II SA/Łd 806/24

Dnia 19 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2025 roku sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 sierpnia 2024 roku nr SKO.4115.227.2024 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Zgierz z dnia 24 lipca 2024 roku, znak: GOPS.5140.2012.2024. dc Decyzją z dnia 27 sierpnia 2024 r., znak: SKO.4115.227.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej również jako: "k.p.a.") oraz art. 8 ust. 3 i 4, art. 60, art. 61, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.1283, dalej również jako: "u.p.s.") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Zgierz z dnia 24 lipca 2024 r., znak: GOPS.5140.2012.2024, ustalającą dla B. W. wysokość odpłatności za pobyt męża J. K. w Domu Pomocy Społecznej [...] w Z. ul. [...]: – od 10 listopada 2023 r. do 30 listopada 2023 r. (miesiąc przyjęcia do DPS) w kwocie 1081,47 zł; – od 1 grudnia 2023 r. do 29 lutego 2024 r. w kwocie 1544,95 zł. miesięcznie; – od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. w kwocie 1662,72 zł miesięcznie; – od 1 kwietnia 2024 r. w kwocie 1598,07 zł, miesięcznie. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: J. K. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w Z. na podstawie decyzji Wójta Gminy Zgierz z dnia 10 listopada 2023 r., znak: GOPS.5140.3214.2023. Starosta Zgierski wydał w dniu 10 listopada 2023 r. decyzję znak: PCPR.DPS.610.64.2023 IM o umieszczeniu J. K. w Domu Pomocy Społecznej [...] w Z. W związku z powyższymi okolicznościami zachodziła ustawowa konieczność ustalenia odpłatności za pobyt w DPS. Decyzją Wójta Gminy Zgierz z dnia 10 listopada 2023 r., znak: GOPS.5140.3217. ustalono odpłatność J. K. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Z. w wysokości 1811,82 zł miesięcznie, co nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Z., który od 1 marca 2023 r. wynosi 6446,69 zł, zgodnie z obwieszczeniem Starosty Zgierskiego. Przy piśmie z dnia 29 listopada 2023 r. MOPS w Łodzi doręczył organowi I instancji wywiad alimentacyjny z B. W. – żoną J. K.. Wskazano w nim m.in., iż dochód na osobę w rodzinie B. W. wynosi 5.641,82 zł. Do wywiadu został załączony wniosek B. W. z dnia 22 listopada 2023 r. o całkowite zwolnienie jej z odpłatności za pobyt męża w DPS. W jego uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, iż jest niepełnosprawną, schorowaną emerytką, od 9 lat leczy się onkologicznie, jej emerytura wynosi 2.168 zł. Ponadto podjęła zatrudnienie, aby podołać kosztom leczenia, choć jest całkowicie niezdolna do pracy. Pismem z dnia 20 grudnia 2023 r. organ I instancji wezwał B. W. do zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s., wskazując jednocześnie, iż po rozważeniu przesłanek wynikających z art. 64 pkt 2 u.p.s., udzielił wnioskodawczyni zwolnienia w wysokości 2.485 zł i ustalił opłatę w kwocie 828,46 zł. W dniu 2 stycznia 2024 r. B. W. skierowała pismo do organu I instancji, prosząc o ponowne przenalizowanie jej sytuacji życiowej i całkowite zwolnienie z opłaty, gdyż obciążenie ją kwotą ponad 800 zł miesięcznie jest dla niej głęboko obciążające, krzywdzące oraz niesprawiedliwe. Wnioskodawczyni wskazała m.in. na pogarszające się relacje z mężem, konieczność ponoszenia kosztów odwiedzin męża w DPS i zakupu środków higienicznych dla niego, a także na fakt, iż J. K. ma dwóch synów i trzech dorosłych wnuków, przebywających na stałe w S.. Podała przy tym znane sobie dane kontaktowo – adresowe do synów męża, podkreślając, że wszelkie dane o stanie posiadania obywateli w S. są jawne i dostępne w Internecie. Decyzją z dnia 30 stycznia 2024 r., znak: GOPS.5140.343.2024 Wójt Gminy Zgierz ustalił B. W. odpłatność za pobyt J. K. w Domu Pomocy Społecznej w Z. w wysokości 3313,82 zł, jednocześnie udzielił zwolnienia w wysokości 2.485,36 zł i ustalił opłatę w kwocie 579,93 zł od dnia 10 listopada 2023 r. do 30 listopada 2023 r. oraz od dnia 1 grudnia 2023 r. w kwocie po 828,46 zł. Powyższa decyzja została jednak uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 lutego 2024 r., znak: SKO.4115.40.2024. