Następną wskazówką, nie mającą w ocenie składu orzekającego żadnej podstawy prawnej, jest konieczność zbadania przez organ nadzoru budowlanego I instancji przebiegu granicy między nieruchomościami A.K. i J.P. Uwadze organu odwoławczego, uszedł jak się wydaje fakt, iż ustalenie przebiegu granic między nieruchomościami nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Zagadnienie przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami należącymi do stron, a także kwestia ewentualnego ich rozgraniczenia stanowi, w przekonaniu Sądu, odrębną sprawę administracyjną, polegającą rozpoznaniu w innym postępowaniu administracyjnym.
Organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, choć co należy podkreślić, wskazówki te nie są wiążące dla organu I instancji. Niemniej jednak, jeśli organ odwoławczy decyduje się na udzielenie takich wskazówek, to powinny być one sformułowane precyzyjnie i zrozumiale oraz mieć swoje oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Błędne wskazówki odnośnie okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powodują, że naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, jakie miały miejsce przy wydaniu decyzji przez organ II instancji, mają istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 2090/08- Lex nr 44168).
Sąd analizując akta administracyjne sprawy niniejszej stwierdził dodatkowo, iż organy nadzoru budowlanego obu instancji, a w szczególności PINB w Ł., prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające działały niezwykle opieszale, wręcz nawet leniwie, naruszając tym samym zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Na tę okoliczność zwracał zresztą uwagę WSA w wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. Rzeczone postępowanie trwa niewątpliwie prawie od pięciu lat. Prawomocny wyrok WSA z dnia 21 listopada 2006 r. został przekazany do PINB w dniu 13 lutego 2007 r. Organ ten natomiast wydał rozstrzygnięcie dopiero w dniu 29 kwietnia 2008 r., po próbie przeprowadzenia zaledwie jednego dowodu w postaci przesłuchania świadków, a więc po upływie ponad 1 roku od otrzymania orzeczenia Sądu. Takie działanie organów administracyjnych jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa, gdzie strona ma prawo do uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie.
Podsumowując powyższe rozważania, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy niewątpliwie o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 7 k.p.a., 10 § 1 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Stwierdzone uchybienia miały niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy i rodziły konieczność wyeliminowania wydanych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Rozpoznając sprawę ponownie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobligowany będzie mając na względzie dyspozycję art. 12 k.p.a. oraz poczynione wyżej uwagi, podjąć wszelkie możliwe czynności zmierzające do ustalenia prawidłowego kręgu stron tego postępowania, zapewnić stronom i pełnomocnikowi skarżącego czynny udział we wszystkich czynnościach postępowania. Organ I instancji winien również przeprowadzić rzetelne postępowanie dowodowe w celu ostatecznego wyjaśnienia, kiedy w rzeczywistości powstał budynek garażowo – gospodarczy oraz przedstawić wyniki tych ustaleń w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które winno odpowiadać regułom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. W trybie art. 200 Sąd orzekł o kosztach postępowania, zaś w oparciu o regulację art. 152 stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
B.C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło