II SA/Łd 822/11

WyrokWSA w Łodzi2011-10-04

Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Barbara Rymaszewska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza część prywatnej działki na drogę publiczną, narusza prawo własności właściciela, jeśli gmina wykazała uzasadnioną potrzebę komunikacyjną i przeprowadziła procedurę planistyczną zgodnie z prawem?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza część prywatnej działki na drogę publiczną, nie narusza prawa własności, jeśli gmina wykazała uzasadnioną potrzebę komunikacyjną, przeprowadziła procedurę planistyczną zgodnie z prawem, a ingerencja w prawo własności jest proporcjonalna do celu publicznego. Interes publiczny ma prymat nad indywidualnym, a ograniczenia prawa własności wynikające z planu miejscowego mają oparcie w ustawie.
Stan faktyczny
Skarżący T. B. i A. B. zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w W. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczała część ich działki na drogę publiczną. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, twierdząc, że ich uwagi nie zostały uwzględnione, a prawo własności zostało nadmiernie ograniczone. Organ administracji odmówił uchylenia uchwały, wyjaśniając, że procedura planistyczna została przeprowadzona zgodnie z prawem, a lokalizacja drogi była uzasadniona potrzebami komunikacyjnymi i interesem publicznym.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2011 r. sprawy ze skargi T. B. i A. B. na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w rejonie ulic: A, B i C w W. - oddala skargę. W dniu [...] Rada Miejska w W. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w rejonie ulic: A, B i C w W., która została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr 58, poz. 516 z dnia 9 marca 2011r. W dniu 4 maja 2011r. T. B. i A. B. wystąpili do Rady Miejskiej w W. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wynikającego z § 15 ww. uchwały z dnia [...] i polegającego na przeznaczeniu części ich działki nr ewid. 550 na drogę publiczną, oznaczoną w planie symbolem 5KDD. W związku z powyższym wezwaniem Rada Miejska w W. uchwałą z dnia [...] nr [...] odmówiła uchylenia § 15 uchwały z dnia [...] Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skargą z dnia 20 czerwca 2011r. T. B. i A. B. zaskarżyli do sądu administracyjnego uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w rejonie ulic: A, B i C w W. zarzucając jej, iż została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie w fazie projektowania zgłoszonych uwag i zastrzeżeń oraz art. 32 Konstytucji RP, tj. braku równości stron w postępowaniu. Ponadto skarżący zarzucili także naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, polegające na przyznaniu sobie przez organ administracji roli władcy sprowadzającej się do przyznania w sferze planowania przestrzennego prymatu inwestycji celu publicznego (drogi 5KKD) nad prywatnym, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego, rażącego i daleko posuniętego ograniczenia praw właścicieli. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że od 2009 roku konsekwentnie sprzeciwiali się powstaniu drogi łączącej ulicę B z ulicą A przez teren ich działki o nr ewid. 550. Zastrzeżenia nie zostały wzięte pod uwagę, a nadto wbrew ich woli włączono do planowanego obszaru całość działek nr ewid. 550 i 2117. W ocenie skarżących organ planistyczny nie wziął pod uwagę możliwości innego usytuowania drogi łączącej ulicę B z ulicą A, jak chociażby przez działki 548/1 i 547/1. Natomiast w wyniku uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego dla omawianego obszaru skarżącym pozostanie jedynie zabudowana działka nr ewid. 1775 o szerokości 9,80 metra i długości w głąb działki około 40 metrów. Działka ta zgodnie z uchwalonym planem zagospodarowania przestrzennego, będzie znajdowała się przy dwóch ulicach Warszawskiej jak dotychczas, a ponadto przy planowanej drodze publicznej (5KDD). Zdaniem skarżących takie rozwiązanie pozbawi możliwości swobodnej zabudowy i zagospodarowania tej działki zgodnie z obowiązującymi planami