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku, gdy osób zobowiązanych do pokrywania odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej jest więcej, organ winien objąć sprawę ustalenia wysokości odpłatności jednym postępowaniem i w jego toku poczynić ustalenia dotyczące ich sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia kosztów z tego tytułu, zaś osoby te powinny być stronami tego postępowania. Wobec powyższego organ I instancji ustalił krąg osób zobowiązanych do pokrycia pozostałej części opłaty na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s oraz podjął próbę ustalenia warunków finansowo-majątkowych tychże osób, celem określenia czy są one wystarczające do obciążenia tych osób stosownymi opłatami. Są to: żona B. W., synowie M. K. i J. K1. oraz wnuki A. K., K. K. i J. K2. Organ ustalił adresy zamieszkania dwóch synów: M. K. i J. K1., zamieszkujących od lat w S.. Przy piśmie z dnia 15 marca 2024 r. B. W. przesłała dokumenty, mające zobrazować jej koszty utrzymania – ubezpieczenie samochodu (4.019 zł), ubezpieczenie mieszkania (362 zł), podatek od nieruchomości (362 zł), faktury na leki męża (184,15 zł). Pismem z dnia 20 marca 2024 r. organ wezwał J. K. do złożenia na piśmie adresów zamieszkania wnuków, jednakże mieszkaniec DPS poinformował, iż nie zna ich adresów zamieszkania. W związku z powyższym organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie ewentualnego wnoszenia opłaty za pobyt J. K. w Domu Pomocy Społecznej w Z. względem żony B. W. oraz dwóch synów M. K.i J. K1. Od 1 kwietnia 2024 r. ustalono nową kwotę odpłatności za pobyt J. K. w DPS w wysokości 2005,77 zł miesięcznie, co również nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Z., który od 1 marca 2024 r. wynosi 6800,00 zł, zgodnie z obwieszczeniem Starosty Zgierskiego. W dniu 5 kwietnia 2024 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi został przesłany wniosek o przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego z B. W.. Pismem z dnia 13 maja 2024 r. MOPS w Łodzi poinformował, iż w dniu 15 kwietnia 2024 r. do zobowiązanej zostało wysłane pismo informacyjne, które zostało odebrane 23 kwietnia 2024 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Pracownik socjalny próbował nawiązać z B. W. kontakt telefoniczny, jednakże prawdopodobnie miała ona wyłączony telefon, brak sygnału. W dniu 9 maja 2024 r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania zobowiązanej - nikogo nie zastał. Wobec powyższego niemożliwe było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z B. W. Przesłała ona jedynie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgierzu fakturę za konsultacje psychiatryczną z dnia 22 marca 2024 r. na kwotę 250,00 zł. W dniu 22 kwietnia 2024 r. z organem I instancji skontaktował się telefonicznie J. K1. zamieszkały na stałe w S. W toku przeprowadzonej rozmowy został on poinformowany o całej procedurze umieszczenia i kosztach pobytu ojca w domu pomocy społecznej oraz o możliwości skorzystania z instytucji zwolnienia częściowego lub całkowitego z ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS. J.K1. oświadczył, iż nie utrzymuje od dawna kontaktu z ojcem z uwagi na złe relacje i wspomnienia z dzieciństwa. Poinformował także, że nie zamierza powrócić do kraju z uwagi na wykonywaną pracę oraz o tym, iż w jego opinii GOPS w Zgierzu nie może wyegzekwować od niego ponoszenia odpłatności z pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Nie wyraził również zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz na podpisanie umowy z Kierownikiem GOPS w Zgierzu. J. K1. poinformował, iż jego brat M. K. również nie utrzymuje kontaktu z ojcem od wielu lat. Pomimo to obiecał, iż porozmawia z bratem na temat ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS i oddzwoni do organu w dniu 24 kwietnia 2024 r., czego nie uczynił. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r., znak: GOPS.5140.1173.2024 Wójt Gminy Zgierz zmienił własną ostateczną decyzję z 10 listopada 2023 r. w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w ten sposób, że ustalił opłatę J. K. za pobyt w DPS od 1 kwietnia 2024 r. w wysokości 70 % posiadanych świadczeń, tj. w kwocie 2.005,77 zł miesięcznie. Pismem z dnia 6 czerwca 2024 r. organ I instancji przesłał B. W., M. K. i J. K1. projekt umowy z Kierownikiem GOPS w Zgierzu w sprawie odpłatności za pobyt w DPS z zakreślonym terminem 7 dni na podpisanie umowy oraz jej odesłanie. Powyższy termin upłynął bezskutecznie wobec czego koniecznym było rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji. Decyzją dnia 24 lipca 2024 r., znak: GOPS.5140.2012.2024 Wójt Gminy Zgierz ustalił B. W. wysokość odpłatności za pobyt męża J. K. w Domu Pomocy Społecznej w kwotach wskazanych na wstępie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I Instancji podkreślił, iż zobowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej odmówili zawarcia umowy, a także nie wyrazili zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Kwoty odpłatności