II SA/Łd 800/19

Dnia 3 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej A. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z [...] r., którą odmówiono A.M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M.M. Z akt sprawy wynika, że A.M., zwróciła się do Burmistrza W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M.M., ur. 10 grudnia 1996 r., zaś ww. decyzją z [...] r. Burmistrz W. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Powołując się na art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), organ pierwszej instancji uznał, że przeszkodą w uwzględnieniu wniosku jest fakt, że rodzice M.M. żyją, nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich oraz nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto zdaniem organu nie można przyznać wnioskowanego świadczenia także ze względu na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, bowiem osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy ww. decyzję wyjaśniło, że organ pierwszej instancji niewłaściwie odczytał treść normy prawnej wynikającej z art. 17. ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, jednak organ odwoławczy uznał, że w sprawie występuje inna przeszkoda wyłączająca możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia, wynikająca z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy, gdyż w obrocie prawnym pozostaje decyzja z [...] r., przyznająca A.M. świadczenie w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, w kwocie 620 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 31 października 2019 r. Zachodzi zatem okoliczność przewidziana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy. Kolegium nie podzieliło przy tym poglądu wnioskodawczyni, że powyższa okoliczność nie stanowi przeszkody w ustaleniu jej wnioskowanego prawa, gdyż przepis ten nie pozostawia żadnych wątpliwości, że przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. W skardze A.M. zarzuciła naruszenie: - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego w oparciu o przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącej o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; - art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niezasadne uznanie, naruszające zasadę praworządności, iż skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do ustalenia na jego rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu przypomnieć należy, iż w myśl art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała :1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Podkreślenia wymaga, że z przepisu art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że stwierdzenie niepełnosprawności oraz daty jej powstania powinno być zawarte w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są - co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę (zob. w tej materii: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2014r.; sygn. akt VIII SA/Wa 4/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z niespornego w sprawie stanu faktycznego, skarżąca pismem nadanym 28 maja 2019 r. wniosła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem M.M. Mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem nr [...] z dnia [...]r., wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S., zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od 16 roku życia. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 marca 2018 r.. W sprawie nie było nadto kwestionowane, że skarżąca jest opiekunem dorosłej osoby niepełnosprawnej. Istotnym jest w tym miejscu wskazanie, że wraz z wnioskiem o przyznanie spornego świadczenia skarżąca jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji Burmistrza Gminy i Miasta W. z [...] r. przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy na męża Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącej) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, W ocenie sądu słuszne jest stanowisko strony skarżącej oparte o zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, w zw. z art. 27 ust. 5. Przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zdaniem skarżącej niesłusznie przyjęto, że skarżąca nie mogła dokonać wyboru świadczenia poprzez rezygnację z zasiłku dla opiekuna, po ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do powyższego stanowiska zaznaczyć należy, że z ww. przepisów wynika, iż nie jest możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym zasiłku dla opiekuna przyznanego na mocy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jednakże mając na uwadze okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna, co w ocenie Kolegium stanowi negatywną przesłankę dla ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, wskazać należy na ukształtowaną linię orzeczniczą (por. np. wyroki WSA w Olsztynie z 13 czerwca 2017 r., II SA/Ol 392/17, WSA w Białymstoku z 9 maja 2017 r., II SA/Bk 189/17, WSA w Białymstoku z 28 marca 2017 r., II SA/Bk 139/17, NSA z 21 lutego 2019 r., I OSK 4020/18 ). Sąd w składzie orzekającym podziela zaprezentowaną w ww. wyrokach argumentację i uznaje za uzasadnione stanowisko, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której to prawo odebrano regulacją niekonstytucyjną, "przymuszając" niejako do ubiegania się o świadczenie mniej korzystne (zasiłek dla opiekuna), którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwania świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego) (zob. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2758/17). Fakt uzyskiwania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie może być w okolicznościach niniejszej sprawy przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można bowiem zaistniałej, niekorzystnej dla skarżącej, sytuacji uznać za nieodwracalną. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w sytuacji zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 2) i zasiłku dla opiekuna (pkt 5) przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Zatem w przypadku orzeczenia o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaistniałaby podstawą do usunięcia z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Jak wynika z oświadczenia złożonego w toku postępowania administracyjnego skarżąca deklarowała chęć uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego niejako w zamian za zasiłek dla opiekuna. Wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego dawałoby podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 27 ust 5 pkt 2 i 5 w związku z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko skarżącej, która deklarowała, że chce zmiany świadczenia. Okoliczność tę należało uwzględnić i procedować zgodnie z wnioskiem skarżącej, mając na uwadze zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zawartą w art. 8 k.p.a. Koniecznym warunkiem uznania postępowania za prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej jest kierowanie się przez organy administracji publicznej zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przy czym organ administracji powinien dążyć do ustalenia rzeczywistej woli strony, jeżeli treść i charakter pism składanych przez stronę budzi wątpliwości (zob. np. wyrok NSA z 18 lutego 1994 r., SA/Wr 1587/93, Prok. i Pr. 1995, nr 2, poz. 54; wyrok NSA z 18 stycznia 1999 r., IV SA 166/98, LEX nr 47261; wyrok NSA z 2 czerwca 1999 r., I SA 1511/98, LEX nr 48570; wyrok NSA z 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 1592/97, LEX nr 40547). W konsekwencji powyższego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach orzeczono w pkt 2 wyroku stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.. E.S.