budowlanymi, albowiem plan zagospodarowania przestrzennego ustanawia obowiązującą linię zabudowy 6 metrów od ulicy Wiśniowej. Jednocześnie plan nie przewiduje możliwości wykupienia działki o nr ewid. 1775, gdyż w planowanym kształcie będzie ona praktycznie bezużyteczna (utraci swoją atrakcyjność jako działka budowlana). Następnie skarżący podnieśli, iż władztwo planistyczne gminy w zakresie zagospodarowania przestrzennego stanowi co prawda uprawnienie organu do legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności lecz nie stanowi jednak władztwa absolutnego i nieograniczonego, gdyż gmina wykonując je ma obowiązek działać w granicach prawa, kierować się interesem publicznym, wyważać interesy publiczne z interesami prywatnymi, uwzględniać aspekt racjonalnego działania i proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania prawa własności. Wszystkie wymienione elementy powinny być rozpatrywane łącznie, a proporcjonalność ingerencji w sferę wykonywania poszczególnych praw własności winna być oceniana przez pryzmat ogólnych założeń planu. Kształtowanie polityki przestrzennej gminy powinno zatem odbywać się z jednej strony z uwzględnieniem prawa osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości do jej zagospodarowania, zaś z drugiej strony, do podejmowania działań, które w ramach ograniczonych zasadami współżycia społecznego, pozwolą zrealizować zasadę zrównoważonego rozwoju, a jednocześnie służyć będą zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej. W ocenie skarżących przedmiotowy plan zagospodarowania przestrzennego nie spełnia powyższych przesłanek. Nie rozważono bowiem kwestii, czy projektowana droga publiczna 5KDD na działce nr ewid. 550, ograniczająca sferę prawa własności skarżących, stanowi racjonalne rozwiązanie zapewniające prawidłową obsługę komunikacyjną i czy powyższego prawa własności nie ograniczy w sposób nadmierny i nieproporcjonalny w stosunku do obciążeń innych działek. Zdaniem skarżących nie rozważono w sposób niebudzący wątpliwości, czy istniała możliwość innego przeprowadzenia drogi publicznej 5KKD w taki sposób, który w jak najmniejszym stopniu ograniczałby prawo własności do przedmiotowej działki skarżących, które zgodnie z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej. W dalszej części skargi skarżący wyrazili swoje uwagi co do możliwości zaprojektowanie urządzeń infrastruktury technicznej związanej z odprowadzeniem ścieków i kanalizacji deszczowej w kierunku północnym do ulicy A zamiast do ulicy B przez projektowaną drogę publiczną 4KDD (ulica C). Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie § 15 ust. 2 pkt. 3 lit. f) oraz § 17 skarżonej uchwały w zakresie dotyczącym planowanej drogi 5 KDD. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w W. wniosła o oddalenie skargi oraz wyjaśniła, iż uzgodniony projekt zaskarżonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego został wyłożony wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu w okresie od 29 października 2010r. do 18 listopada 2010r., a publiczna dyskusja nad rozwiązaniami przyjętymi w projekcie planu miała miejsce 18 listopada 2010r., o czym strony zostały poinformowane przez ogłoszenie zgodnie z art. 17 pkt 9 i 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skarżący A. B. uczestniczył w publicznej dyskusji nad rozwiązaniami planu i w przewidzianym prawem terminie złożył na piśmie uwagi, zarzucając Burmistrzowi W. m. in., że nie został poinformowany osobiście o przystąpieniu do wykonania planu miejscowego na tym obszarze, który dotyczy bezpośrednio ich działek. Burmistrz W. Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] w sprawie rozpatrzenia uwag wniesionych do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego omawiany obszar nie uwzględnił w całości wniesionych uwag. Następnie Rada Miejska w W. na sesji, która odbyła się w dniu [...] odrzuciła uwagi złożone do projektu planu i podjęła uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w rejonie ulic: A, B i C w W. Integralną częścią uchwały stanowi zgodnie z § 2 pkt 2 przedmiotowej uchwały załącznik Nr 2 - rozstrzygnięcie dotyczące sposobu rozpatrzenia uwag zgłoszonych do projektu planu. W ocenie organu w świetle powyższego zapewniono skarżącym prawo czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z art. 17 pkt 9, 11, 12 i 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a skarżący z tego prawa skorzystali. Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z procedurą planistyczną osobistego powiadomienia nie stosuje się w przypadku uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego. W myśl art. 17 pkt 1 powołanej ustawy Burmistrz W. ogłosił publicznie o podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego, a także o dalszych czynnościach związanych z procedurą przygotowania, uchwalenia i opublikowania planu miejscowego. W niektórych przypadkach Burmistrz W. dodatkowo dokonywał zawiadomień indywidualnych, w tym skarżących. Bezzasadnym jest zatem zdaniem organu zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Następnie organ ustosunkował się do zarzutów naruszenia prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ stwierdził, iż wbrew twierdzeniom skarżących w trakcie prac planistycznych brano pod uwagę możliwości innego usytuowania drogi łączącej ulicę B z ulicą A, także w zakresie przedstawionej przez skarżących możliwości sytuowania tej drogi na działkach 548/1 i 547/1. Organ wyjaśnił, iż planowana nowa droga publiczna oznaczona symbolem 5KDD (na działce nr 550) została usytuowana w jedynie możliwym miejscu z uwagi na istniejącą na tym terenie zabudowę oraz z uwzględnieniem przepisu § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999r., Nr 43, poz. 430 ze zm.) Droga ta ma zapewnić prawidłową obsługę komunikacyjną planowanego osiedla i stanowić dodatkową drogę ewakuacyjną, w szczególności będzie drogą przeciwpożarową. Aby jak najmniej utrudnić funkcjonowanie właścicieli nieruchomości sąsiednich planuje się, aby droga ta była drogą jednokierunkową. Ponadto organ wskazał, iż ulica A jest drogą zbiorczą, a z przepisu § 9 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie nie pozwala na tworzenie skrzyżowań na drodze zbiorczej w odległości minimalnej nie mniejszej niż 150 m. Natomiast w proponowanym przez skarżących rozwiązaniu, odległość nowego skrzyżowania od ul. D wynosiłaby ok. 135 m, a w rozwiązaniu przyjętym planem wynosi ok. 160 m. W ocenie organu chybiony jest również zarzut skarżących, iż w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru w rejonie ulic: A, B i C w W. zostanie ograniczony sposób zagospodarowania działki skarżących o nr ew. 1775, bowiem plan miejscowy nie obejmuje swym zasięgiem działki nr ew. 1775, a ustalenia planu miejscowego nie określają sposobu zagospodarowania tej działki. Wbrew twierdzeniu skarżących w części planu projektowanej jako jednostka 2 MN nie ustalono obowiązującej linii zabudowy, lecz nieprzekraczalną linię zabudowy. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż kwestie ewentualnego "wykupu" działki, której wartość uległa obniżeniu nie są regulowane w planie miejscowym, gdyż określa je art. 36 ust. 1 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, natomiast plan miejscowego zagospodarowania danego terenu przewiduje konieczność przeprowadzenia scaleń nieruchomości. Proces ten będzie się odbywał stosownie do postanowień Rozdziału II Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zachowaniem praw właścicieli nieruchomości uczestniczących w scaleniu. W związku z tym zarzut skarżących, że zaplanowana droga ma jedynie służyć wykupowi nowo powstałych działek po scaleniu przez Gminę W. (a następnie ich rzekomej sprzedaży przez Gminę) jest bezzasadny. Za nieuzasadniony organ uznał również zarzut dotyczący projektowanej drogi publicznej 4KDD, bowiem zaprojektowany układ komunikacyjny jest naturalną, racjonalną kontynuacją istniejącego zagospodarowania terenu na wschód od obszaru objętego planem miejscowym nadto, rozdzielenie projektowanego osiedla mieszkaniowego drogą (4KDD) od strony zachodniej, od terenów przeznaczonych na usługi związane z ochroną