zostały wyliczone w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez B. W. (żona) oraz M. K. i J. K1. (synowie). Wysokość opłaty za pobyt w DPS ustalono proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. W., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż bezspornie organ I instancji wielokrotnie podejmował działania, zmierzające do ustalenia dochodu B. W., poprzez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przeprowadzenie lub aktualizacja wywiadu środowiskowego jest bowiem nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej lub odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. W niniejszej sprawie z uwagi na brak współdziałania B. W. niemożliwe było zawarcie ze stroną umowy określającej wysokość ponoszonej przez nią opłaty za pobyt męża w placówce opiekuńczej, a także niemożliwe było ustalenie dochodu rodziny. Organ I instancji obszernie informował stronę o konieczności ustalenia sytuacji dochodowej. Pomimo tego B. W. nie przekazała organowi informacji na temat swojej wiedzy o wysokości dochodów lub związanych z nią okolicznościach wskazujących na zasadność ustalenia opłaty niższej od różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu. W konsekwencji odpłatności za pobyt J. K. w DPS zostały wyliczone w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez B. W. (żona) oraz M. K. i J. K1. (synowie). Odnosząc się do kwestii partycypowania wnuków w kosztach utrzymania dziadka Kolegium wskazało, iż z wyłożonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym zasad wynika w sposób jednoznaczny, że nie ma możliwości obciążenia finansowego osób z grupy dalej obowiązanych do alimentacji w sytuacji, gdy istnieje choćby prawdopodobieństwo wystąpienia osób zdolnych do ponoszenia ciężarów alimentacji z grupy bliższej. Organ I instancji w tej sytuacji wykonał obowiązek ustalania wszystkich osób z danej grupy, a następnie ich zdolności finansowej. Organ odwoławczy podkreślił również, że decyzja o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej może wywierać skutki z mocą wsteczną, bowiem konkretyzuje ona obowiązek wynikający z mocy prawa tj. obowiązek, którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligujących do wnoszenia opłat w razie ziszczenia się przesłanek z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Decyzja w tym przedmiocie pozostaje bowiem w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji decyzja konstytutywna może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Od momentu przyjęcia do domu pomocy rozpoczyna się pobyt w nim, który zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. jest odpłatny. Na marginesie Kolegium podkreśliło, że zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć jedynie sytuacji, w której zarówno osoba zobowiązana, jak i wysokość opłaty zostały już wcześniej ustalone w odpowiednim ostatecznym rozstrzygnięciu. Zwolnienie musi bowiem odnosić się do skonkretyzowanego obowiązku. Stąd też ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt pensjonariusza w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Są to bowiem zagadnienia odrębne, które winny stanowić przedmiot odrębnych spraw administracyjnych. Skargę na powyższą decyzję wniosła B. W., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego tj.: a. art. 61 ust. u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie w wyniku uznania, iż skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, gdy skarżąca brała na wcześniejszym etapie udział w wywiadzie i odpowiadała na wszelkie zapytania organu I instancji oraz dostarczała wszelkie dokumenty w których była posiadaniu, a po uchyleniu sprawy do ponownego rozpoznania organ I instancji nie wezwał skarżącej do wzięcia udziału w wywiadzie środowiskowym, a wręcz wprowadził ją w błąd co do okresu w jakim taki wywiad jest aktualizowany; b. art. 61 ust. 2f u.p.s. w zw. z art. art. 61 ust. 2e u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące ustaleniem obowiązku opłaty skarżącej w wysokości 1/3 części całości należności zamiast 1/6 części, w sytuacji, gdy jest 6 osób obowiązanych do ponoszenia opłaty, a organ I i II instancji w całości pominęły przy ustalaniu obowiązku płatności wnuków J. K., co narusza zasadę proporcjonalności osób zobowiązanych do opłaty; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a. art. 7 k.p.a. oraz 7a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy w szczególności w zakresie sytuacji majątkowo zarobkowej wnuków J. K.; b. art. 7 k.p.a. oraz 7a k.p.a. i 9 k.p.a. oraz art. 14 k.p.a. poprzez