II SA/Łd 848/10

Dnia 4 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2011 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku Nr [...], po rozpoznaniu odwołania S. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, S. S. w dniu 29 września 2006 roku wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego na małoletniego P. S. wraz z dodatkami – z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i rozpoczęcia roku szkolnego. Jednocześnie w treści wniosku S. S. wskazał, że wnosi o zawieszenie postępowania w sprawie dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia [...] roku Prezydent Miasta Ł. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu dostarczenia orzeczenia o niepełnosprawności dziecka – P. S. Następnie postanowieniem z dnia [...] roku organ I instancji podjął zawieszone postępowanie. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku przyznał zasiłek rodzinny na dziecko – P. S. w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od dnia [...] roku do dnia [...] roku wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł w miesiącu [...] roku. Mocą tej samej decyzji organ odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.), dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W stanie faktycznym sprawy, syn wnioskodawcy legitymował się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, które utraciło ważność z dniem 31 sierpnia 2008 roku. W związku z tym, jak napisał organ, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie przysługuje. W odwołaniu S. S. wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego został rozpatrzony zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym i z uwzględnieniem zaistniałego stanu faktycznego. Rozumiejąc trudną sytuację materialną odwołującego się organ wyjaśnił, że decyzje o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami nie są wydawane w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że syn odwołującego się nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis regulujący przesłanki przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego uzależnia przyznanie tego dodatku wyłącznie od posiadania odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności, a nie od innych okoliczności, np. sytuacji życiowej strony. W skardze do sądu administracyjnego S. S. wyraził swoje niezadowolenie z treści decyzji wydanych przez organy pomocy społecznej. Jego zdaniem, treść tych decyzji przyczyniła się do złego stanu zdrowia i kłopotów rodzinnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na wstępie wskazać należy, iż na mocy art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.) zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje, stosownie do regulacji art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Na mocy art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2, do ukończenia przez dziecko: 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia (art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Prowadząc postępowanie administracyjne organy dopuściły się wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksie postępowania administracyjnego. Taka kwalifikowana wada prawna decyzji przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego, zachodzi wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania. Innymi słowy, przepis ten obejmuje takie przypadki, gdy decyzja administracyjna kształtuje sytuację prawną podmiotu, którego w świetle prawa materialnego decyzja nie powinna dotyczyć (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 roku, sygn. akt II GSK 400/06, Lex Nr 351135; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 roku, sygn. akt VI SA/Wa 17/07, Lex Nr 355091). Istotne przy tym jest, iż już sam fakt niebrania udziału przez stronę bez jej winy w postępowaniu stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Bez znaczenia jest, czy nieuczestnictwo strony miało wpływ na treść decyzji oraz czy brak udziału spowodował szkodę dla strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 1999 roku, sygn. akt IV SA 1149/97, Lex Nr 47807). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż skarżący wystąpił o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na swoje dziecko, czyli osobę uprawnioną do świadczenia, jako jego przedstawiciel ustawowy. W momencie wszczęcia postępowania administracyjnego syn skarżącego nie był pełnoletni. Tymczasem, już w chwili wydawania decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego dziecko skarżącego było osobą pełnoletnią. Z załączonego do akt administracyjnych aktu urodzenia wynika, że syn skarżącego urodził się w roku 1989. W tej sytuacji to dziecko skarżącego winno być adresatem wydawanych w sprawie decyzji, gdyż z chwilą ukończenia 18 roku życia uzyskało ono pełną zdolność do czynności prawnych. Kierowanie przez organy administracji decyzji do skarżącego, jako osoby nie posiadającej przymiotu strony, na obecnym etapie postępowania było nieprawidłowe i musi skutkować stwierdzeniem nieważności tychże decyzji. Konkludując Sąd, na podstawie art. 145 § 2 w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji uwzględnią przedstawione uwagi Sądu i w sposób prawidłowy przeprowadzą postępowanie administracyjne. K.O.