zdrowia, jest zgodne z zasadami sztuki projektowej. Natomiast zaprojektowane w drodze 5KDD urządzeń infrastruktury technicznej, związanej z odprowadzeniem ścieków i kanalizacji deszczowej w kierunku północnym na ulicę Warszawską (poprzez podłączenie ww. kanalizacji z projektowanego osiedla do głównego kolektora umiejscowionego na ulicy Warszawskiej) jest rozwiązaniem korzystniejszym z punktu widzenia rachunku ekonomicznego oraz zgodne z interesem publicznym. Organ wskazał także, iż uchwała w przedmiocie planu miejscowego została przesłana Wojewodzie [...], który nie stwierdził niezgodności tej uchwały z przepisami prawa. W dniu 27 września 2011r. do Sądu wpłynęło pismo skarżących, w którym podtrzymali swoje zarzuty, co do pominięcia ich w procedurze planistycznej. Wyrazili również swoje zastrzeżenia, co do wyjaśnień organu w zakresie uzasadnienia lokalizacji projektowanej drogi 5KDD. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W toku kontroli sądowoadministracyjnej sąd, mając na względzie regulację art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej w skrócie jako p.p.s.a.), stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważność (art. 147 § 1 p.p.s.a.). W przeciwnym razie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddala. Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm., w skrócie u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą, zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, iż T. B. i A. B. wyczerpali tryb zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej w W. z dnia [...] Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w rejonie ulic: A, B i C w W., bowiem wezwali bezskutecznie organ administracji do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., a następnie wnieśli skargę w przewidzianym ustawowo terminie, określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej poddana została tylko zaskarżona część planu tj. § 15 ust. 2 pkt. 3 lit. f) oraz § 17. Zgodnie z powołanym § 15 ust. 1 organ planistyczny wyznaczył tereny przeznaczone na zabudowę mieszkalną jednorodzinną, oznaczone na rysunku planu symbolami 1MN, 2MN, 3MN. Na terenach o których mowa w ust. 1 ustalono obsługę komunikacyjną z dróg dojazdowych 4KDD i 5KDD. Z kolei § 17 stanowi, iż wyznacza się teren przeznaczony na komunikację wraz z urządzeniami technicznymi, wyznaczony na rysunku planu symbolem 5KDD. Na terenie, o którym mowa ustalono szczególne warunki zagospodarowania terenu oraz ograniczenia w ich użytkowaniu w tym zakaz zabudowy w związku z realizacją drogi publicznej ulicy dojazdowej o szerokości w liniach rozgraniczających 10 m, z przewężeniem wynikającym z istniejącego zagospodarowania według rys. planu. Ponadto ustalono jednokierunkową jezdnię drogi kierunek z południa na północ oraz możliwość lokalizacji sieci infrastruktury technicznej na warunkach określonych w przepisach odrębnych i uzgodnionych z zarządcą drogi. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że zaskarżona przez skarżących część Planu ingeruje w interes prawny skarżących, bowiem swym obszarem obejmuje teren, na którym znajdują się działki będące ich współwłasnością i jednocześnie wprowadza ograniczenia w sposobie i zakresie korzystania z tych nieruchomości. Spełnione zatem zostały wszystkie przesłanki dopuszczalności skargi. Następnie stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie przed podjęciem zaskarżonej uchwały została wyczerpana procedura planistyczna określona w art. 15 i następnych ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm., w skrócie u.p.z.p.), a Plan uchwalony został z poszanowaniem zasad i trybu jego sporządzenia. Jak wynika z akt niniejszej sprawy Burmistrz Miasta W. po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego ogłosił w prasie miejscowej oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i wyłożył ten projekt wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu na okres co najmniej 21 dni oraz zorganizował w tym czasie dyskusję publiczną nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami, wyznaczając w ogłoszeniu