niepoinformowanie w formie pisemnej skarżącej o konieczności ponownego wzięcia udziału w wywiadzie środowiskowym, a wręcz wprowadzeniu skarżącej w błąd, co do okoliczności, iż nie zachodzi potrzeba przeprowadzanie kolejnego wywiadu z uwagi, iż wywiady odbywają się raz do roku, a ostatni był u skarżącej przeprowadzony w dniu 24 listopada 2023 r.; c. art. 7a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zupełne zignorowanie przez organ I instancji, iż w aktach sprawy znajdował się wywiad środowiskowy przeprowadzony ze skarżącą w dniu 24 listopada 2023 r. oraz liczne dokumenty złożone przez skarżącą na potwierdzenie jej sytuacji majątkowo - życiowej, zwłaszcza, że dokumenty te dotyczą okresu za który została wydana decyzją z mocą wsteczną; d. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące wydaniem decyzji mniej korzystnej dla skarżącej na skutek odwołania się skarżącej od pierwszej wydanej decyzji w sprawie ustalenia jej odpłatności za DPS. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca wniosła również o dopuszczenie dowodu w postaci wydruku informacji ze strony ambasady S. w Polsce celem wykazania faktu możliwości ustalenia przez organ I instancji danych adresowych wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty. W uzasadnieniu skargi B. W. podkreśliła, iż niniejsze postępowanie było prowadzone na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 lutego 2024 r., uchylającej decyzję Wójta Gminy Zgierz z dnia 30 stycznia 2024 r. Na podstawie powyższej, pierwotnej decyzji Wójt Gminy Zgierz dokonał zwolnienia skarżącej z opłaty w 3/4 ustalonej części. W toku prowadzonego pierwotnie postępowania przeprowadzono także u skarżącej wywiad środowiskowy, a skarżąca przedstawiała wszelkie dokumenty, dotyczące jej sytuacji życiowej, w tym osiąganych zarobków oraz stanu zdrowia. Organy administracji stwierdziły natomiast, że skarżąca uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, co jest nieprawdą. Organ I instancji po uchyleniu decyzji przez SKO i przystąpieniu do ponownego rozpoznania sprawy wysłał skarżącej jedynie ogólnikowe pismo z informacjami o przedmiocie prowadzonej sprawy. W dodatku w piśmie tym jest akapit poświęcony wywiadom środowiskowym i wskazane w nim było, iż wywiad taki przeprowadza się raz do roku. Skarżąca podkreśliła, że w żadnym fragmencie tego zawiadomienia nie było wskazane, iż będzie u niej ponownie przeprowadzany wywiad środowiskowy i ma się ona na niego stawić. Biorąc pod uwagę, iż wywiad środowiskowy był przeprowadzony u skarżącej w dniu 24 listopada 2023 r., czyli w chwili otrzymania pisma informacyjnego przez skarżącą od organu w dniu 23 kwietnia 2024 r. nie minął jeszcze rok od przeprowadzenia poprzedniego wywiadu. W ocenie skarżącej należy zatem uznać, iż organ I instancji wprowadził w błąd skarżącą, wysyłając jej pismo z informacją, iż wywiad środowiskowy jest przeprowadzany raz w roku, co wprost dla skarżącej oznaczało, iż takowy wywiad nie będzie przeprowadzany przed listopadem 2024 r. Takie działanie organu I instancji z pewnością stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. oraz 7a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto B. W. podała, że działania organu I instancji w celu nawiązania kontaktu z nią były jedynie pozorne. Po pierwsze sam organ I instancji wskazał, iż numer telefonu skarżącej był wyłączony i tak faktycznie się stało, wobec czego organ I instancji w chwili kontaktu nie posiadał aktualnego numeru telefonu skarżącej. Nadto pracownik organu I instancji miał rzekomo przyjść w godzinach pracy skarżącej do jej miejsca zamieszkania, gdzie organ I instancji posiadał informacje, iż skarżąca pracuje. Pracownik ten nie pozostawił żadnej informacji z prośbą o kontakt w postaci zawiadomienia pisemnego. Organ I instancji nie wysłał też do skarżącej żadnego zawiadomienia pisemnego o obowiązku stawienia się do wywiadu środowiskowego i powiadomienia o ew. konsekwencjach odmowy udziału w takim wywiadzie. Tym samym, zdaniem skarżącej, nie można uznać, iż działania Organu I instancji były logiczne i zasadne, i wypełniały znamiona rzetelnego prowadzenia postępowania w rozumieniu przepisów k.p.a. Dodatkowo zastrzeżenia skarżącej budzi też sam fakt konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego względem skarżącej, w tym za okres wcześniejszy, który był już objęty wcześniej przeprowadzonym wywiadem u skarżącej w dniu 24 listopada 2023 r. Wobec tego organ I instancji posiadał dokumentację związaną z sytuacją życiowo - majątkowo skarżącej i mógł na jej podstawie wydać