II SA/Łd 789/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych – Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]., nr [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. G. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r., nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 k.p.a., Prezydent Miasta Ł. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. S. i M. S. pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego (obiekt kat. I), budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej oraz rozbiórkę ściany na nieruchomości przy ul. A 15 (dz. nr [...], obręb [...]) w Ł. Wskazał przy tym, że obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane obejmuje nieruchomość przy ul. A 13 (dz. nr [...], obręb [...]) i przy ul. A 17 (dz. nr [...], obręb [...]). W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu 9 grudnia 2008r. A. S. i M. S. złożyli wniosek o wydanie pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego, budowę wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej c.o. wraz z rozbudową instalacji gazowej na terenie nieruchomości przy ul. A 15 w Ł. oraz rozbiórkę ściany usytuowanej w zachodniej granicy działki. Z uwagi na niewywiązanie się przez inwestorów z obowiązku uzupełnienia dokumentacji nałożonego postanowieniem z dnia [...], nr [...], decyzją z dnia [...]., nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na powyższe roboty budowlane. W wyniku rozpatrzenia odwołania inwestorów, decyzją z dnia [...], nr [...] organ II instancji uchylił w/w decyzję oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji jednocześnie wskazując na konieczność uzupełnienia dokumentacji. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku i przedłożenie niezbędnych dokumentów inwestorzy uzupełnili wniosek o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę ściany pozostałej po wyburzonym budynku gospodarczym, projekt budowlany zaopatrzony w oryginalne podpisy projektantów na stronie tytułowej zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. nr 120, poz. 1133), zaświadczenie projektantów o przynależności do Izby Inżynierów Budownictwa poświadczone za zgodność z oryginałem przez Łódzką Okręgową Izbę Inżynierów Budownictwa oraz uzasadnienie przyjętych w złożonym w projekcie architektoniczno – budowlanym rozwiązań. Inwestorzy przedłożyli 4 egzemplarze projektu budowlanego, oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ostateczną decyzję o warunkach zabudowy z dnia [...], nr [...]. Projektowana inwestycja przewiduje nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy z działką nr [...] i [...] oraz rozbiórkę istniejącej w zachodniej granicy działki murowanej ściany będącej pozostałością po wyburzonym budynku gospodarczym. Warunki dotyczące nowej zabudowy ustalono zgodnie z ustawą z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.). Sposób zagospodarowania nieruchomości jest wynikiem przeprowadzonej analizy urbanistycznej sąsiednich nieruchomości, która jest wyznacznikiem sposobu i formy zagospodarowania działki. Inwestorzy dostosowali się do charakteru istniejącej zabudowy na sąsiednich działkach. Z uwagi na szerokość działki – 12m – oraz sposób jej zagospodarowania narzucony poprzez usytuowanie obiektu oraz istniejącego wcześniej w granicy budynku gospodarczego, zdaniem organu I instancji nie ma innej możliwości zrealizowania inwestycji niż budowa przy granicy zachodniej działki. Od strony granicy wschodniej istnieje ciąg komunikacyjny co wyklucza zabudowę tej części nieruchomości i wymusza pozostawienie miejsca na wjazd na teren posesji. Inwestorzy skorzystali z możliwości jaką daje § 12 ust. 3 pkt 2 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Kwestia naturalnego oświetlenia pomieszczeń w mieszkaniu sąsiada w związku z planowaną nadbudową i rozbudową uzasadniona została przez projektanta zastosowaniem § 13 w/w rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odległość projektowanego budynku spełnia warunki określone w tym przepisie, gdyż odległość projektowanego budynku od okna przesłanianego wynosi 407 cm. Ponadto § 13 ust. 1 pkt 2 wymaga zachowania wymogów określonych w § 57 i 60 powołanego rozporządzenia. Zastosowanie przepisu § 57 w stosunku do omawianej sytuacji sprowadza się do konieczności stosowania wymaganej niezbędnej minimalnej powierzchni oświetlenia, liczonej jako stosunek powierzchni okna do powierzchni podłogi. Przepis ten miałby