II SA/Ol 392/17

WyrokWSA w Olsztynie2017-06-13

Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Ewa Osipuk, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło na skutek nowelizacji ustawy, a następnie przyznano zasiłek dla opiekuna, może zostać odmówione przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna, mimo że pierwotne wygaśnięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było wynikiem regulacji uznanej za niezgodną z Konstytucją?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pobierania zasiłku dla opiekuna, w sytuacji gdy pierwotne wygaśnięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło na skutek przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją, jest niedopuszczalna. Zastosowano wykładnię celowościową, która wskazuje, że art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której to prawo odebrano regulacją niekonstytucyjną, "przymuszając" do uzyskania mniej korzystnego świadczenia (zasiłku dla opiekuna), którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwania świadczenia poprzedniego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Stan faktyczny
Skarżąca ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, do którego pierwotnie posiadała prawo. Prawo to wygasło na skutek nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie przyznano jej zasiłek dla opiekuna. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na zbieg uprawnień i pobieranie zasiłku dla opiekuna. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując odmowę przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Decyzją z dnia 20 stycznia 2017 r., sprostowaną postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 r., Prezydent Miasta "[...]"odmówił przyznania "[...]"świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką - "[...]". W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że decyzją z dnia 29 maja 2014 r. przyznano wnioskodawczyni, od dnia 1 czerwca 2014 r. na czas nieokreślony, prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką, która jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że ponieważ wnioskodawczyni oświadczyła, iż zrezygnowałaby z zasiłku dla opiekuna, jeżeli zostałoby dla niej ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, to zbadano czy przysługiwałoby jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Stwierdził, że matka wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe w dniu 16 maja 2011 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w "[...]", z którego wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje jej niepełnosprawność. Okoliczność ta, z uwagi na treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadniała odmowę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż osoba wymagająca opieki nie spełnia kryterium wieku określającego moment powstania niepełnosprawności. W odwołaniu, złożonym od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 20 stycznia 2017 r., "[...]"nie zgodziła się z wydaną decyzją i powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", decyzją z dnia 6 marca 2017 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w sprawie nie jest kwestionowane, iż w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego odwołująca się posiadała przyznane decyzją Prezydenta Miasta "[...]"z dnia 29 maja 2014 r., począwszy od 1 czerwca 2014 r. – bezterminowo, prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Faktu tego nie kwestionuje odwołująca się, która oświadczyła, że ma świadomość, iż nastąpił zbieg uprawnień do dwóch świadczeń, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz z chwilą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z zasiłku dla opiekuna. Kolegium stwierdziło, że w okolicznościach faktycznych sprawy, w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1b i art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak było podstaw do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornie bowiem w sprawie zaistniały jednocześnie dwie negatywne przesłanki, gdyż na osobę wymagającą opieki ustalone było prawo do zasiłku dla opiekuna i osoba sprawująca opiekę miała ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Organ wyjaśnił, że celem art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest ustanowienie dla osób uprawnionych do otrzymania co najmniej dwu z wymienionych w ust. 5 świadczeń - prawa do wyboru jednego z tych świadczeń, które uprawniony zamierza otrzymywać. Przy czym "zbieg uprawnień", o którym mowa w tym przepisie należy rozumieć jako sytuację, w której ta sama osoba jest uprawniona równocześnie do co najmniej dwu wskazanych tam świadczeń, przysługujących na tego samego podopiecznego. Kolegium wywiodło również, że prawo wyboru jednego ze świadczeń przysługuje osobie uprawnionej, gdy nie ma jeszcze ustalonego prawa do żadnego ze świadczeń wskazanych w ust. 5 art. 27. Zaznaczyło ponadto, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ pierwszej instancji odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dwóch powodów: z uwagi na zbieg uprawnień i z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium, ustosunkowanie się organu pierwszej instancji do kwestii niespełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1b stanowiło jedynie informację o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, nie zaś merytoryczne rozstrzygnięcie tego organu. Kolegium dodało, że kwestia prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych może być rozstrzygnięta w ewentualnym odrębnym postępowaniu administracyjnym w przypadku wcześniejszego zrezygnowania przez odwołującą się z prawa do zasiłku dla opiekuna. W skardze, złożonej do tut. Sądu na decyzję Kolegium z dnia 6 marca 2017 r., "[...]" zarzuciła, że zaskarżoną decyzją naruszono art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i pkt 5 w związku z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez uznanie, że Skarżąca nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna, podczas gdy przepis daje jej możliwość wyboru jednego ze świadczeń, co było przedmiotem złożonego przez nią oświadczenia. Podniosła też, że z naruszeniem art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wywiedziono, że do skorzystania z możliwości