decyzję. Organ I instancji niesłusznie zastosował art. 61 ust. 2e u.p.s. i ustalił maksymalną odpłatność skarżącej za pobyt J. K. w DPS. W dalszej kolejności skarżąca wskazała, iż organ niewłaściwie ustalił krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt J. K. w DPS. Skoro bowiem organ I instancji posiadał dane kontaktowe do M. K. i J.K1., to mógł uzyskać od nich dane do ich dzieci - w aktach brak jest informacji, iż o takowe dane występował. Ponadto wszyscy zstępni J. K. mieszkają w S., która umożliwia sprawdzenie zamieszkania i miejsca pracy każdej osoby poprzez wypełnienie formularza w Internecie, co umożliwiłoby organowi pozyskanie danych adresowych zobowiązanych. Organ I instancji w zasadzie nie podjął żadnych starań o ustalenie sytuacji materialnej wnuków J. K.. Skarżąca podkreśliła, iż zgodnie z art. 61 ust. 2f u.p.s. wysokość opłaty skarżącej powinna zostać ustalona proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. Przy czym chodzi tu o osoby potencjalnie obowiązane do wnoszenia opłaty, a nie faktycznie wnoszące opłatę, gdyż takim terminem się ustawa nie posługuje. Wobec tego, że J. K. ma żonę oraz 5 zstępnych to wysokość opłaty przypadająca na skarżącą powinna wynosić maksymalnie 1/6, a nie jak ustalił organ I i II instancji 1/3. B. W. wskazała również, że w sprawie w zasadzie doszło do naruszenia zakazu orzekania na niekorzyść skarżącej. Oczywiście w przeważającej mierze poglądów zakaz ten nie obowiązuje po uchyleniu decyzji i rozpatrywaniu sprawy od nowa przez organ I instancji, natomiast w niniejszej sprawie doszło do rażącej niesprawiedliwości. Skarżącą w pierwotnej decyzji została częściowo zwolniona od ponoszenia opłaty i w zakresie tego zwolnienia decyzji nie zaskarżała. Mimo tego decyzja została uchylona w całości i w chwili obecnej w efekcie skarżąca ma ponosić znaczne wyższą opłatę, która jest konsekwencją jej odwołania. Takie procedowanie sprawy można traktować jako naruszenie art. 8 k.p.a., gdyż z pewnością zachowanie organu I instancji nie wzbudza zaufania, co prawidłowości rozstrzygania sprawy. Z uwagi na powyższe okoliczności skarżąca wniosła jak w petitum skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. w sprawie o sygn. II SA/Łd 806/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga B. W. została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: p.p.s.a., który stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów(art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie z wnioskiem o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wystąpiło w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi. Skarżąca poinformowana o powyższym wniosku, w zakreślonym prawem terminie nie żądała przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano, przedmiotem skargi B. W. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 sierpnia 2024 r., znak: SKO.4115.227.2024, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Zgierz z dnia 24 lipca 2024 r., znak: GOPS.5140.2012.2024, ustalającą dla B. W. wysokość odpłatności za pobyt męża J. K. w Domu Pomocy Społecznej [...] w Z. ul. [...] w wysokościach wskazanych w tej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji obarczone są wadami, uzasadniającymi usunięcie ich z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Jak stanowi art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 61 ust. 1 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W myśl zaś art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Opłata obciążająca małżonka, wstępnych i zstępnych za pobyt danej osoby w domu pomocy społecznej może zostać nałożona albo na podstawie umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. albo na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Jak stanowi art. 61 ust. 2d u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Natomiast zgodnie z art. 61 ust. 2e u.p.s. W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (art. 61 ust. 2f u.p.s.) Powyższe unormowania wskazują zatem, że art. 60 ust. 1 u.p.s. wprowadza generalną zasadę odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, a nadto określa podmioty obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS oraz kolejność, w jakiej obowiązek ten na nich spoczywa. Na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej istnieje zatem ustawowy obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w DPS. Powstaje on z chwilą umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej i obciąża określony w ustawie o pomocy społecznej krąg osób. Zakres tego obowiązku, a