II SA/Łd 858/25

Dnia 11 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek–Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Porczyński Sędzia WSA Michał Zbrojewski Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2026 roku sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 września 2025 roku nr KO.441.51.2025 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i przypisania do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Zelowa z dnia 23 czerwca 2025 roku nr OPS.SR.4210-000344/2025, znak: OPS.SR.4210-83/2025. a.bł. Decyzją z dnia 25 września 2025 r. nr KO.441.51.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej w skrócie jako: "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Zelowa z dnia 23 czerwca 2025 r. nr OPS.SR.4210-000344/2025, znak: OPS.SR.4210-83/2025 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego S. C. na syna – S. K., w okresie od 1 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 8.964,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Wnioskiem z dnia 13 października 2021 r. S. C. zwróciła się do Burmistrza Zelowa o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem S. K.. Do wniosku załączyła oświadczenie z dnia 13 października 2021 r. o tym, iż nie pracuje i nie jest uprawniona do emerytury, renty w ZUS, KRUS, WBE, a także orzeczenie z dnia 5 października 2021 r. znak: [...], wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., na podstawie którego S. K. został zaliczony do osób niepełnosprawnych do 30 września 2024 r. W tymże orzeczeniu wskazano, iż niepełnosprawność datuje się od 30 maja 2016 r. Decyzją z dnia 19 października 2021 r. organ pierwszej instancji przyznał S. C. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, w kwocie 1.971,00 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2021 r. do 30 września 2024 r. Pismem z dnia 5 października 2023 r. organ pierwszej instancji poinformował S. C. o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Pismo to zostało doręczone skarżącej w dniu 9 października 2023 r. Wnioskiem z dnia 13 listopada 2024 r. S. C. zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w związku z opieką nad synem S. K.. Podpisując wniosek, skarżąca oświadczyła, iż nie jest zatrudniona, ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Do wniosku skarżąca dołączyła kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 22 października 2024 r., zaliczające S. K. do osób niepełnosprawnych do dnia 31 października 2027 r. Decyzją z dnia 14 listopada 2024 r. Burmistrz Zelowa przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na opiekę nad synem w kwocie 2.988,00 zł na okres od 1 października 2024 r. do 31 października 2027 r. Z weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie społeczne z dnia 11 grudnia 2024 r. wynika, iż S. C. od dnia 1 lutego 2024 r. podjęła zatrudnienie (tytuł ubezpieczenia 041100 - osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług) i z tego tytułu miała potrącane składki na ubezpieczenie zdrowotne. W dniu 8 stycznia 2025 r. S. C. złożyła oświadczenie, wedle którego od 1 stycznia 2025 r. rezygnuje z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na syna, gdyż będzie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach. Pismami z dnia 8 stycznia 2025 r. Burmistrz Zelowa zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie orzeczenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2024 r. do 30 września 2024 r. oraz za okres od 1 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Decyzją z dnia 3 lutego 2025 r. Nr OPS.SR.4210-000144/2025, znak: OPS.SR.4210-83/2025 Burmistrz Zelowa orzekł o uznaniu za świadczenie nienależnie pobrane kwoty świadczenia wypłaconego na rzecz syna: S. K., w okresie od 1 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w formie świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 8,964 zł oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Decyzją z dnia 22 stycznia 2025 r. Burmistrz Zelowa uchylił własną decyzję z dnia 14 listopada 2024 r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 21 maja 2025 r. nr KO.441.19.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło decyzję Burmistrza Zelowa z dnia 3 lutego 2025 r. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, iż organ I instancji nie poczynił wystarczających ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (wówczas t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., dalej również jako: "u.ś.r."), które uzasadniałyby uznanie wypłaconego skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na syna w ww. okresie za świadczenia nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi. Nie wystarczy bowiem samo tylko stwierdzenie, że konkretne świadczenia zostały wypłacone, lecz konieczne jest wykazanie, że osoba, której takie świadczenia wypłacono na skutek okoliczności leżących po stronie świadczeniobiorcy, pobrała je nienależnie, a więc miała świadomość, że świadczenie się jej nie należy. Dlatego też organ powinien ustalić, czy świadczenie pobrane przez uprawnionego było świadczeniem nienależnym, czy nienależnie pobranym. W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz Zelowa wezwał S. C. do stawienia się w charakterze strony w celu złożenia dodatkowych wyjaśnień. Skarżąca stawiła się w organie w dniu 2 czerwca 2025 r. i wyjaśniła na piśmie m.in., iż dowiedziała się z Internetu i telewizji, że rodzic pobierający świadczenia na dziecko może podjąć pracę zgodnie ze zmianami, jakie nastąpiły od stycznia 2024 r. Będąc w Ośrodku w styczniu 2024 r., skarżąca chciała się dowiedzieć, czy pobierając świadczenie na dziecko, może podjąć pracę. Skarżąca nie uzyskała jednak szczegółowych informacji na temat zmian, jakie nastąpiły od stycznia 2024 r. Pani powiedziała jej jedynie, że skoro pobiera świadczenie w tut. Ośrodku, to wszystko jest w systemie. Natomiast zdaniem skarżącej informacja powinna być jej przekazana w taki sposób, że jeśli podejmie pracę, to musi dostarczyć umowę i trzeba będzie zmienić decyzję na nową. Skarżąca wówczas na pewno dostarczyłaby umowę, jeśli otrzymałaby dokładne wyjaśnienie. S. C. podjęła pracę od lutego 2024 r. w sklepie [...] lecz nie dostarczyła umowy, gdyż, jak twierdziła pani, wszystko ma w systemie. Skarżąca podkreśliła, że nie zrobiła tego celowo, ponieważ nie posiadała dokładnej wiedzy, której nie posiadała nawet sama pani w ośrodku. Dlatego też skarżąca postanowiła zadzwonić do innych ośrodków pomocy społecznej i do Ministerstwa Rodziny, aby uzyskać informację, czy może łączyć pracę z pobieraniem świadczenia zgodnie z przepisami, które weszły w życie w 2024 r. dla rodziców niepełnosprawnych dzieci i jak wygląda opieka nad dziećmi podczas pracy, a także praca w systemie zmianowym. Podczas pracy skarżącej od marca do września 2024 r. pani, która zajmowała się dokumentami skarżącej, nie wykazała dobrej woli i nie zainteresowała się tym, żeby skarżąca dostarczyła umowę, wiedząc, że skarżąca zarówno pobiera świadczenie, jak i pracuje, gdyż pani robi zakupy w sklepie, w którym skarżąca pracuje. Organ powinien zareagować również przy wydawaniu kolejnej decyzji w listopadzie 2024 r., a nawet powiadomić przełożonego i nie powinien wydawać decyzji, tylko wezwać skarżącą do wyjaśnienia. Pani, wiedząc że skarżąca pracuje, wydała jej decyzję stwierdzającą, iż jest osobą niepracującą, a nie powinna wydać takiej decyzji. Kazała skarżącej napisać w oświadczeniu, że jej sytuacja nie uległa zmianie, a skarżąca zawsze podpisuje to, co pani każe, ponieważ wierzy, że organ pomocy społecznej kieruje się dobrą intencją. Skarżąca podkreśliła, że w żaden sposób nie wykorzystała Ośrodka Pomocy Społecznej do wypłaty jej świadczenia na syna, a świadczenie to jest należnie pobranym. Z niewiedzy i winy pracownika zaistniała sytuacja, przez którą cierpi tylko skarżąca. S. C. nie czuje się winna, lecz pokrzywdzona przez Ośrodek i zmuszona do zwrotu ogromnej kwoty. Skarżąca nie posiada takich pieniędzy, a otrzymywane świadczenie było wykorzystywane na niepełnosprawne dziecko. Ponadto skarżąca oświadczyła na piśmie, że zapoznała się z pismem z dnia 5 października 2023 r. i nie podjęła żadnej pracy do 2023 r., a także zapoznała się z decyzjami z 2023 roku oraz z dnia 19 października 2021 r. i 14 listopada 2024 r. Z pisemnego oświadczenia aspiranta pracy socjalnej M. W. z dnia 5 czerwca 2025 r. wynika, że S. C. w dniu 17 stycznia 2024 r. stawiła się w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Zelowie w celu odebrania decyzji o podwyższeniu kwoty świadczenia pielęgnacyjnego i została przyjęta przez M. W.. Przed wydaniem decyzji M. W. podjęła ze skarżącą rutynową rozmowę, w której poinformowała skarżącą, że jeśli pobiera ona świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach, to nie może podjąć zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej, a jeżeli będzie chciała podjąć zatrudnienie, musi zrezygnować z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach i złożyć wniosek na nowych zasadach oraz dostarczyć umowę o pracę. M. W. zwróciła uwagę na to, aby o wszelkich innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych zawsze informować Ośrodek, zaś skarżąca jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o wszelkich zmianach organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. S. C. potwierdziła, że zrozumiała informację, które przekazał pracownik i odebrała decyzję o podwyższonej kwocie świadczenia pielęgnacyjnego. W pisemnym oświadczeniu z dnia 9 czerwca 2025 r. S. C. wskazała, że nie doczytała pisma wysłanego przez Ośrodek w październiku 2023 r., dotyczącego zmian w świadczeniach pielęgnacyjnych od stycznia 2024 r., gdyż ma dużo obowiązków związanych z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem i czasami bywa przemęczona, dlatego nie zapoznała się z pismem, gdyż na ten moment nie miała pracy i nie chciała być zatrudniona. Jednakże wraz z partnerem ponoszą duże koszty terapii i lekarzy, do których chodzą prywatnie, dlatego podjęli decyzję o rozpoczęciu pracy i z tego powodu skarżąca udała się do Ośrodka dopytać, czy może podjąć pracę, gdyż o tej możliwości dowiedziała się z Internetu i telewizji. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 23 czerwca 2025 r. Nr OPS.SR.4210-000344/2025, znak: OPS.SR.4210-83/2025 Burmistrz Zelowa orzekł o uznaniu, że kwota świadczenia wypłacona skarżącej na rzecz syna S. K. w okresie od 1 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w kwocie 8.964,00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi. W uzasadnieniu organ wskazał, iż S. C. podjęła pracę na podstawie umowy zlecenia nr [...] zawartej w dniu 1 lutego 2024 r., aneksu do umowy zlecenia nr [...] zawartego w dniu 9 czerwca 2024 r. oraz umowy zlecenia nr [...] z dnia 30 grudnia 2024 r., a więc jest zatrudniona od dnia 1 lutego 2024 r. do chwili wydania decyzji. Dlatego też należało uznać, że S. C. pobrała świadczenie pielęgnacyjne na syna za okres od 1 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w kwocie 8.964,00 zł, nie będąc uprawnioną do tego. Organ podkreślił, że powyższe zadłużenie powstała z uwagi na niepoinformowanie organu o podjęciu pracy, natomiast wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 13 listopada 2024 r. zawierał pouczenie, że osoba składająca wniosek o świadczenie pielęgnacyjne jest obowiązana niezwłocznie powiadomić Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Zelowie organ wypłacający świadczenie pielęgnacyjne o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niepoinformowanie gminnego organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego o zmianach, o których mowa powyżej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Ponadto w dniu 2 czerwca 2025 r. S. C. oświadczyła, że zapoznała się z pismem organu z dnia 5 października 2023 r. i nie podjęła żadnej pracy do 2023 r. oraz zapoznała się decyzją z dnia 19 października 2021 r., jak również z decyzją z dnia 14 listopada 2024 r. W piśmie z dnia 5 października 2023 r., które znajduje się w aktach, organ informował stronę o zmianach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna, w której to informacji zawarta była regulacja dotycząca przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyraźne wskazanie, iż osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne, która sprawuje opiekę nad dzieckiem w wieku do ukończenia 18 roku życia i która będzie chciała po 31 grudnia 2023 r. otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach (czyli z możliwością podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bez ograniczeń) musi po tej dacie zrezygnować z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie starych przepisów i złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie nowych przepisów. Dlatego też, w ocenie organu, strona była w sposób wyczerpujący i bezpośredni poinformowana o zmianach w przepisach prawa dotyczących pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, bowiem otrzymała pisemną informację w tym zakresie i mimo iż korespondencję odebrał konkubent, to strona zapoznała się z treścią pisma w stosownym czasie, co potwierdziła w toku uzupełniającego postępowania dowodowego, składając oświadczenie w dniu 2 czerwca 2025 r. Natomiast z uwagi na to, iż organ dokonał obowiązku poinformowania strony o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest podstaw do uznania, iż strona nie była świadoma, że powinna zgłosić podjęcie zatrudnienia. Z treści pouczenia wynikało także, iż strona nie ma możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym wykonywaniu pracy zarobkowej, co wiąże się z koniecznością rezygnacji z w pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach oraz na złożeniu nowego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Ponadto w kolejnym oświadczeniu z dnia 9 czerwca 2025 r. S. C. oświadczyła, że nie doczytała pisma wysłanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w październiku 2023 r., dotyczącego zmian w świadczeniach pielęgnacyjnych, wchodzących w życie od stycznia 2024 r. Dlatego też, w ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż S. C. została poinformowana przez organ o zmianie przepisów prawa, które po spełnieniu określonych warunków umożliwiałyby jej podjęcie zatrudnienia. Skarżąca potwierdziła w swoich oświadczeniach, iż zapoznała się z pisemną informacją z 2023 roku w tym zakresie, być może nie dość dokładnie i istota tej informacji jej umknęła. Nie zmienia to faktu, iż pisemną informację otrzymała, w taki sposób iż mogła zapoznać się z jej treścią. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. C., lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż należy zgodzić się z Burmistrzem Zelowa, że w niniejszej sprawie zaistniał pierwszy warunek określony w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Niewątpliwie bowiem skarżąca z dniem 1 lutego 2024 r. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia i z tego tytułu uzyskiwała dochód, czego skarżąca nie kwestionuje. Natomiast podjęcie pracy na podstawie umowy cywilno-prawnej (umowy zlecenia) jest wystarczającą przesłanką do uznania wypłaconego świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane. Kolegium uznało również, iż skarżąca została w wystarczający sposób pouczona o obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Należy bowiem przyjąć, iż złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści. Natomiast właściwe pouczenie zawarte zostało już we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 13 października 2021 r., co skarżąca poświadczyła własnoręcznym podpisem. Ponadto wniosek zawierał oświadczenie skarżącej, przy którym zobowiązała się do niezwłocznego poinformowania organu o każdej zmianie w swojej sytuacji zawodowej, tj. podjęciu pracy, uzyskaniu prawa do emerytury lub renty i innych zdarzeń mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Również w piśmie z dnia 5 października 2023 r. wyjaśniono m.in., że osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne, która sprawuje opiekę nad dzieckiem w wieku do ukończenia 18. roku życia i która będzie chciała po 31 grudnia 2023 r. otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach (czyli z możliwością podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bez ograniczeń), musi po tej dacie zrezygnować z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie starych przepisów i złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie nowych przepisów. Skarżąca została zatem poinformowana o zmianie przepisów u.ś.r. oraz właściwym trybie postępowania w przypadku zamiaru skorzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Nie można tracić z pola widzenia kwestii, iż skarżąca miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Tym samym skarżąca winna zdawać sobie sprawę z konieczności poinformowania organu o zamiarze podjęcia zatrudnienia po to, by uniknąć ewentualnych negatywnych reperkusji. Dlatego też, w ocenie Kolegium, uznać należało, iż ustalenia co do nienależności pobranych przez skarżącą świadczeń obligowały organ pierwszej instancji, w świetle art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b i ust. 8 u.ś.r., do orzeczenia ich zwrotu wraz z należnymi odsetkami. Odnosząc się do odwołania, organ II instancji wskazał, iż organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Ponadto udzielenie osobie, która pobrała nienależnie świadczenia ulgi w ich spłacie, może ze swej istoty być rozpatrywane dopiero w sytuacji, gdy samo uznanie owego świadczenia za "nienależnie pobrane" zostanie ostatecznie przesądzone. Zatem w tym przedmiocie organ pierwszej instancji może orzekać dopiero wtedy, gdy zostanie wydana ostateczna decyzja określająca nienależne świadczenie. Dopiero bowiem z momentem uzyskania przez decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń i żądaniu jej zwrotu waloru ostateczności, świadczenie staje się wymagalne i organ, który wydał decyzję o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych może zastosować uprawnienia przewidziane w art. 30 ust. 9 u.ś.r. Tym samym skarżąca, wobec wydania decyzji ostatecznej przez Kolegium, może złożyć do organu pierwszej instancji wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty. Skargę na powyższą decyzję złożyła S. C., opisując w obszernym uzasadnieniu skargi spotkania z pracownikami organu I instancji oraz wskazując m.in., iż nie zgadza się z uzasadnieniem tej decyzji i podkreślając, że pobierając świadczenie na starych zasadach, obowiązujących do grudnia 2023 r., nie skorzystała z podjęcia pracy. To z Internetu i telewizji skarżąca dowiedziała się, jakie punkty zostały zmienione od 1 stycznia 2024 r. dla rodziców niepełnosprawnych dzieci pobierających świadczenie i jednocześnie podejmujących pracę, taką możliwość dało rodzicom Państwo. Skarżąca wskazała również, że nie otrzymała rzetelnych informacji od pracowników socjalnych i została zapewniona, że jeśli pobiera świadczenie pielęgnacyjne, to wszystkie dane znajdują się w systemie. Natomiast w listopadzie 2024 r. skarżącej została wydana bez sprawdzenia w systemie nowa decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, a skarżąca została zmuszona do podpisania dokumentów, jakie wskazał pracownik socjalny. Nieprawdą jest, że M. W. przeprowadziła ze skarżącą rutynową rozmowę o przepisach dotyczących świadczenia na nowych zasadach oraz o informacji, że skarżąca ma dostarczyć umowę o pracę. S. C. podkreśliła, że nie była pouczona i nie potwierdzała, że zrozumiała przekazane jej informacje. Wreszcie skarżąca podkreśliła, że nie posiada środków na zwrot pobranych świadczeń, gdyż wydawała je na zaspokojenie potrzeb syna, a najważniejsze jest dobro dziecka. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, skarżąca wniosła, aby Sąd przychylił się do jej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej również jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Zelowa w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego S. C. na syna S. K., w okresie od 1 lutego 2024 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 23.904,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi. Na wstępie tej części rozważań należy jednak podkreślić, iż z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, z późn. zm., dalej jako: "u.ś.w."). Ustawa ta wprowadziła świadczenie wspierające, które jest kierowane bezpośrednio do pełnoletnich osób niepełnosprawnych mających potrzebę wsparcia i jednocześnie zmieniła przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. I tak, stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w tym przepisie osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnym w wieku do ukończenia 18. roku życia, przy czym przepis ten nie przewiduje wymogu w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ustawodawca przewidział także możliwość dalszego pobierania na dotychczasowych zasadach świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów osób niepełnosprawnych, którym prawo do tego świadczenia zostało już przyznane. Zastosowanie znajduje tu art. 63 ust. 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 63 ust. 2 u.ś.w. stanowi, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. W myśl zaś art. 63 ust. 3 u.ś.w. osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie, nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Skarżąca w niniejszej sprawie niewątpliwie wypełniła przesłanki, o których mowa w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. Pierwotnie świadczenie pielęgnacyjne zostało jej bowiem przyznane do dnia 30 września 2024 r. Tego samego dnia upływała ważność orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego S. K.. Nowa decyzja, zaliczająca syna skarżącej do osób niepełnosprawnych, została wydana 22 października 2024 r., zaś wnioskiem z dnia 13 listopada 2024 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Była zatem uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach sprzed wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym. Zgodnie więc z art. 17 ust. 1 pkt u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Treść powyższego przepisu bezspornie zatem wskazuje, że rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej stanowi przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach. Nie jest także sporne pomiędzy stronami, iż skarżąca podjęła zatrudnienie od lutego 2024 r. i kontynuowała je przynajmniej do chwili wydania przez Burmistrza Zelowa decyzji z dnia 3 lutego 2025 r. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 u.ś.r. w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Skarżąca była zatem zobowiązana do powiadomienia organu o podjęciu zatrudnienia, o czym została pouczona, składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podjęcie zatrudnienia w sytuacji osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne stanowi bowiem okoliczność powodującą ustanie prawa do otrzymywania tego świadczenia. Niewątpliwie skarżąca nie wywiązała się z obowiązku poinformowania organu o zmianie swojej sytuacji zawodowej. W myśl art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Jak stanowi art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 2b u.ś.r. od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Powyższe unormowania wskazują, iż stwierdzenie, że doszło do nienależnego pobrania świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wymaga, aby jednocześnie zaistniały okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, a ponadto osoba pobierająca świadczenie była pouczona o skutkach zaistnienia ww. okoliczności, tj. o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. Należy jednak podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle przepisów art. 30 u.ś.r. przyjęto rozróżnienie pomiędzy zwrotem "świadczenie nienależne", które jest pojęciem obiektywnym, od "świadczenia nienależnie pobranego", czyli wypłaconego osobie, której można przypisać określone cechy dotyczące jej woli i świadomości lub określone działania i zaniechania. Obowiązek zwrotu świadczenia dotyczy jedynie osoby, która pobrała świadczenie rodzinne nienależnie, a więc osobie, która pobierała dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawała sobie sprawę, iż świadczenie jej nie przysługuje. W konsekwencji uznać należy, że pouczenie, o którym mowa w omawianym przepisie ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas określonego nienależnego świadczenia rodzinnego. Pouczenie to nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia. Pouczenie powinno być jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Celem pouczenia jest wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, a jednocześnie pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy. Jednocześnie ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest, czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (zob. wyrok NSA z 1 kwietnia 2011 r., sygn. I OSK 2078/10; wyrok NSA z 8 marca 2013 r., sygn. I OSK 1529/13; wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., sygn. I OSK 1365/22 dostępne, podobnie jak inne przywoływane w tym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: "www.orzeczenia.nsa.gov.pl", dalej również jako: "CBOSA"). Ponadto, w ocenie Sądu, choć prawidłowe pouczenie jest niewątpliwie warunkiem przypisania świadczeniobiorcy świadomości odnośnie nienależnie pobieranego świadczenia, to nie oznacza, że w konkretnej sprawie inne okoliczności nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy, w szczególności późniejsze doprowadzenie przez pracowników organu do mylnego przeświadczenia, że świadczenie jest pobierane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organy w niniejszej sprawie przyjęły, iż skarżąca została prawidłowo pouczona o konsekwencjach podjęcia pracy zarobkowej w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Pouczenie takie, jak wskazują organy, znalazło się bowiem w złożonym przez nią w dniu 13 października 2021 r. wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto pouczenie o treści przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. zostało skarżącej przedstawione w piśmie z dnia 5 października 2023 r. oraz w rozmowie z pracownikiem socjalnym w styczniu 2024 r. Należy zatem wskazać, że w piśmie z dnia 5 października 2023 r. wskazano m.in., iż Ośrodek informuje osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna o nowych regulacjach dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym wskazanie, że świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. (tzw. nowe świadczenie pielęgnacyjne) będzie przysługiwać wyłącznie osobom sprawującym opiekę nad osobą z niepełnosprawnościami w wieku do ukończenia 18. roku życia, natomiast osoba z niepełnosprawnościami, nad którą opieka była sprawowana, będzie mogła ubiegać się o przyznanie dla niej świadczenia wspierającego. Ponadto osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne, która sprawuje opiekę nad dzieckiem w wieku do ukończenia 18. roku życia i która będzie chciała po 31 grudnia 2023 r. otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach (czyli z możliwością podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bez ograniczeń) musi po tej dacie zrezygnować z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie starych przepisów i złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie nowych przepisów. W pouczeniu powyższym nie ma żadnej wzmianki o sankcji, jaka grozi za jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach i podjęcie pracy zarobkowej. W przywołanym piśmie zawarto takie pouczenie jedynie na okoliczność złożenia wniosku o świadczenie wspierające i jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna osoby niepełnosprawnej oraz świadczenia wspierającego przez tę osobę, jednak taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Nie sposób się zgodzić, aby skarżąca została prawidłowo pouczona również we wniosku z dnia 13 listopada 2024 r. Niewątpliwie zawiera on obszerne pouczenia, jednakże są one jedynie przytoczeniem treści przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Brak jest również konkretnego wskazania konsekwencji jednoczesnego otrzymywania wynagrodzenia za pracę oraz pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach. Natomiast składając wniosek w dniu 31 października 2021 r. skarżąca została pouczona o tym, iż osoba ubiegająca się o świadczenie jest obowiązana niezwłocznie powiadomić gminny organ właściwy o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym również o przypadku wyjazdu wnioskodawcy lub członka jego rodziny poza granicę RP. Niepoinformowanie gminnego organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych o zmianach, o których mowa powyżej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji – koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W ocenie Sądu pouczenie udzielone w roku 2021 trudno uznać za jednoznaczne i zrozumiałe dla skarżącej w nowej sytuacji w jakiej znalazła się wobec zmiany przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. W chwili składania przez nią wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 nie istniały bowiem jeszcze przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym i ustawodawca nie dawał żadnej możliwości podjęcia pracy przez rodziców dzieci niepełnosprawnych, otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto w kontrolowanej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że skarżąca udała się do organu w dniu 17 stycznia 2024 r. W oświadczeniu z dnia 9 czerwca 2025 r. skarżąca wskazała m.in., że udała się do Ośrodka dopytać, czy może podjąć pracę, gdyż o tej możliwości dowiedziała się z Internetu i telewizji. W tym miejscu należy wskazać na rozbieżność w materiale dowodowym odnośnie przebiegu rozmowy skarżącej z aspirant pracy socjalnej M. W., która odbyła się w styczniu 2024 r. Jak ustalił organ II instancji skarżąca wskazała następująco: "Będąc w Ośrodku w styczniu 2024 r. (na pewno byłam). Chciałam dowiedzieć się czy pobierając świadczenie na dziecko mogę podjąć pracę. Nie uzyskałam szczegółowych informacji na temat zmian jakie nastąpiły od stycznia 2024 r. Pani powiedziała tylko to, że skoro pobieram świadczenie w tutejszym Ośrodku to wszystko jest w systemie. Informacja pracownika powinna być przekazana mi w ten sposób cytuję: »Jeśli podejmę pracę to muszę dostarczyć umowę to trzeba będzie zmienić decyzję na nową«. Taka powinna być odpowiedź pracownika. Na pewno dostarczyłabym tą umowę jeśli miałabym dokładnie wyjaśnione. Dziś nie byłoby takiej sytuacji. Od lutego 2024 r. podjęłam pracę w sklepie »[...]« nie dostarczyłam umowy bo jak twierdziła Pani wszystko ma w systemie. Nie zrobiłam tego celowo, ponieważ nie posiadałam dokładnej wiedzy, której nie posiadała nawet sama Pani w Ośrodku." Natomiast z pisemnego oświadczenia aspirant pracy socjalnej M. W. z dnia 5 czerwca 2025 r. wynika, iż "przeprowadziła rutynową rozmowę z Panią S. C., podczas której poinformowała ją, że jak pobiera świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach to nie można podjąć zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej oraz, że jak będzie chciała podjąć zatrudnienie to należy zrezygnować z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach i złożyć wniosek na nowych zasadach oraz dostarczyć umowę o pracę. Zwróciła też uwagę, aby o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych Pani S. C. zawsze informowała Ośrodek oraz że jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o wszelkich zmianach organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne." Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 107 § 3 k.p.a. nie wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakie fakty w powyższym zakresie uznało za udowodnione, na którym z dowodów się oparło, oraz przyczyn, z powodu których drugiemu z wyjaśnień odmówiło wiarygodności i mocy dowodowej. Ustalenia faktyczne dotyczące informacji przekazanych skarżącej podczas rozmowy z pracownikiem socjalnym w styczniu 2024 r. mają tymczasem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Należy bowiem zważyć, że pozostały materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że skarżąca została rzetelnie, wyczerpująco i jednoznacznie pouczona przez organy administracji o uprawnieniach i obowiązkach, wynikających dla niej z wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym. Przede wszystkim jednak brak dowodów na pouczenie skarżącej o konsekwencjach niezastosowania się do nowych obowiązków. Co więcej, trzeba podkreślić, że z oświadczenia M. W. z dnia 5 czerwca 2025 r. także wynika, iż podczas rozmowy w styczniu 2024 r. nie pouczyła ona skarżącej o konsekwencjach niedotrzymania tych obowiązków. W realiach kontrolowanej sprawy należy także wskazać, iż według przywołanego powyżej oświadczenia skarżącej została ona poinformowana, że organ ma "w systemie" wszystkie niezbędne dane dotyczące jej sytuacji. Uprawniałoby ją to do działania w przekonaniu, iż organ ma wiedzę o podjętym przez skarżącą zatrudnieniu, oraz że pobiera należne jej świadczenie. W ocenie Sądu skarżąca winna zostać poinformowana, że jeśli chce otrzymywać w dalszym ciągu świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach, nie może jednocześnie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem świadczenie pielęgnacyjne pobierane w tym samym okresie, w którym skarżąca będzie zarobkować, może zostać uznane za świadczenie nienależnie pobrane i w konsekwencji powstanie obowiązek jego zwrotu. Natomiast skarżąca może jednocześnie podjąć zatrudnienie i otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach, lecz do tego konieczna jest rezygnacja z pobieranego dotychczas na starych zasadach świadczenia i złożenie stosownego wniosku oraz wydanie nowej decyzji. Prawidłowe wywiązanie się przez organy z tak zakreślonego obowiązku informacyjnego było o tyle istotne, iż przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym dają rodzicom niepełnosprawnych dzieci możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno na starych, jak i na nowych zasadach, co wiąże się ze spełnieniem zupełnie innych przesłanek. Ponadto jak podkreśliła skarżąca, z przekazów medialnych płynęły mylne sygnały, iż rodzice niepełnosprawnych dzieci, pobierający świadczenie pielęgnacyjne, mogą legalnie podjąć zatrudnienie. Zatem to na organach administracji spoczywał obowiązek wyjaśnienia osobom uprawnionym wszelkich zawiłości, związanych z wejściem w życie nowych przepisów, aby osoby te mogły w sposób w pełni świadomy podjąć decyzję, która forma wsparcia jest dla nich najbardziej korzystna. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarżąca spełniała przesłanki uprawniające ją do świadczenia pielęgnacyjnego zarówno na podstawie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. jak i na mocy przepisów dotychczasowych. Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast w myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przywołane przepisy wyrażają zasadę pogłębiania przez organy administracji zaufania jednostki do władzy publicznej oraz zasadę informowania, które wyrosły z opisanej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady demokratycznego państwa prawnego. Zasada ta opiera się na założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. W wyroku z 7 lutego 2001 r. w sprawie K 27/00 (OTK 2001/2/29) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zasada ta "wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny". Podsumowując, zebrany w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że organy administracji wywiązały się z obłożonego powyższymi wymogami obowiązku informacyjnego. W konsekwencji brak podstaw do ustalenia jakoby skarżąca była świadoma nienależnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 października 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Nie dokonały bowiem wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności co do tego, czy skarżąca została prawidłowo pouczona o konsekwencjach niewykonania ciążących na niej obowiązków. Organy nie rozważyły braku takiego pouczenia w piśmie z 5 października 2023 r. oraz w informacjach przekazywanych skarżącej podczas rozmowy z pracownikiem socjalnym w dniu 17 stycznia 2024 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że co do braku takiego pouczenia oświadczenie skarżącej oraz oświadczenie M. W. są zbieżne. Organ odwoławczy nie odniósł się także do podnoszonych przez skarżącą okoliczności wskazujących, że jest znana osobiście pracownikowi organu, który ma wiedzę o jej zatrudnieniu. Skarżąca podnosi bowiem w odwołaniu, że "Pani, która zajmuje się moją sprawą przychodziła i robiła zakupy w moim sklepie, w którym pracuję. Wiedziała, że podjęłam pracę (...) Dopiero 21.12.2024.r. (w sylwestra) Pani z M-GOPS w Zelowie w godzinach wieczornych przyszła do mnie do sklepu, w którym pracuję żebym przyszła do Ośrodka po nowym roku, żeby wyjaśnić małą sprawę ale mam się nie stresować bo powinno być wszystko dobrze." Dokonując oceny materiału zgromadzonego w sprawie organ nie dokonał ustaleń odnośnie powyższych twierdzeń skarżącej, pomimo że podnoszone przez nią okoliczności mogą mieć istotne znaczenie dla ustalenia, czy skarżąca miała uzasadnione przekonanie, iż nie pobiera świadczenia nienależnego. Powyższe doprowadziło do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało koniecznością wyeliminowania kontrolowanych decyzji z obrotu prawnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zastosują się do zaleceń, płynących z niniejszego uzasadnienia, mających dla nich charakter wiążący na mocy art. 153 p.p.s.a. i dokonają ustaleń co do tego, czy skarżąca rzeczywiście została prawidłowo pouczona przede wszystkim o konsekwencjach niewywiązania się z obowiązków ustawowych; czy działała w uzasadnionym okolicznościami sprawy przekonaniu, że organ ma wiedzę o podjęciu przez nią zatrudnienia, w szczególności wobec ustaleń co do przebiegu rozmowy z 17 stycznia 2024 r. oraz twierdzenia, iż była znana pracownikowi organu osobiście, a zatem czy można uznać wypłacone jej świadczenie pielęgnacyjne za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. a.bł.