II SA/Łd 815/11

Dnia 31 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2011 roku przy udziale - sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 K.p.a., art. 8, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 5, art. 119 ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055), Prezydent Miasta P. zmienił decyzję własną z dnia [...] przyznającą P. M. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 1 października 2010r. do dnia 31 lipca 2011r. w ten sposób, że zmienił wysokość zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2011r. z kwoty 113,92 zł na kwotę 324 zł. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że na podstawie zgromadzonych dokumentów i wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarująca. W miesiącu lutym 2011r. zmieniła się sytuacja materialna wnioskodawcy z uwagi na utratę dodatku mieszkaniowego. O zmianie sytuacji finansowej wnioskodawca poinformował pracownika socjalnego w podaniu z dnia 31 marca 2011r., a więc po wypłacie zasiłku stałego w marcu 2011r. Obecnie dochodem wnioskodawcy jest jedynie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. W odwołaniu od tej decyzji P. M. podniósł, że od dnia 1 lutego 2011r. wstrzymano mu wypłatę dodatku mieszkaniowego z powodu trzymiesięcznej zaległości w opłacie za czynsz. Wobec tego jego dochód został automatycznie obniżony o 210,08 zł. Zwrócił się z podaniem o wyrównanie zasiłku stałego za luty, marzec i kwiecień do wysokości kryterium dochodowego. Z uwagi na nieuwzględnienie żądania w tym zakresie, P. M. wniósł o wyrównanie i wypłatę zasiłku stałego za luty, marzec i kwiecień wskazując, na brak środków na egzystencję oraz zaległości z opłatami za czynsz, prąd i telefon, a także nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 163 K.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 7 pkt 15, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 18, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 5, art. 109 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ ten podniósł, że strona jest osobą samotnie gospodarującą, całkowicie niezdolną do pracy. Obecnie jej dochodem jest jedynie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które aktualnie wynosi 477 zł. W związku z powyższym stronie przysługuje zasiłek stały w kwocie stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem strony. Kwota zasiłku stałego nie może być wyższa niż 444 zł i niższa niż 30 zł miesięcznie. Wobec powyższego zasiłek stały od miesiąca kwietnia 2011r. wynosi 324 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł – 153 zł dochód strony). Organ pierwszej instancji prawidłowo wyliczył zasiłek stały, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym i ustalonym w sprawie nowym stanem faktycznym. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił sposób wyliczania zasiłków stałych i organy administracji nie mają żadnej możliwości przyznawania tych zasiłków w wyższych kwotach, jeżeli nie wynika to z matematycznego wyliczenia przeprowadzonego zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy w miesiącu lutym 2011r. zmieniła się sytuacja materialna P. M. z uwagi na utratę dodatku mieszkaniowego. O zmianie sytuacji finansowej strona poinformowała pracownika socjalnego w podaniu z dnia 31 marca 2011r., po wypłacie zasiłku stałego. W skardze na powyższą decyzję P. M. zarzucił, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji okoliczności, iż jego wniosek dotyczył również lutego i marca 2011r. Wniósł o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w zakresie obejmującym ustawowe odsetki od zaległych zasiłków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, lecz bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., normująca postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej (art. 1 p.p.s.a.) nie przewiduje instytucji nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w wypadku uwzględnienia skargi. Upływ okresu, na jaki przyznano skarżącemu świadczenie w formie zasiłku stałego, nie stanowi przeszkody w dokonaniu kontroli legalności decyzji o zmianie jego wysokości. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia przede wszystkim wykładnia celowościowa art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w świetle którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne oraz konieczność zagwarantowania stronie prawa weryfikacji stanowiska organów administracji. Rozpoznając sprawę w świetle wskazanego kryterium zgodności z prawem sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. Prezydent Miasta P. w decyzji z dnia [...] orzekł o zmianie decyzji własnej z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego od dnia 1 października 2010r. do dnia 31 lipca 2011r. w ten sposób, że zmienił wysokość zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2011r. z kwoty 113,92 zł na kwotę 324 zł w sytuacji, gdy stosowny wniosek został złożony przez skarżącego w dniu 31 marca 2011r. W myśl art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Z treści tego przepisu, zdaniem sądu, wynika, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej o charakterze okresowym - miesięcznym przyznaje się i wypłaca poczynając od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 31 marca 2011r., sygn. akt II SA/Gd 27/11 – opubl. w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji złożenia przez skarżącego wniosku w dniu 31 marca 2011r. uprawnienie do otrzymania świadczenia w wyższej wysokości przysługiwało mu już od dnia 1 marca 2011r., a nie dopiero od dnia 1 kwietnia 2011r., jak to przyjęły organy administracji. Wykładnia taka jest zgodna z językowym brzmieniem przepisu. Konstruowanie normy prawnej odbiegającej od językowego brzmienia przepisu art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą świadczenie takie przysługiwać winno od daty złożenia wniosku, jest sprzeczne z wykładnią językową przepisu, nie znajduje uzasadnienia w innych regułach wykładni i prowadziłoby do skutków niekorzystnych dla uprawnionego. W tej sytuacji za zupełnie nieuprawnione uznać trzeba stanowisko organów administracji, które zmianę wysokości przysługującego skarżącemu zasiłku stałego dopiero od dnia 1 kwietnia 2011r. uzasadniły złożeniem przez niego wniosku po dniu jego wypłaty przez organ pomocowy. Nie jest sporne w rozpatrywanej sprawie, że w związku z utratą przez skarżącego prawa do dodatku mieszkaniowego w wysokości 113,92 zł od lutego 2011r. jego sytuacja dochodowa uległa zmianie w stopniu wpływającym na wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku stałego. Zgodnie z art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej aktualnie wynosi 477 zł miesięcznie (art. 8 § 1 pkt 1 ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz.U. nr 127 poz. 1055), co oznacza, że w wypadku osoby samotnie gospodarującej zmiana dochodu przekraczająca 47,70 zł jest zmianą mającą wpływ na wysokość świadczenia pieniężnego. Stosowny wniosek skarżący złożył w dniu 31 marca 2011r., zaś od początku tego miesiąca spełniał on przesłanki do otrzymania zasiłku stałego w wyższej wysokości. W tej sytuacji błędnym było orzeczenie o zmianie wysokości przysługującego skarżącemu świadczenia dopiero od dnia 1 kwietnia 2011r. Przedstawione okoliczności uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną oraz wykładnię art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie wyjaśnić jednak trzeba, że argumenty dotyczące sytuacji materialnej skarżącego oraz żądanie wypłaty zasiłku stałego w wysokości równej kryterium dochodowego nie mogą zostać uwzględnione. Przyznanie zasiłku stałego następuje na podstawie art. 37 ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasady ustalania wysokości zasiłku stałego w przypadku osoby samotnie gospodarującej określa art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiąc, że w takim przypadku zasiłek ten ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie (art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 2 lit. d powołanego rozporządzenia z dnia 29 lipca 2009r.). Kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, jak już wyżej wskazano, wynosi 477 zł miesięcznie. Orzekając o wysokości zasiłku stałego organ związany jest treścią art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Do dochodu skarżącego prawidłowo zaliczono zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008r. nr 164, poz. 1027) oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Zasiłek pielęgnacyjny, jako przychód nieobjęty dyspozycją art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który to przepis, określa rodzaje świadczeń niepodlegających uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości dochodu strony na gruncie ustawy o pomocy społecznej, stanowi w tej sytuacji dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ prawidłowo zatem ustalił wysokość zasiłku stałego na kwotę 324 zł. Trudna sytuacja materialna skarżącego może uzasadniać przyznanie mu pomocy społecznej w innej formie, co jednak wymaga złożenia stosownego wniosku. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. sąd orzekł jak wyżej. Sąd nie orzekł w wyroku w trybie art. 152 p.p.s.a. o braku wykonalności zaskarżonej decyzji w okresie od dnia wydania wyroku do jego uprawomocnienia się. Zaskarżona decyzja pomimo jej uchylenia podlega wykonaniu z uwagi na to, że jej uchylenie nastąpiło w związku z nieuprawnionym ograniczeniem przez organ okresu czasu, za jaki przysługiwało skarżącemu uprawnienie do zasiłku stałego w wyższej wysokości, a wykonanie decyzji zmieniającej wysokość zasiłku stałego na korzyść skarżącego jest zgodne z jego interesem. A.D.