więc w istocie wysokość ponoszonej opłaty zależna jest od kosztów miesięcznego utrzymania w DPS i sytuacji dochodowej osoby objętej ustawowym obowiązkiem ponoszenia opłaty. Obowiązek ten spoczywa przede wszystkim na mieszkańcu DPS. Jeżeli mieszkaniec nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek ten spoczywa na jego małżonku oraz zstępnych przed wstępnymi. Obowiązek zstępnych wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia mieszkańca do DPS. Poniesienie tego obowiązku ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS (zob. wyrok NSA z 17 lipca 2024 r., sygn. I OSK 1400/23 dostępny, podobnie jak pozostałe przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: "www.orzeczenia.nsa.gov.pl", dalej również jako: "CBOSA"). Jednocześnie przyjęta w powołanym przepisie zasada kolejności oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Podkreślić przy tym należy, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s., ale obowiązek ten przechodzi na nich w powyższej kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 u.p.s., w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w ten sposób wydatków (zob. wyrok WSA w Łodzi z 25 września 2024 r., sygn. II SA/Łd 544/24, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie skarżąca B. W. niewątpliwie znajduje się w kręgu osób, wymienionych w art. 61 u.p.s. Skierowany do DPS J. K. jest bowiem jej mężem. Nie jest kwestią sporną pomiędzy stronami również ta okoliczność, że otrzymywana przez J. K. emerytura nie pozwala na pokrycie w całości kosztów jego pobytu w placówce. Niewątpliwie zatem B. W. jest zobowiązana do pokrywania części odpłatności za pobyt męża w DPS. W tym miejscu przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało wszczęte po umieszczeniu J. K. w odpowiedniej placówce, co nastąpiło 14 listopada 2023 r. W dniu 24 listopada 2023 r. pracownik socjalny MOPS w Łodzi przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania B. W. i ustalił, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 5641,82 zł (emerytura w wysokości 2186,16 zł oraz wynagrodzenie za pracę w kwocie 3473,66 zł), zaś na obciążenia finansowe składają się wydatki na: ubezpieczenie (156 zł), telefon (64,03 zł), opłaty za dom (73,80 zł), wodę (36,43 zł), prąd (226,84 zł) oraz odpady (82,46 zł). We wnioskach wywiadu wskazano, że klientka przekracza 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, jednakże trzeba wziąć pod uwagę jej ciężką sytuację życiową oraz zdrowotną. Dlatego tez zasadne byłoby przychylenie się do jej prośby o zwolnienie z odpłatności za pobyt męża w DPS. Skarżąca nie wyraziła zgody na podpisanie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., czego skutkiem było wydanie przez organ I instancji decyzji z 30 stycznia 2024 r., uchylonej następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Łodzi. W wyniku uchylenia pierwotnej decyzji organ I instancji zobligowany był do ponownego rozpatrzenia sprawy. Od tej chwili skarżąca nie skontaktowała się z organem w celu kompleksowego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej. Jedynie dwukrotnie (przy pismach z 15 marca 2024 r. oraz 20 kwietnia 2024 r.) przesyłała dodatkowe rachunki i faktury. Należy również wskazać, że przy piśmie z dnia 5 kwietnia 2024 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, zaś pismem z 6 maja 2024 r. zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. W dniu 15 kwietnia 2024 r. do B. W. zostało wysłane przez MOPS w Łodzi pismo informacyjne, dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w którym organ wskazał, czego dotyczy sprawa, jakie są kryteria majątkowe ponoszenia odpłatności, a przede wszystkim zwrócił się do skarżącej z prośbą o nawiązanie kontaktu w ciągu 7 dni od otrzymania pisma celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pouczając jednocześnie, jakie konsekwencje może mieć nieskontaktowanie się z organem. W przywołanym piśmie organ poinformował również, iż "Wywiad środowiskowy będzie z Panią przeprowadzany co roku". Wobec powyższego, zdaniem Sądu, nie sposób zgodzić się ze skarżącą, iż została ona wprowadzona w błąd przez powyższą niewłaściwą informację i była przekonana, że nie ma konieczności przeprowadzania kolejnego wywiadu, skoro poprzedni miał miejsce w listopadzie 2023 r. MOPS w Łodzi wyraźnie bowiem podkreślił, iż zwraca się z prośbą o nawiązanie kontaktu w ciągu 7 dni od otrzymania pisma celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżąca odebrała pismo 23 kwietnia 2024 r., lecz w żaden sposób nie nawiązała kontaktu z organem. Skarżąca nie zareagowała także w żaden sposób na przesłaną jej umowę, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., a którą to umowę odebrała w dniu 12 czerwca 2024 r. Organ I instancji w niniejszej sprawie wydał zaś swoją decyzję w dniu 24 lipca 2024 r., a więc już po upływie pół roku od przeprowadzenia wywiadu. Jednak skarżąca od chwili złożenia odwołania od decyzji z dnia 30 stycznia 2024 r. przekazywała pracownikom socjalnym informacje dotyczące swoich wydatków w postaci ubezpieczenia samochodu i mieszkania, podatku od nieruchomości, faktur za lekarstwa oraz konsultacje lekarskie. postaci faktur oraz rachunków W ocenie Sądu, w ponownie prowadzonym postepowaniu organ winien wykorzystać dane uzyskane podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w listopadzie 2023 r. Jak bowiem stanowi art. 107 ust. 4 u.s.p. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Natomiast w myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r., poz. 893 ze zm.) wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia. Skarżąca nie jest osobą, korzystającą ze stałych formy pomocy społecznej, zatem w niniejszej sprawie nie było konieczności ponownego przeprowadzenia wywiadu, bądź jego aktualizacji, pomimo braku zmiany danych. Niewątpliwie na organach administracji w toku postępowania administracyjnego ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, co w sprawach z zakresu pomocy społecznej odbywa się głównie w drodze wywiadu środowiskowego. Jednakże B. W. w toku całego postępowania wskazywała na swoją trudną sytuację materialną, a przede wszystkim zdrowotną, wywołaną przewlekłą chorobą nowotworową. Skarżąca wykazała stan po obustronnej mastektomii, przerzuty do płuc, poddawanie leczeniu chemioterapią, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 11 kwietnia 2019 r., z którego wynika, że skarżąca jest trwale całkowicie niezdolna do pracy. Ponadto w trakcie przeprowadzania wywiadu wyczerpująco i dokładnie przedstawiła swoją sytuację majątkową, podając skrupulatnie wysokość emerytury i wynagrodzenia. Mimo że pracownikom socjalnym od listopada 2023 r. nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego ze skarżącą, B. W. przesyłała organowi I instancji dokumenty, obrazujące jej wydatki, zaś dane odnośnie jej zarobków znajdują się w aktach sprawy. Natomiast to osoba, w stosunku do której ma zostać wydana decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt wstępnego w Domu Pomocy Społecznej najlepiej wie, czy w jej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zaszły zmiany wymagające przeprowadzenia wywiadu (zob. wyrok NSA z 23 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. I OSK 121/22, publ. CBOSA). Skarżąca nie wskazywała na zaistnienie takich zmian, wobec czego zasadne było wykorzystanie informacji, uzyskanych dzięki przeprowadzonym dotychczas dowodom. Gdyby sytuacja majątkowa skarżącej uległa pogorszeniu, z pewnością powiadomiłaby ona o tym organ, gdyż taka sytuacja działałaby na jej korzyść. Brak jest natomiast jakichkolwiek innych przyczyn, uzasadniających zaistnienie konieczności przeprowadzenia wywiadu, w szczególności skarżąca nie jest osobą korzystającą ze stałych form wsparcia pomocy społecznej. Trafny zatem okazał się zarzut naruszenia art. 61 ust. 2e u.p.s. W kwestionowanych decyzjach organy nie rozstrzygnęły także wniosku skarżącej o zwolnienie z opłaty za pobyt męża w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 64 pkt 2 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Dla zastosowania zwolnienia, o którym mowa w powołanym przepisie, konieczne jest złożenie przez osobę wnoszącą opłatę lub obowiązaną do jej wnoszenia wniosku oraz przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. w punktach a i b wskazane zostały maksymalne wysokości kwot, do których można ustalić wysokość opłaty ponoszonej przez wskazane w tym przepisie osoby za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Jednak ograniczenia wynikające z przywołanego przepisu (jak ograniczenia wynikające z okoliczności o których mowa w art. 103 ust. 2 wskazanej ustawy) znajdują zastosowanie stanach faktycznych objętych zakresem zastosowania art. 61 ust. 2d tej ustawy, a więc w przypadku osób, które odmówiły zawarcia umowy, ale które wyraziły zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (por. wyrok NSA z 25 października 2023 r., sygn. I OSK 2268/21, publ. CBOSA). Skarżąca w pierwotnie prowadzonym postępowaniu zwróciła się o całkowite zwolnienie z odpłatności za pobyt męża w DPS, motywując wniosek swoją trudną sytuacją materialną, a przede wszystkim zdrowotną. Organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć jedynie sytuacji, w której zarówno osoba zobowiązana, jak i wysokość opłaty zostały już wcześniej ustalone w odpowiednim ostatecznym rozstrzygnięciu. Zwolnienie musi bowiem odnosić się do skonkretyzowanego obowiązku. Jednakże wbrew przytoczonemu w zaskarżonej decyzji stanowisku, strona obowiązana do wnoszenia opłaty może złożyć wniosek o zwolnienie z tej opłaty częściowo lub całkowicie w toku postępowania o ustalenie wysokości opłaty. Organ jest wówczas zobowiązany do orzeczenia o zwolnieniu z opłat w decyzji ustającej ich wysokość. W obecnym stanie prawnym nie ma bowiem podstaw do kontynuowania dotychczasowej praktyki i wydawania decyzji w przedmiocie zwolnienia z opłaty po wydaniu decyzji o ustaleniu wysokości opłaty, jeżeli wniosek o zwolnienie z opłat został złożony w toku postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty. Skoro zatem ocena "możliwości" ponoszenia przez osobę zobowiązaną opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest dokonywana na etapie zawierania umowy, to tym bardziej ocena taka może i powinna być dokonywana w toku postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty - w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o zwolnienie z opłaty w całości lub w części na podstawie art. 64 u.p.s. (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2023 r., sygn. I OSK 318/22, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie doszło zatem do naruszenia przez organy administracji art. 64 u.p.s. Jako zasadny należy ocenić również zarzut niewłaściwego ustalenia kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt J. K. w DPS. Organ II instancji wskazał bowiem, że nie ma możliwości obciążenia finansowego osób z grupy dalej obowiązanych do alimentacji w sytuacji, gdy istnieje choćby prawdopodobieństwo wystąpienia osób zdolnych do ponoszenia ciężarów alimentacji z grupy bliższej. Kolejność wnoszenia opłaty jest bowiem wzorowana na obowiązku alimentacyjnym, określonym w art. 128 i 129 ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm., dalej również jako: "k.r.o."). Jeżeli zatem jest kilku zstępnych lub wstępnych, opłatą należy obciążyć bliższych stopniem przed dalszymi (por. WSA w Kielcach z 10 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 759/18, publ. CBOSA). Jednakże, zdaniem Sądu, jakkolwiek można dopatrywać się podobieństwa przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej do rozwiązań zawartych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym dotyczących obowiązku alimentacyjnego (obowiązku o charakterze alimentacyjnym), to podobieństwo to ma ograniczony zakres. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS. Istotne znaczenie ma zaś brak w ustawie o pomocy społecznej odpowiednika normy kodeksowej wskazującej na spoczywanie obowiązku alimentacyjnego na bliższych krewnych przed dalszymi. W ramach grupy zstępnych każdy ma taki sam obowiązek ponoszenia opłat, a jedynie różnicować go może osiągany dochód (zob. wyrok NSA 12 lipca 2023 r., sygn. I OSK 1588/22; wyrok NSA z 12 kwietnia 2022 r., sygn. I OSK 1564/21, publ. CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy przyznać rację skarżącej, iż organy dokonały błędnej wykładni art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., naruszając tym samym prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem błędnie uznały, że wnukowie J. K. nie są zobowiązani do partycypowania w kosztach pobytu ich dziadka w domu pomocy społecznej. W konsekwencji nie poczyniły wyczerpujących ustaleń faktycznych odnośnie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie dotyczących miejsca pobytu oraz sytuacji majątkowej wnuków J. K.. Naruszyły więc art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkować musi uchyleniem obu kwestionowanych decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy poczynią wyczerpujące ustalenia odnośnie sytuacji majątkowej wszystkich krewnych J. K., gdyż zarówno małżonka, jak i wszyscy jego zstępni powinni partycypować w pokrywaniu kosztów pobytu męża, ojca i dziadka w domu pomocy społecznej. Następnie organy wydadzą decyzję, w której jednocześnie rozstrzygną o wysokości odpłatności ponoszonych przez poszczególnych członków rodziny tj. przez skarżącą oraz zstępnych J. K., a także o wniosku skarżącej (lub także ewentualnych wnioskach pozostałych zobowiązanych, o ile zostaną złożone) o zwolnienie z opłaty. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. a.tp.