wyboru jednego ze świadczeń może dojść tylko, gdy nie ma jeszcze ustalonego prawa do świadczeń, podczas gdy taka wykładnia jest sprzeczna z brzmieniem przepisu oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego prowadzącymi do wniosku, że wyboru jednego ze świadczeń można dokonać dopiero w sytuacji uzyskania wiedzy o posiadaniu uprawnień do dwóch wykluczających się świadczeń. Skarżąca stwierdziła ponadto, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 20 stycznia 2017 r. wydaną na podstawie uchylonego art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto oceniła działanie organów administracji w tej sprawie jako podważające zaufanie do organów władzy publicznej, przejawiające się w utrudnianiu uzyskania świadczeń z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną, gdy spełnione są wszystkie przesłanki ustawowe do uzyskania tych świadczeń. Wskazała też na brak rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek odmowy świadczenia i oparcie każdej z decyzji na innych podstawach faktycznych i prawnych, co nie stanowi o rozpoznaniu sprawy w dwuinstancyjnym trybie. Zdaniem Skarżącej, kwestionowana decyzja narusza również art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez powoływanie się na przepisy nieobowiązujące w chwili wydania decyzji i w sposób niezgodny z Konstytucją RP. W ocenie Skarżącej, decyzja narusza też art. 67 ust. 2 i art. 69 Konstytucji RP przez naruszenie obowiązku zapewnienia zabezpieczenia społecznego dla osoby, która nie może kontynuować zatrudnienia z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz obowiązku pomocy w zabezpieczeniu egzystencji osobie niepełnosprawnej. Skarżąca podała ponadto, że decyzją z dnia 13 czerwca 2011 r. przyznano jej, na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne od dnia 18 kwietnia 2011 r. na czas nieokreślony. Z uwagi na treść art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, w dniu 8 kwietnia 2013 r., organ pierwszej instancji wydał decyzję o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 30 czerwca 2013 r. Z uwagi na działanie ustawodawcy Skarżąca została zmuszona do złożenia kolejnego wniosku - o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, które to świadczenie przyznano jej decyzją z dnia 21 czerwca 2013 r. na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r., a następnie decyzją z dnia 5 listopada 2013 r. przedłużono na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Pismem z dnia 15 maja 2014 r. została poinformowana przez organ pierwszej instancji między innymi o możliwości ubiegania się o zasiłek dla opiekuna w zamian za utracone świadczenie pielęgnacyjne. Stosownie do powyższego, Skarżąca złożyła wniosek o ten zasiłek, w konsekwencji czego decyzją z dnia 29 maja 2014 r. zmieniono datę końcową prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z 31 października 2014 r. na 31 maja 2014 r., po czym w tym samym dniu wydano decyzję o przyznaniu jej od dnia 1 czerwca 2014 r. zasiłku dla opiekuna, na podstawie art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Po powzięciu informacji o możliwości ponownego ubiegania o świadczenie pielęgnacyjne, Skarżąca złożyła w dniu 10 stycznia 2017 r. wniosek, który jednak nie został uwzględniony w przedmiotowym postępowaniu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie organu odwoławczego do wydania decyzji o przyznaniu Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce otrzymywanego zasiłku dla opiekuna. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, w pełni podzieliło prezentowane przez sądy administracyjne stanowisko, że w demokratycznym państwie nie można akceptować sytuacji, w której wadliwa działalność ustawodawcza państwa pozbawiła obywatela prawa do świadczenia pomocowego dwukrotnie wyższego. Jednakże, z uwagi na zasadę wynikającą z art. 6 K.p.a., w ocenie Kolegium, przyznanie Skarżącej prawa do więcej niż jednego pozostających w zbiegu świadczeń stanowiłoby rażące naruszenie art. 27 ust. 5 pkt 2 i pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Kolegium, w przedstawionej sytuacji faktycznej, organy administracji nie mają podstaw, aby działając z urzędu wyeliminować z obrotu prawnego decyzję ustalającą prawo do zasiłku dla opiekuna (tj. decyzję z dnia 29 maja 2014 r.), a inicjatywa podjęcia działań w tym zakresie leży po stronie skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja organu drugiej instancji oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta "[...]" zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skarżąca ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, do którego to świadczenia posiadała już prawo, ustalone na czas nieokreślony, decyzją organu pierwszej instancji z dnia 13 czerwca 2011 r. Prawo to utraciła na skutek nowelizacji ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1557, z późn. zm.). W art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej przewidziano bowiem, że wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (to jest wygasły z dniem 1 lipca 2013 r.). Należy zauważyć, że art. 11 ust. 3, jako niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, utracił moc z dniem 16 grudnia 2013 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. zapadłego w sprawie sygn. akt K 27/13 (Dz.U. z 2013 r. poz. 1557). W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał m.in., że wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych przyznających świadczenie pielęgnacyjne nastąpiło niezależnie od sytuacji faktycznej poszczególnych świadczeniobiorców. Taka sytuacja, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, będąca wyjątkiem od zasady stabilności decyzji administracyjnych, jest dopuszczalna, ale wyłącznie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny oraz przy zagwarantowaniu mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. Jak wskazał Trybunał, nie mogą być podstawą takiego działania trudności w ustaleniu rzeczywistego sprawowania opieki i pielęgnowania osoby niepełnosprawnej. Nadto, wygaszenie z mocy prawa wszystkich decyzji administracyjnych przyznających świadczenia pielęgnacyjne nie realizowało żadnych racji konstytucyjnych, które powinny w tym wypadku mieć pierwszeństwo przed ochroną praw