II SA/Łd 86/13

Dnia 10 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.) oraz art. 6 pkt 1, pkt 3, pkt 14, art. 8 ust. 1 pkt. 2, ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., Nr 175 poz. 1362 ze zm., powoływana także ustawa), utrzymało w mocy decyzję Z-cy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], nr [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznającą J. R. zasiłek stały w miesiącu październiku 2012 roku. K. P. wnioskiem z dnia 22 października 2012r. wystąpiła o udzielenie pomocy w postaci zasiłku stałego dla syna J. R. Na podstawie wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z synem, dla którego ubiega się o zasiłek stały. Syn J. R. jest całkowicie niezdolny do pracy, a także do samodzielnej egzystencji do 31 sierpnia 2013r., co potwierdza orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS. J. R. nie otrzymuje żadnych dochodów Dochodem K. P. jest emerytura w wysokości 796,53 zł, zatem dochód na osobę w rodzinie wynosił 398,26 zł (796,53 zł : 2 os) i nie przekroczył wartości kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącego 456,00 zł. W związku z tym w październiku 2012r. J. P. spełniał warunki do nabycia zasiłku stałego. Wysokość zasiłku stałego wynika z różnicy kryterium dochodowego oraz uzyskanego dochodu (456,00 zł -398,26 zł = 57,74 zł). Decyzją z dnia [...], nr [...] przyznano J. R. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2012r. do 31 sierpnia 2013r. Wypłata świadczenia nastąpiła w październiku za okres od 1 września 2012r. do 31 października 2012r. Jednakże od listopada 2012r. zasiłek stały J. R. nie przysługuje, ponieważ zmienia się sytuacja dochodowa jego rodziny. W październiku dochód rodziny wynosił 949,53 zł (796,53 zł – emerytura K. P., 153,00 zł - zasiłek pielęgnacyjny przyznany J. R.), zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi 474,76 zł i jest wyższy od kwoty stanowiącej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Mając powyższe na uwadze organ I instancji, na podstawie art. 104 k.p.a. art. 6 ust. 1, 3, 4 i 14, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 8, art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 2 pkt 2, art. 37 ust. 3, art. 106 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. b i § l pkt 2 lit. c) Rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 823), przyznał J. R. zasiłek stały od dnia 1 października 2012r. do dnia 31 października 2012r. w wysokości 57,74 zł. Od powyższej decyzji z dnia [...] odwołanie złożyła K. P., kwestionując odmowę przyznania zasiłku stałego od listopada 2012 roku, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca powołała się na stan zdrowia syna J. R., który wskutek urazu mózgu doznanego w wyniku wypadku, nie chodzi, nie siedzi i nie widzi. Podniosła, że mimo całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji ZUS odmówił przyznania synowi renty chorobowej, z uwagi na brak okresu zatrudnienia. Wskazała także, że siebie i syna utrzymuje z emerytury wynoszącej 796 zł, przy czym koszty samych opłat (czynsz, energia, leki i pampersy dla syna, kredyt (zaciągnięty dług) wynoszą 1.157 zł, co powoduje konieczność zaciągania pożyczek u rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało odwołanie za niezasadne i wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzja o ustaleniu prawa do zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie jest rozstrzygnięciem uznaniowym, bowiem powołany wyżej przepis ustawy w sposób ścisły i precyzyjny określa zasady udzielania tej pomocy. Oznacza to, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a więc zarówno organ l instancji, jak i odwoławczy, nie może brać pod uwagę innych okoliczności niż wskazane w przepisach. Następnie organ II instancji wskazał, iż przyznając J. R. zasiłek stały na październik 2012r. organ pierwszej instancji nie uwzględnił stanu faktycznego znanego mu w dniu rozstrzygania sprawy z wniosku K. P. (co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego), a mianowicie udzielenia J. R. pomocy w formie zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2012r. do 31 sierpnia 2013r. Okoliczność ta wskazuje, że już we wrześniu 2012 roku J. R. uprawniony był do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem kwota tego zasiłku powinna być uwzględniona w dochodzie rodziny stanowiącym podstawę ustalania prawa do zasiłku stałego. Bez znaczenia jest fakt wypłaty przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego w październiku 2012r., gdyż wypłacona kwota obejmowała zarówno wrzesień jak i październik 2012r. Oznacza to, że dochód rodziny wnioskodawczyni ustalony dla potrzeb zasiłku stałego powinna stanowić emerytura K. P. w wysokości 796,53 zł i zasiłek pielęgnacyjny J. R. w wysokości 153 zł, co daje łącznie kwotę 949,53 zł, zaś na osobę w rodzinie kwotę 474,77 zł. Dochód ten jest wyższy od ustawowego kryterium dochodowego (456 zł). Kolegium zatem stwierdziło, że w dniu rozstrzygania sprawy z wniosku K. P. zasiłek stały nie przysługiwał J. R., z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Utrzymując jednak w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] przyznającą J. R. zasiłek stały w październiku 2012 roku w wysokości 57,74 zł Kolegium wzięło pod uwagę zapis art. 139 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Co prawda organ I instancji rozstrzygnął sprawę K. P. bez uwzględnienia podanej wyżej okoliczności istniejącej i znanej organowi w dniu wydawania zaskarżonej decyzji (uprawnienie J. R. do zasiłku pielęgnacyjnego od września 2012 roku), jednakże nie można zdaniem Kolegium uznać, iż stanowi to podstawę do stwierdzenia, że decyzja pierwszoinstancyjna rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Na ostateczną decyzję skargę do sądu administracyjnego wniosła K. P. przytaczając argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej (z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W razie braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym do zasiłku stałego, poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Z kolei ust. 3 powołanego art. 8 ustawy jednoznacznie wskazuje, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego na wyżej określonych zasadach nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007r. (art. 8 ust. 4 ustawy). Z powyższych przepisów bezsprzecznie wynika, iż w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca enumeratywnie wyliczył przychody, które na potrzeby ustalenia spełniania kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy. Katalog przychodów określonych w tym przepisie ma charakter zamknięty, co oznacza, że organ administracji przyznający świadczenia nie ma żadnej swobody w zakresie ustalania dochodu osoby, w tym również wykraczania poza katalog przychodów w nim określonych i niezaliczenia do dochodu osoby w rodzinie zasiłku pielęgnacyjnego. Nie ulega również wątpliwości, że zasiłek pielęgnacyjny podlega zaliczeniu do dochodu warunkującego przyznanie prawa do zasiłku stałego, co w sposób jednoznaczny wynika z treści art. 8 ust. 3 i 4 ustawy. Nie jest bowiem wymieniony w art. 8 ust. 4 ustawy wśród świadczeń, które nie podlegają wliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy. (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OSK 1901/11; a także wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 11 maja 2011r., sygn. akt IV SA/Wr 784/10 oraz z dnia 5 marca 2008r., sygn. akt IV SA/Wr 489/07 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Trafnie tez wskazuje Kolegium, że decyzja o ustaleniu prawa do zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie jest rozstrzygnięciem uznaniowym. Powołany wyżej przepis ustawy w sposób ścisły i precyzyjny określa zasady udzielania tej pomocy. Oznacza to, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a więc zarówno organ l instancji, jak i odwoławczy, nie może brać pod uwagę innych okoliczności niż wskazane w przepisach. Nie ma zatem znaczenia, o jaką kwotę strona wnioskująca przekracza ustawowe kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, bowiem już sam fakt przekroczenia tego kryterium uniemożliwia organowi administracji przyznania zasiłku stałego. Skoro zatem syn skarżącej miał przyznany zasiłek pielęgnacyjny od września 2012r., to dochód w rodzinie skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego wyniósł 949,53 zł, co oznacza, że na osobę przypadała kwota 474,77 zł, przekraczająca ustawowe kryterium wynoszące 456 zł. Zasadnie również organ II instancji wskazał, iż przyznając J. R. zasiłek stały na październik 2012r. organ pierwszej instancji nie uwzględnił stanu faktycznego znanego mu w dniu rozstrzygania sprawy. Przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za wrzesień decyzją z daty poprzedzającej wydanie decyzji w niniejszej sprawie winno być organowi znane z urzędu, a zatem kwota tego zasiłku powinna być uwzględniona w dochodzie rodziny stanowiącym podstawę ustalania prawa do zasiłku stałego. Prawidłowo jednak organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...], powołując się na treść art. 139 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Zakaz reformationis ius in peius ma bezwzględne zastosowanie, od którego można odstąpić tylko w przypadku wystąpienia rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego, do takiego kwalifikowanego naruszenia prawa ani interesu społecznego w niniejszej sprawie nie doszło. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. LP