zastosowanie w sytuacji przesłaniania części otworu przez obiekt sąsiedni. Stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi wynosi 1:4,5. Wymagania określone w § 60 w/w rozporządzenia nie mają zastosowania w omawianym przypadku, ponieważ pomieszczenie w obiekcie sąsiednim nie jest pokojem mieszkalnym. Projektowana nadbudowa w strefie istniejącego piętra budynku położonego przy ul. A 13 nie narusza postanowień zawartych w § 12 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż sąsiedni budynek ścianą bez otworów posadowiony jest w granicy z nieruchomością, której dotyczy wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę. Przy czym przepis ten nie ustala zakresu przylegania sąsiadujących ścian. Ponadto dobudowa prostopadła budynku do budynku nie powoduje skutków określonych w § 13 powołanego rozporządzenia odnośnie dostępu światła naturalnego do pomieszczeń. Projektowana nadbudowa w strefie istniejącego piętra budynku położonego przy ul. A 13 nie narusza postanowień zawartych w § 12 w/w rozporządzenia, ponieważ sąsiedni budynek ścianą bez otworów posadowiony jest w granicy z nieruchomością będącą przedmiotem inwestowania przy czym przepis nie ustala zakresu przylegania sąsiadujących ścian. Dobudowa prostopadła budynku do budynku nie powoduje skutków określonych w § 13 cytowanego rozporządzenia odnośnie dostępu światła naturalnego do pomieszczeń. Projektowany budynek spełnia warunki z zakresu przepisów p.pożarowych, zalicza się do kategorii ZL-IV zagrożenia ludzi i klasy E odporności ogniowej. Drewniana konstrukcja stropodachu zostanie zabezpieczona do stopnia trudnozapalności odpowiednimi impregnatami przed korozją biologiczną i ognioodpornie. Ściana budynku rozbudowywanego w granicy spełnia wymagania ściany oddzielenia pożarowego, ponieważ jest wyniesiona ponad pokrycie niepalne na wysokość 30 cm, nie posiada otworów okiennych i jest ścianą murowaną. Planowana inwestycja będzie w całości pełnić funkcję mieszkalną. Obiekt nie będzie wpływał szkodliwie na środowisko przyrodnicze oraz na budynek usytuowany na sąsiedniej działce. Reasumując organ I instancji stwierdził, że przedstawiony do zatwierdzenia projekt budowlany budynku mieszkalnego przy ul. A 15 spełnia wszystkie wymogi szczególne dotyczące projektowania i budowania obiektów budowlanych wynikające z art. 5 ustawy Prawo budowlane, a tym samym nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Przedłożona do zatwierdzenia dokumentacja sporządzona przez uprawnionego projektanta jest kompletna. Do projektu załączono wymagane zaświadczenia projektantów o przynależności do izby inżynierów budownictwa zgodnie z art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, a inwestorzy wykazali, iż mają prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Planowane zagospodarowanie działki jest zgodne z założeniami decyzji o warunkach zabudowy, a także z art. 4 ustawy Prawo budowlane stanowiącym, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej jeśli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane pod warunkiem zgodności zamierzenia z przepisami. Takimi przepisami w rozpatrywanej sprawie są ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W odwołaniu od decyzji J. G. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 34 i art. 35 ustawy Prawo budowlane oraz § 12 ust. 3 pkt 2 i § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W uzasadnieniu J. G. podniósł iż jest właścicielem działki nr [...] przy ul. A 17. Jego budynek mieszkalny znajduje się w bardzo bliskiej odległości od działki inwestorów o nr [...], ale nie stoi w granicy działki. Szerokość działki inwestorów wynosząca 12 m pozwala na dość swobodne zaprojektowanie budynku mieszkalnego o zaplanowanej powierzchni bez naruszania interesów osób trzecich. Takie działanie jest sprzeczne z art. 144 k.c. Powoduje bowiem wyraźne korzystanie z nieruchomości i działanie inwestora na jego szkodę jako sąsiada. J. G. wskazał następnie na brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyliczeń, które potwierdzałyby zasadność stanowiska organu I instancji odnośnie zgodności projektowanej inwestycji z § 13 w/w rozporządzenia, co powoduje w konsekwencji, iż zaskarżona decyzja narusza art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 34 i art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Projektowana nadbudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego pozbawi go dopływu światła dziennego do pomieszczeń jego budynku i zakłóci korzystanie z nieruchomości ponad przeciętną miarę. Organ I instancji nie zażądał od inwestorów złożenia ekspertyzy technicznej stanu obiektu istniejącego, stwierdzającej jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania. Ekspertyza taka jest konieczna w celu stwierdzenia zgodności projektu budowlanego z prawem oraz oceny, czy budowa inwestycji nie będzie oddziaływać na istniejący budynek mieszkalny odwołującego się. Postępowanie o wydanie decyzji o pozwoleniu na nadbudowę budynku mieszkalnego toczyło się już kilka lat wcześniej i było wszczęte przez poprzednich właścicieli działki nr [...], jednakże zakończyło się wydaniem decyzji odmownej, z uwagi na niemożliwość spełnienia wymogów określonych w przepisach. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 33, art. 34 i art. 35 ustawy Prawo budowlane, Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Problem zachowania wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, został zbadany przez organ I instancji w toku pierwotnie prowadzonego postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...]. Decyzją tą odmówiono inwestorom wprawdzie pozwolenia na budowę, lecz z innych powodów niż naruszenie przepisów w/w rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Uchylenie pierwotnej decyzji pierwszoinstancyjnej przez Wojewodę [...] również nie miało związku z ewentualnym naruszeniem tych właśnie przepisów przez inwestora. Następnie Wojewoda [...] podniósł, że przepis § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy lub 1,5 m od granicy z działką sąsiednią, jeżeli ze względu na rozmiary działki nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 2. Bezspornie działka o szerokości 12 m jest działką wąską, lecz nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, który twierdzi, że na działce o tej szerokości możliwe jest swobodne zaprojektowanie budynku. Za budynek mieszkalny jednorodzinny o typowych rozwiązaniach funkcjonalnych uważa się budynek o szerokości ok. 10m – a takiego budynku nie da się usytuować na działce o szerokości 12 m przy zachowaniu standardowych odległości budynku od granic działki. Wchodzące w życie z dniem 8 lipca 2009r. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 56, poz. 461) w § 1 pkt 4 wprowadza zmianę w brzmieniu § 12 ust. 3 pkt 1 wcześniej obowiązującego rozporządzenia - wyraźnie określając, iż przepis dotyczy działki o szerokości mniejszej niż 16 m. Zmiana ta obowiązuje wprawdzie dla wniosków złożonych po jej wejściu w życie, lecz potwierdza prezentowaną w niniejszej sprawie linię orzekania. W badanej sprawie istotny jest ponadto fakt, iż zamierzone przedsięwzięcie dotyczy rozbudowy i nadbudowy już istniejącego budynku mieszkalnego, który pierwotnie był zlokalizowany w granicy działki, nie jest więc możliwa jego rozbudowa i nadbudowa w taki sposób, by zachowane były odległości określone w powołanym wcześniej § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Organ odwoławczy podkreślił, że w projekcie budowlanym, na rys. nr 6, str. 48. znajduje się analiza dotycząca ryzyka pozbawienia dopływu światła pomieszczenia w budynku J. G., zatem zarzut o braku odpowiednich wyliczeń jest niezasadny. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji zbadał kwestię wpływu przedmiotowej inwestycji na dopływ światła do pomieszczeń w mieszkaniu J. G. Wojewoda przytoczył treść § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W danej sprawie wysokość przesłaniania wynosi 395 cm, zaś odległość projektowanego budynku od okna przesłanianego – 407 cm, co oznacza, że warunki określone w § 13 rozporządzenia zostały spełnione. Nadto Wojewoda [...] stwierdził, iż wprawdzie organ I instancji po uzupełnieniu dokumentacji przez inwestorów, a przed wydaniem decyzji nie zawiadomił stron o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, czym naruszył art. 10 k.p.a., lecz uchybienie to zostało konwalidowane w postępowaniu odwoławczym. Pismem z dnia 8 lipca 2009r. zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia. Strony nie skorzystały z przysługującego im prawa. W skardze na powyższą decyzję J. G. wniósł o jej uchylenie w całości jako naruszającej prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy oraz stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] jako sprzecznej z prawem, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie oraz błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9, art. 7, art. 9, art. 34 oraz art. 35 ustawy Prawo budowlane, § 12 ust. 3 pkt 2 oraz § 13 ust. 1, § 60 ust. 1, § 204 ust. 5 oraz § 206 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, naruszenie art. 5 oraz art. 144 K.c. poprzez naruszenie praw właścicieli sąsiednich nieruchomości oraz osób trzecich, brak opracowania przez inwestora specjalistycznego opracowania urbanistyczno architektonicznego z właściwym wyliczeniem tzw. "linii słońca". W uzasadnieniu skarżący wywodził, iż powołany przez organy administracji obu instancji § 12 ust. 3 pkt 2 w/w rozporządzenie nie ma zastosowania w sprawie. Szerokość nieruchomości położonej przy ul. A 15 pozwala na dosyć swobodne zaprojektowanie budynku mieszkalnego o odpowiednio zaplanowanej powierzchni bez naruszania interesów osób trzecich. W sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zrealizowanie inwestycji przez inwestorów zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę w sposób znaczący ograniczy możliwość swobodnego korzystania przez niego z jego własności (m.in. znaczne zaciemnienie pomieszczeń mieszkalnych – kuchni i łazienki). Zarówno obecni, jak i poprzedni właściciele nieruchomości przy ul. A 15 w Ł. kilkukrotnie próbowali już otrzymać pozwolenie na budowę. Jednak ze względu na przedstawione okoliczności nigdy takiego pozwolenia nie otrzymali. Sytuacja taka była powodem sprzedaży nieruchomości przez jej poprzednich właścicieli i to za stosunkowo niską cenę. Organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę nie przeanalizował w sposób wystarczający i dokładny materiałów dostarczonych przez inwestora – projektu budowlanego oraz pozostałych dokumentów, w tym ekspertyzy technicznej sąsiedniej zabudowy (ul. A 13 oraz A 17). Załączone przez inwestora orzeczenie techniczne o zdatności istniejących budynków do nadbudowy z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe jest powierzchowne, nieprecyzyjne i nie zawiera odpowiednich obliczeń. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że okno w ścianie vis a vis granicy jest oknem w pokoju dziennym z aneksem kuchennym. Nie można zatem twierdzić, że nie jest to pokój mieszkalny. Zatem organ winien był obliczyć dostęp do światła z uwzględnieniem zasad określonych w § 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych.... Ponadto okno w pokoju z aneksem kuchennym znajduje się na wysokości 198 cm od poziomu gruntu a nie 207 cm jak wskazano w projekcie. W ocenie skarżącego decyzja o warunkach zabudowy ustalała warunki dla rozbudowy i nadbudowy obiektu na działce sąsiedniej. Tymczasem założenia projektowe zakładają wyburzenie znacznej części budynku łącznie z fundamentami i w tym miejscu usytuowanie w zasadzie nowego obiektu. Nadto projekt narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego poprzez brak analizy oświetlenia oraz niezastosowanie uregulowań § 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Zauważyć także trzeba, iż sąd administracyjny wprawdzie rozstrzyga w granicach danej sprawy, lecz nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Bada zatem z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji. Oceniając w ramach tak zakreślonej kognicji sądu zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postępowanie administracyjne stwierdzić trzeba, iż skarga jest zasadna. Prowadząc postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę organ administracji powinien, szczególnie w sytuacji takiej jaka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, dołożyć szczególnej staranności przy ocenie zgodności przedłożonej przez inwestorów dokumentacji z przepisami ustawy Prawo budowlane oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy z zachowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad, nie wyjaśniono bowiem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności i nie dokonano wnikliwej analizy materiału dowodowego, w tym dokumentacji projektowej. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja o udzieleniu pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego oraz rozbiórkę ściany przewidziana do realizacji przy granicy nieruchomości, a więc niewątpliwie rozstrzygnięcie z dziedziny prawa administracyjnego materialnego. Jednakże nie budzi wątpliwości Sądu, że unormowań prawnych, co do możliwości i warunków udzielenia pozwolenia na zrealizowanie inwestycji objętej wnioskiem inwestorów należy poszukiwać zarówno w przepisach prawa administracyjnego (ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy), jak i w przepisach prawa cywilnego. Organ administracji architektoniczno – budowlanej rozpoznający tego rodzaju sprawę powinien mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno – budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, występujących w obszarze oddziaływania obiektu. Pozwolenie na budowę przy granicy nieruchomości (w zbliżeniu do granicy) może być wydane wyłącznie wyjątkowo, gdy istnieją po temu szczególnie uzasadnione przyczyny (por. np. wyroki NSA: z dnia 11 czerwca 2001r., sygn. akt OSA 4/01 dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 16 listopada 2004r., sygn. akt OSK 786/04 – ONSAiWSA 2005/4/86, z dnia 9 lutego 2006r., sygn. akt II OSK 500/05 – Lex nr 194050, z dnia 28 kwietnia 2006r., sygn. akt II OSK 794/05 – nie publ. Z dnia 29 stycznia 2008r., II OSK 1955/06 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Inwestor dochował wymaganej staranności i uzyskał zgodę na odstępstwo od warunków technicznych w trybie art. 9 ustawy Prawo Budowlane. Odstępstwo to jest uwarunkowane szerokością działki 12m - i dodatkowo już istniejącymi budynkami, które wg projektu mają zostać jedynie rozbudowane i nadbudowane. Nie sposób podzielić z tego względu argumentów skarżącego, iż szerokość działki pozwala na dość swobodne zaprojektowanie budynku bez naruszania interesów osób trzecich. Z wywodów skarżącego zdaje się przebijać przekonanie, iż jedynie inwestycja oddalona od granicy zgodnie z wymogami ogólnymi nie naruszy jego interesów, z czym trudno się zgodzić. Niemniej nietrafność tych argumentów nie przesądza o ocenie zaskarżonej decyzji. Wymogi dotyczące dokumentacji, jaką należy złożyć ubiegając się o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę określają przepisy art. 33 ust. 2 , art. 34 ustawy Prawo budowlane. Z kolei art. 33 ust.4 ustala rygory wniosku o pozwolenie na rozbiórkę. Szczegółowy zakres i formę projektu budowanego określa natomiast wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 34 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo budowlane rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. nr 120, poz. 1133 ze zm.). Zgodnie z § 7 ust. 1 tego rozporządzenia wymagania dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu i projektu architektoniczno – budowlanego należy spełnić z zachowaniem przepisu art. 34 ust. 2, uwzględniając w szczególności cechy danego obiektu budowlanego, takie jak przeznaczenie, sposób użytkowania, usytuowanie, rozmiary, sposób i zakres oddziaływania na otoczenie i złożoność rozwiązań technicznych, oraz rodzaj i specyfikę obiektu budowlanego. Stosownie do § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia projekt zagospodarowania działki lub terenu powinien zawierać część opisową oraz część rysunkową sporządzoną na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. z kolei § 8 ust. 2 cytowanego rozporządzenia określa wymagania dotyczące części opisowej projektu zagospodarowania działki, sporządzonej z uwzględnieniem § 7. Obowiązki organu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę określa natomiast art. 35 ustawy Prawo budowlane. W razie spełnienia wymagań zakreślonych w powołanych przepisach oraz wymagań określonych w art. 32 ust. 4 (tj. złożenia wniosku w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane). W razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane). Zamierzenie inwestycyjne obejmuje wyburzenie ściany pozostałej po budynku gospodarczym, rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku. Projekt wprawdzie zawiera inwentaryzację istniejącej zabudowy ("opis techniczny do inwentaryzacji budowanej do budynku mieszkalnego), ale z rysunków 7.1. do 7.7. (k.33-41 akt administracyjnych, skoroszyt niebieski) nie wynika wprost, jaka część budynku jest nadbudowana, które elementy są zachowane. Niemożność odróżnienia pozostawionej części budynku od części nadbudowanej jest naruszeniem rygorów określonych w § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. nr 120, poz. 1133 ze zm.). Stosownie do powołanego przepisu część rysunkowa projektu przebudowy obiektu budowlanego powinna wyróżniać graficznie stan istniejący, czego nie sposób w załączonej dokumentacji odnaleźć. Ponadto § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wymaga, aby projekt określał istniejący stan zagospodarowania działki lub terenu z omówieniem przewidywanych w nim zmian, w tym adaptacji i rozbiórek w zakresie niezbędnym do uzupełnienia części rysunkowej projektu zagospodarowania działki lub terenu. Takich danych w części rysunkowej brakuje. Te wady dokumentacji projektowej powodują, że nie można zweryfikować zarzutu skarżącego, iż sporna inwestycja jest w istocie budową nowego budynku, co oznaczałoby, iż inwestor winien uzyskać decyzję innej treści.. Trafnie również skarżący zarzuca ogólnikowość oceny stanu technicznego istniejącej zabudowy Dokumentacja projektowa zawiera braki również w części dotyczącej rozbiórki ściany pozostałej po budynku gospodarczym. O ile część opisowa tych prac została przygotowana w sposób szczegółowy, o tyle brak szkicu rozbiórki, o którym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 3 Prawa budowlanego. Projekt zagospodarowania działki, zdaniem Sądu, również nie odpowiada w pełni wymogom określonym w art. 34 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane oraz § 8 ust. 3 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego z uwagi na brak czytelnego podania wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości pomiędzy projektowaną inwestycją a istniejącymi budynkami na terenach sąsiednich w stopniu umożliwiającym ocenę zgodności projektowanej inwestycji z przepisami (rysunek na k.22 akt adm. niebieski skoroszyt). Czytelne i nie budzące wątpliwości przedstawienie tych danych jest tym bardziej istotne z uwagi na występującą w rozpatrywanej sprawie konieczność wyważenia interesów inwestorów oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich. Jest ono istotne również dla oceny zgodności zamierzenia z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - § 13, § 57, § 60 ww rozporządzenia– regulujących kwestię naturalnego oświetlenia budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Ustalenia organu co do zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeniom znajdującym się w budynku skarżącego budzą wątpliwości. Organy stwierdzają, że w budynku skarżącego w ścianie od strony nieruchomości inwestorów znajduje się okno kuchni. Jeśli tak byłoby, to istotnie nie ma zastosowania wymóg szczegółowego badania doświetlenia pomieszczenia o charakterze pokoju mieszkalnego, sprecyzowany w § 60 Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych (..). Jednakże nie wiadomo, na jakiej podstawie autor opracowania ustalił tę okoliczność. Z rysunku nr 6 projektu wynika, iż jest to okno w "pokoju/kuchni", zaś na rozprawie przed Sądem w dniu 12 stycznia 2010r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż jest to pokój dzienny z aneksem kuchennym Skarżący wprawdzie dopiero na rozprawie sprecyzował, że okno owo należy do pokoju dziennego z aneksem kuchennym. Niemniej już w odwołaniu podnosił zarzuty dotyczące niedoświetlenia jego pomieszczeń, organy zaś nie wezwały go do sprecyzowania zarzutów. W tej sytuacji koniecznym jest nie budzące wątpliwości wyjaśnienie charakteru tego pomieszczenia, a także charakteru zabudowy oraz ile pokoi mieszkalnych znajduje się w budynku skarżącego, a następnie dokonanie ponownej analizy spełnienia przez projektowaną inwestycję wymogów określonych w § 13, § 57 ust. 1 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie pod kątem zapewnienia naturalnego oświetlenia tego pomieszczenia. Stosownie bowiem do § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia w określonych godzinach miedzy 700 a 1700. Natomiast w myśl ust. 2 tego przepisu w mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia. Zgodnie zaś z § 57 ust. 1 tego rozporządzenia pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. Wymaga to jednak przeprowadzenia znacznie bardziej szczegółowych pomiarów niż wykonane przez autora dokumentacji. Uchybienia powyższe, o czym wyżej była mowa mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co powoduje konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uzupełnią postępowanie wyjaśniające zgodnie z uwagami zawartymi we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, zapewniając uczestnikom czynny udział na każdym etapie postępowania. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji oraz o zwrocie kosztów postępowania orzeczono – odpowiednio – po myśli art. 152 p.p.s.a. oraz art. 200, 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 i 2 oraz § 14 ust. 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).