II SA/Łd 852/15

Dnia 27 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. nr 106/2015 Wojewoda [...], na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – powoływana dalej jako: k.p.a.) stwierdził niedopuszczalność odwołania B. M. od ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...]. Jak wyjaśnił organ II instancji, decyzją z dnia [...], sprostowaną w dniu [...], Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił P. S. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z wewnętrznymi instalacjami wod-kan, c.o. i elektryczną, na działce nr 82/2 w O. W dniu 8 lipca 2015 r. B. M. złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji. Organ II instancji analizując akta sprawy stwierdził, iż decyzja z dnia [...] stała się ostateczna od dnia 7 stycznia 2015 r. Odwołująca nie była stroną postępowania zakończonego wydaniem opisanej decyzji, co za tym nie została jej ona doręczona. Niewątpliwym jest, że odwołanie od decyzji z dnia [...] B. M. złożyła w dniu 8 lipca 2015 r. i co ważne kwestionowana decyzja była już wówczas decyzją ostateczną, co oznacza, iż niedopuszczalna jest jej kontrola na skutek złożonego odwołania. Organ dodał, iż z akt sprawy wynika jednocześnie, że B. M. złożyła w organie I instancji wniosek o wznowienie postępowania i postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...], które to postępowanie wznowieniowe nie zostało jeszcze zakończone. B. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]. Uzasadnienie skargi strona oparła na argumentach dotyczących samej decyzji z dnia [...] i wskazała m.in., iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, zaś dokumentację w sprawie odebrała osobiście w organie I instancji w dniu 1 lipca 2015 r., nadto obszar oddziaływania budynku projektowanego do pozostałych obiektów został wadliwie wyznaczony a sam budynek nieprawidłowo usytuowany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji/postanowienia a jedynie uwzględniając skargę może rozstrzygnięcie uchylić, stwierdzić nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. W ocenie sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanemu w sprawie postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...], który stwierdził niedopuszczalność odwołania B. M. od ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...]. W niniejszej sprawie okolicznością warunkującą zaskarżone rozstrzygnięcie było prawidłowe ustalenie organu II instancji, iż decyzja, od której skarżąca złożyła odwołanie, jest decyzją ostateczną. Ustawodawca w przepisie art. 16 § 1 k.p.a. jasno wskazał, iż decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych służy realizacji takich wartości jak pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego, ochrona praw nabytych jednostki, zaufanie obywateli do władzy publicznej oraz prawa. Co za tym, organy administracji publicznej korzystając z możliwości weryfikacji ostatecznych decyzji obowiązane są przy wydawaniu stosownych orzeczeń, przestrzegać obowiązujących rygorów prawnych (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2010/13 – dostępne, jak i pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak trafnie ustalił organ odwoławczy, decyzja Starosty [...] z dnia [...] stała się ostateczna z dniem 7 stycznia 2015 r. Oznacza to, iż odwołanie skarżącej złożone w dniu 8 lipca 2015 r. nie mogło wszcząć kontroli instancyjnej. Od decyzji, która uzyskała przymiot ostateczności – jak decyzja z dnia [...] – nie można skutecznie złożyć odwołania, uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Powyższe obligowało organ odwoławczy, który przed przystąpieniem do oceny żądań i zarzutów zawartych w odwołaniu ma obowiązek dokonać wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia poprzez sprawdzenie czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie, do wydania zaskarżonego postanowienia w oparciu o przepis art. 134 k.p.a. Stanowi on bowiem, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W świetle powyższego zdaniem sądu, w niniejszej sprawie, dokonując wstępnej kontroli wniesionego przez skarżącą odwołania, organ odwoławczy trafnie stwierdził jego niedopuszczalność z tego powodu, że odwołanie zostało złożone od decyzji ostatecznej. Przy ustalaniu dopuszczalności odwołania podstawową przesłanką jest ustalenie, czy decyzja, od której zostało wniesione odwołanie jest decyzją nieostateczną. Przyznanie stronie w danej sprawie prawa odwołania nie może naruszać podstawowej wartości wypływającej z ochrony trwałości decyzji ostatecznej - art. 16 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1842/13). Zdaniem sądu wyjaśnić nadto trzeba, iż powyższej oceny nie zmienia fakt, iż strona skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...], co za tym akt ten nie został jej doręczony i nie skorzystała z możliwości jego zaskarżenia w ustawowym terminie. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych stronie, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ I instancji nie przyznał przymiotu strony, wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu, stronie pominiętej w postępowaniu, przysługuje jedynie wniosek o jego wznowienie (por. wyroki NSA: z dnia 9 lutego 1996 r., sygn. akt I SA 1956/94, ONSA-OZ 2000/1/1, z dnia 16 lipca 2002 r., sygn. akt II SA 2230/00, M. Prawn. 2002/20/916; wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 9 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 358/07, z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2020/13). Z powyższego wywieść należy, iż w ustalonych okolicznościach faktycznych skarżąca nie została pozbawiona możliwości ochrony swych praw. Choć nie może już skutecznie wszcząć kontroli instancyjnej w drodze odwołania, jednakże pozostaje jej możliwość zainicjowania trybu nadzwyczajnego. Podmiotowi, który twierdzi, iż przysługuje mu przymiot strony w określonym postępowaniu administracyjnym, a w postępowaniu tym bez własnej winy nie brał udziału, przysługuje prawo złożenia podania o wznowienie postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Godzi się zauważyć, iż jak wynika z ustaleń organu odwoławczego oraz dokumentów nadesłanych przez skarżącą, stosowny wniosek o wznowienie postępowania strona złożyła a postępowanie zostało wznowione. Co więcej, w dniu [...] organ I instancji wydał decyzję o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...]. Niemniej jednak powyższe nie zmienia faktu, iż w przedmiotowej sprawie (w trybie zwykłym) strona nie może oczekiwać rozpatrzenia merytorycznych zarzutów sformułowanych w odwołaniu od decyzji, która na skutek upływu terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. uzyskała przymiot ostateczności. Zarzuty te nie mogą być również rozpatrywane przez sąd, gdyż przedmiotem kontroli objęte jest jedynie zaskarżone postanowienie o charakterze procesowym. Mając na względzie przedstawione okoliczności sąd uznał, ze zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). LS