termin, w którym osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mogły wnosić uwagi dotyczące projektu planu, (art. 17 pkt 1, 10 i 11 oraz art. 18 ust. 1 i 2 u.p.z.p.). Skarżący uczestniczyli w publicznej dyskusji nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami i skorzystali z przysługującego prawa do wniesienia uwag do projektu planu. W przedmiocie zgłoszonych uwag ostateczne stanowisko zajęła rada gminy podejmując uchwałę w sprawie planu miejscowego (art. 20 ust. 1 u.p.z.p.), a więc zarzuty skarżących, co do prowadzenia procedury planistycznej z pominięciem ich udziału, należy ocenić jako bezzasadne. Należy mieć również na uwadze to, że procedura planistyczna uregulowana w u.p.z.p. jest szczególną regulacją, co oznacza, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają w tej procedurze ograniczone zastosowanie. W przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią jest natomiast ustalenie, czy rozbudowa aktualnego układu drogowego oraz wytyczenie publicznej drogi gminnej na terenie działki skarżących (nr ewid. 550), była podyktowana uzasadnioną potrzebą rozwoju dotychczasowej komunikacji publicznej, a jeżeli tak to czy jest to najkorzystniejszy wariant, za którym przemawia interes społeczny. Jak wynika z treści skargi zarzuty skarżących koncentrują się wokół zagadnienia, czy dokonując zaskarżonych ustaleń (§ 15 ust. 2 pkt. 3 lit. f) oraz § 17 planu) organ podjął się wnikliwego wyjaśnienia sprawy i rozważenia zastrzeżeń skarżących, zgłaszanych w toku procedury planistycznej, dotyczących lokalizacji planowanej drogi gminnej, w taki sposób, by ustalenia planu były jak najmniej dolegliwe dla osób, których prawo własności zostało ograniczone. W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, iż Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei według art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności mogą być ustanowione tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, zaś ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, a ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie ustawy. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upoważniła gminę do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Oznacza to, że ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają swe źródło w ustawie, a zatem są prawnie dopuszczalne. Ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i należy do zadań własnych gminy (art. 7 ust. 1 pkt 1 u.s.g. w zw. z art. 3 ust. 1 art. 4 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.p.z.p.). Przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje (tzw. władztwo planistyczne) może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zasad i trybu sporządzania planu. Co do zasady należy zatem przyjąć, że władztwo planistyczne, przysługujące gminie, prowadzić może do ograniczenia w wykonywaniu prawa własności nieruchomości, zwłaszcza w sytuacji, gdy względy komunikacji czynią to koniecznym. Jednakże wprowadzenie takich ograniczeń wymaga szczególnie wnikliwego rozważenia rozwiązań alternatywnych, które pozwoliłyby osiągnąć pożądany efekt, przy możliwie najmniej dotkliwych dla zainteresowanych, skutkach. Mając na uwadze powyższe rozważania w ocenie Sądu Rada Miejska w W. podjęła uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w rejonie ulic: A, B i C w W. po wnikliwym przeanalizowaniu wszystkich możliwych rozwiązań, które miały na celu zapewnienie prawidłowej obsługi komunikacyjnej planowanego osiedla, w taki sposób, aby jak najmniej ingerować w prawo własności nieruchomości, na których będzie przebiegała planowana droga oznaczona symbolem 5KDD. Jak już wyżej podniesiono Gmina w ramach władztwa planistycznego może ingerować w prawo własności po rozważeniu interesów prywatnych właścicieli poszczególnych nieruchomości oraz interesu społecznego, zwłaszcza z uwzględnieniem kosztów realizacji planowanej inwestycji. Interes publiczny zawsze ma jednak prymat przed interesem indywidualnym jednostki. Skoro z analizy poprzedzającej podjęcie uchwały wynikało, że wyznaczenie drogi o symbolu 