słusznie nabytych oraz zasadą lojalności państwa wobec obywatela. Trybunał Konstytucyjny w tej sprawie negatywnie ocenił także labilność legislacji dotyczącej przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że zaskarżone przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z pielęgnacją osoby niepełnosprawnej otrzymywały świadczenie pielęgnacyjne, i tym samym naruszyły ich bezpieczeństwo prawne (a w sposób pośredni również bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi). Nowelizacja nie uwzględniła sytuacji faktycznej świadczeniobiorców, dokonujących często trudnych wyborów życiowych przez rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Świadczeniobiorcy ci, z jednej strony utracili prawo do świadczenia (na skutek nowelizacji), a z drugiej nie są w stanie uzyskać ponownie zatrudnienia. Co więcej, jak podkreślił Trybunał, po utracie mocy z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej), w obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura, ani nie został wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. Trybunał wskazał na konieczność zmiany przepisów prawa w tym zakresie. Konsekwencją powyższego wyroku było uchwalenie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567). Na mocy art. 5 ust. 1 tej ustawy umożliwiono wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna w okresie czterech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 15 maja 2014 r. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Skarżąca wystąpiła o zasiłek dla opiekuna, który został jej przyznany decyzją z dnia 29 maja 2014 r., od dnia 1 czerwca 2014 r. na czas nieokreślony. Tę okoliczność organy obu instancji uznały za przesądzającą o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego – z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu nie można jednak, z uwagi na treść powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego (podważającego legalność regulacji wygaszającej uprzednio wydane decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego), zaakceptować literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkującej odmową przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uzyskanie przez nią prawa do zasiłku dla opiekuna, bez szerszego spojrzenia na system zmian w przepisach o świadczeniach rodzinnych w kontekście reguł dobrej legislacji i przestrzegania zasady z art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zaznaczyć przy tym należy, że w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądowym, postuluje się przeprowadzenie kompleksowej wykładni tekstu prawnego - dokonanie wykładni językowej wraz z wykładnią systemową, funkcjonalną, nawet jeżeli rezultat wykładni językowej jest jednoznaczny (por. uzasadnienia uchwał siedmiu sędziów NSA: z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09 oraz 14 marca 2013 r., sygn. akt II FPS 8/10; W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Kraków 2006, s. 551- 555). W świetle powołanej wyżej zasady, za niedopuszczalne należy uznać doprowadzenie do sytuacji, w której wadliwa działalność ustawodawcza państwa pozbawiła obywatela prawa do świadczenia pomocowego dwukrotnie wyższego w skutek "przymusu" sytuacyjnego (skorzystania z mniej korzystnego świadczenia). Nie można bowiem w demokratycznym państwie prawa akceptować stanowiska, że "przymuszenie" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych, których negatywne skutki godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane, jest sytuacją nieodwracalną tylko i wyłącznie z powodu zastosowania literalnej wykładni przepisów. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sytuacji należy zastosować wykładnię celowościową i wskazać, że art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której to prawo odebrano regulacją niekonstytucyjną, "przymuszając" do uzyskania świadczenia mniej korzystnego (zasiłku dla opiekuna), którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwana świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego). Demokratyczne państwo prawa winno służyć swoim obywatelom, celem realizacji zasady sprawiedliwości społecznej, szczególnie osobom, które w niezawinionych okolicznościach, rezygnując z pracy podjęły się opieki nad niepełnosprawnym członkiem swojej rodziny (zob. wyroki w sprawach o sygn. akt: II SA/Bk 139/17, II SA/Łd 422/16 z dnia 23 sierpnia 2016 r.; II SA/Sz 1174/15 z dnia 17 marca 2016 r.; VIII SA/Wa 480/16 z dnia 28 października 2016 r., dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, fakt uzyskiwania przez Skarżącą zasiłku dla opiekuna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie może być przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe wymaga uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego lub wygaśnięcia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że Skarżąca oświadczyła, iż zrezygnuje z posiadanego zasiłku dla opiekuna w przypadku otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Podnieść również należy, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca spełniała warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przed i po nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z grudnia 2012 r. Przed tą nowelizacją posiadała ustalone decyzją prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś po wejściu w życie nowelizacji nie wystąpiły negatywne przesłanki, które wykluczałyby ją z kręgu uprawnionych do tego świadczenia, za wyjątkiem wskazanego w zaskarżonej decyzji warunku uzyskiwania zasiłku dla opiekuna. Należy bowiem zaznaczyć, że okoliczność, iż Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w "[...]"w orzeczeniu z dnia 16 maja 2011 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności stwierdził, że nie da się ustalić od kiedy istnieje jej niepełnosprawność matki Skarżącej, winien być rozpatrywany z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443), w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydatne z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), obowiązki organu administracji publicznej, m.in. podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób uwzględniający słuszny interes obywateli, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło