II SA/Łd 795/15

Dnia 09 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi A. K. i Z. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę. a.bł. II SA/Łd 795/15 Uzasadnienie W dniu 6 sierpnia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził oględziny w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości G. gm. S., będącej własnością A. i Z. K. Stwierdzono, że na ww. działce wybudowano komórkę o wymiarach: 3,20m x 4,20m i wysokości 2,80m z elementów ogrodzeniowych, betonowych. Na wykonaną komórkę właściciele nie przedstawili pozwolenia, ani zgłoszenia. Właściciele nieruchomości oświadczyli, że do wykonania komórki przystąpili wiosną 2009 r. i zakończyli jej budowę w kwietniu 2009 r. Od tego momentu komórka jest użytkowana. Pismem z dnia 18 sierpnia 2015 r. organ poinformował inwestorów o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie legalności realizacji ww. inwestycji. W toku postępowania organ ustalił, na podstawie informacji z Urzędu Gminy S., że działka inwestorów nie jest objęta obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast z informacji udzielonej przez Wydział Architektury, Budownictwa i Inwestycji Starostwa Powiatowego w Ł. wynika, że w rejestrach nie odnaleziono informacji dotyczących udzielonych pozwoleń na budowę bądź zgłoszonej budowy budynku gospodarczego na ww. działce. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał A. i Z. K. do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych przy budowie komórki wzniesionej bez wymaganego zgłoszenia oraz nałożył na nich obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni następujących dokumentów: oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, rysunków komórki wraz z opisem, projektu zagospodarowania działki oraz zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W dniu 2 października 2014 r. do organu wpłynęło pismo inwestorów, którzy wnieśli o zawieszenie postępowania, gdyż rozpatrzenie ich sprawy jest zależne od wydania lub odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Poinformowali, że pozostałe dokumenty złożą w terminie 14 dni od daty uostatecznienia się decyzji o warunkach zabudowy. Do pisma załączyli kopię ich wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla spornej inwestycji. Postanowieniem z dnia [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zawiesił z urzędu postępowanie w części dotyczącej wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...], do czasu uzyskania przez inwestorów decyzji o warunkach zabudowy dla spornej inwestycji. W toku prowadzenia dalszych czynności wyjaśniających, organ I instancji pozyskał informację z Urzędu Gminy S., że w dniu [...] Wójt Gminy S. wydał A. i Z. K. decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków gospodarczych w zabudowie mieszkalnej jednorodzinnej na działkach nr [...], położonych w miejscowości G., gm. S. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...]. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podjął z urzędu zawieszone postępowanie, a pismem z dnia 26 marca 2015 r. powiadomił A. i Z. K. o konieczności niezwłocznego wykonania obowiązku nałożonego na nich postanowieniem z dnia [...] oraz pouczył, że niespełnienie nałożonych obowiązków spowoduje wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Zobowiązani nie wywiązali się z nałożonego obowiązku. W dniu 29 kwietnia 2015 r. organ I instancji zawiadomił inwestorów o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a decyzją z dnia [...], na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), dalej P.b., nakazał A. i Z. K. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 3,20m x 4,20m, usytuowanego na działce nr [...], położonej w miejscowości G., gm. S. Od ww. decyzji odwołanie wnieśli A. i Z. K., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. Decyzją z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 443) do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. W myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b. zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Natomiast zgodnie z art. 49b ust 1 P.b. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Na podstawie ust. 2 powołanego artykułu jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni określonych dokumentów. Zastosowanie sankcji wymienionych w art. 49b ust. 1 jest możliwe dopiero w przypadku braku możliwości legalizacji zrealizowanej budowy. W analizowanej sprawie bezspornie ustalono, że inwestorzy nie dokonali wymaganego prawem zgłoszenia. Organ odwoławczy podkreślił, że postanowieniem z dnia [...] organ I instancji umożliwił inwestorom legalizację obiektu, zobowiązując ich do przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia stosownych dokumentów. Następnie organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie, umożliwiając inwestorom uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Po podjęciu z urzędu w dniu [...] zawieszonego postępowania, organ I instancji ponownie wezwał inwestorów do przedłożenia wymaganych dokumentów, powiadamiając ich o skutkach niezastosowania się do wymogów postanowienia, tj. konieczności wydania decyzji nakazującej rozbiórkę w trybie art. 49b ust. 1 P.b. Organ II instancji podkreślił przy tym, że inwestorzy już w dniu [...] uzyskali decyzję o warunkach zabudowy, która stała się ostateczna w dniu [...]. Jednakże nie przedstawili oni organowi I instancji ww. decyzji ani innych wymaganych dokumentów. Niespełnienie w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych postanowieniem wydanym w trybie art. 49b ust. 2 P.b. oznacza dla organu nadzoru budowlanego obligatoryjne wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 49b ust. 3 w związku z art. 49b ust. 1 P.b. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli A. i Z. K., zarzucając jej naruszenia art. 49 ust. 1 i 3 P.b. poprzez niewskazanie terminu, do którego skarżący mieli uzupełnić braki formalne wniosku o legalizację obiektu, a także naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zarówno postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, jak i pismo organu I instancji z dnia 26 marca 2015 r., nie wskazywały terminu, do którego inwestorzy mają uzupełnić braki formalne, mimo takiego wymogu. Oznacza to w ich ocenie, że organ naruszył przepisy P.b. i k.p.a., nie wskazując terminu, do którego mieli usunąć braki formalne wniosku. Organ posłużył się jedynie niedookreślonym zwrotem "niezwłocznie". Tymczasem z uwagi na chorobę projektanta inwestorzy podjęli niezbędne prace później, ale nie wiedzieli, że pozostają w opóźnieniu. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga zasługuje na oddalenie. W myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W niniejszej sprawie wzniesiony przez właścicieli działki nr 62/2 budynek gospodarczy miał wymiary 3,20m x 4,20 m, a więc jego powierzchnia wynosiła 13,44 m2. Wymagał zatem dokonania, przed jego realizacją, zgłoszenia właściwemu organowi. W sprawie inwestorzy nie kwestionują, że zgłoszenia takiego nie dokonali. W sytuacji realizacji obiektu budowlanego bez dokonania wymaganego prawem zgłoszenia organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wszcząć procedurę określoną w art. 49b ust. 1 P.b., w myśl którego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Jednakże w odniesieniu do samowoli budowlanej, o której stanowi art. 49b ust. 1, ustawodawca dopuścił możliwość naprawienia powstałych uchybień związanych z realizacją procesu budowlanego. Oznacza to, że prawodawca statuuje jako zasadę przeprowadzenie postępowania zmierzającego do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części. Oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, tylko uprawnieniem inwestora. Tym niemniej nakaz rozbiórki obiektu budowlanego może zostać orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji (wyrok NSA z 21 maja 2005 r., OSK 1602/04, wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., II OSK 1879/07, wyrok NSA z 7 maja 2009 r., II OSK 705/08, Prawo budowlane. Komentarz, red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2009 r., s. 509). Postępowanie legalizacyjne wszczyna się na podstawie art. 49b ust. 2 P.b., w myśl którego jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem – gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni: 1/ dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2/ projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3/ zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Po stwierdzeniu, że warunki wskazane w art. 49b ust. 2 są spełnione, organ prowadzi postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 49b ust. 4-6 P.b. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji nałożył na skarżących obowiązek złożenia w zakreślonym terminie dokumentów wymaganych przepisem art. 49b ust. 2 P.b. Z uwagi na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, organ zawiesił – przy aprobacie inwestorów – postępowanie zmierzające do legalizacji samowoli budowlanej. Po uzyskaniu przez organ informacji o fakcie dysponowania już przez inwestorów ostateczną decyzją o warunkach zabudowy dla samowolnej inwestycji, organ podjął zawieszone postępowanie i wezwał ich do niezwłocznego wypełnienia obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...]. Argumentacja zawarta w skardze sprowadza się do zarzutów, że organ nadzoru budowlanego ponownie nie wyznaczył inwestorom terminu, w jakim powinni złożyć dokumenty konieczne do pozytywnego zakończenia postępowania legalizacyjnego. Nie mogą one jednak przynieść oczekiwanego rezultatu. Przede wszystkim konieczność wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie dokumentów koniecznych do legalizacji samowoli budowlanej dotyczy wyłącznie postanowienia, o którym mowa w art. 49b ust. 2 P.b. W postanowieniu z dnia [...], wydanym na podstawie ww. przepisu, termin taki został wyznaczony. Fakt, że postepowanie zostało zawieszone, zgodnie zresztą z wolą inwestorów, nie oznacza, że w sprawie zaszła konieczność wydania nowego postanowienia w oparciu o art. 49b ust. 2 P.b. i zawarcia w nim kolejnego terminu na złożenie dokumentów. Podkreślić również należy, że sami inwestorzy, w piśmie z dnia 30 września 2014 r., domagając się zawieszenia postępowania, deklarowali, że dokumenty niezbędne do legalizacji złożą w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu warunków zabudowy stanie się ostateczna. Tymczasem mimo upływu tej daty (decyzja z dnia [...] stała się ostateczna w dniu [...]), inwestorzy nie uczynili niczego, by dokumenty takie uzyskać i złożyć do organu. Dlatego niewiarygodnie brzmią obecne zapewnienia o chęci zalegalizowania obiektu, a na przeszkodzie ku temu stanęła choroba projektanta, który z tej przyczyny nie zdążył sporządzić dokumentacji. Warto odnotować, że od uzyskania przez decyzję o warunkach zabudowy statusu ostateczności ([...]) do wydania przez organ I instancji decyzji nakazującej rozbiórkę ([...]) minęło ponad 7 miesięcy. Przez ten czas inwestorzy odebrali najpierw postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania ([...]), następnie po prawie miesiącu wezwanie do niezwłocznego wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] ([...]), a po kolejnym miesiącu zawiadomienie w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym ([...]). Sama decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu gospodarczego również wydana została po ponad miesiącu od otrzymania ostatniego zawiadomienia (decyzja z dnia [...]). Nie sposób zatem przyjąć, że organy wadliwie uznały, że skarżący nie wykazali zainteresowania zakończeniem postępowania legalizacyjnego. Świadczy o tym choćby fakt, że nie złożyli nawet posiadanej przecież ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Z uwagi zatem brak reakcji inwestorów, którzy nie złożyli żadnego z dokumentów wymaganych postanowieniem z dnia [...], organ miał obowiązek zastosować w sprawie art. 49b ust. 3 P.b., stanowiący, że w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1. Organ zobligowany był zatem nałożyć na skarżących nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. lf