5KDD na części działki skarżących (nr ewid. 550) w celu zapewnienia obsługi komunikacyjnej planowanego osiedla przez umożliwienie dojazdu do ulicy A, a także przejazdu z ulicy B do ulicy A przez planowaną drogę o symbolu 4KDD oraz ulicę C, jak również przeprowadzenia w planowanej drodze o symbolu 5KDD odprowadzenia ścieków deszczowych i sanitarnych i podłączenie do sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej istniejącej w ulicy A, będzie najbardziej korzystne dla Gminy z punktu widzenia rachunku ekonomicznego i istniejących możliwości technicznych, to nie można zarzucić zaskarżonej uchwale przekroczenia uprawnień wynikających z władztwa planistycznego. Teren objęty planem tworzy bowiem pewną zwartą całość, zatem podjęcie ustaleń dotyczących przeznaczenia i zagospodarowania poszczególnych terenów, które wprowadzają różne ograniczenia i warunki związane z zagospodarowaniem danego terenu, pozwala na zachowanie określonego porządku planistycznego, w celu realizacji podstawowych założeń planistycznych. Wprowadzenie ustaleniami planu określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności przez skarżących, pozostaje w ocenie Sądu w odpowiedniej proporcji do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego. Należy bowiem stwierdzić, iż posiadane przez Gminę władztwo, polegające na kierowaniu się interesem publicznym, wyważaniem interesów publicznych z interesami prywatnymi, uwzględniając przy tym aspekt racjonalnego działania i proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania własności, wbrew zarzutom skargi oraz w świetle materiałów w sprawie nie zostało nadużyte. Wskazać należy, że organ gminy w odpowiedzi na skargę wyczerpująco i przekonywująco uzasadnił potrzebę wprowadzenia do planu miejscowego kwestionowanych zapisów. Natomiast w odniesieniu do zarzutów w sprawie planowanego scalenia i podziału nieruchomości należy wyjaśnić, że scalenie i podział nieruchomości służy racjonalizacji ukształtowania struktury przestrzennej nieruchomości. W omawianej sprawie celem scalenia i podziału nieruchomości objętych planem jest przede wszystkim optymalizacja dotychczasowego sposobu zagospodarowania danego terenu. Obecny kształt nieruchomości nie pozwala na racjonalne zagospodarowanie terenu objętego planem, zatem scalenie i podział nieruchomości jest niezbędny do kontynuacji istniejącego zagospodarowania tej części miasta. Zgodnie z przepisem § 13 ust. 1 planu ustala się obowiązek przeprowadzenia scalenia nieruchomości i ich ponownego podziału w granicach obszaru według zasad określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w przepisach o gospodarce nieruchomościami, przy czym obowiązuje ustalenie granic działek budowlanych oznaczonych na rysunku planu, których wewnętrzne granice mogą ulec przesunięciu, lecz nie dalej niż o 2 m. Z kolei powoływany już wyżej § 15 ust. 1 określa dla terenów objętych planem przeznaczenie na zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Z powyższego wynika, że przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sposób zagospodarowania (funkcje) terenu działek powstałych wskutek scalenia i podziału nieruchomości, stanowiących własność skarżących, nie uległ zatem niekorzystnej zmianie w stosunku do poprzedniego stanu rzeczy i nie wpłynął niekorzystnie na sytuację prawną skarżących. Wobec tego należy stwierdzić, że zarzuty skarżący dotyczące scalenia i podziału nieruchomości wynikają z niezrozumienia istoty i celu tej procedury. Z kolei zarzuty skargi dotyczące działki skarżących o nr ewid. 1775 należało uznać za bezpodstawne wobec faktu, iż działka ta nie została objęta ustaleniami zaskarżonego planu miejscowego, a zatem nie został ograniczony sposób zagospodarowania tej działki. W ocenie Sądu organ planistyczny nie dokonał w planie miejscowym ustaleń, które stałyby w sprzeczności z obowiązującymi przepisami materialnoprawnymi, natomiast podjęcie uchwały w tym przedmiocie nie narusza procedury planistycznej. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. j.m.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło