II SA/Łd 870/15

Dnia 27 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 roku sprawy ze skargi S. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2014r. poz. 1206) – powoływanej dalej jako: "ustawa" – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...], o odmowie przyznania S. G. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że rozpoznaje wniosek S. G. z dnia [...] i szeroko przytoczył czynności, podejmowane w toku postępowania wyjaśniającego. Jako podstawę odmowy przyznania uprawnień kombatanckich organ powołał fakt, iż wskazywane przez S. G. obozy i miejsca odosobnienia nie stanowią tytułu do przyznania uprawnień kombatanckich. S. G. złożył skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. Jak wynika z akt administracyjnych, wniosek skarżącego z dnia [...] został rozstrzygnięty decyzją Kierownika do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], którą odmówiono przyznania S. G. uprawnień kombatanckich. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją tegoż organu z dnia [...], nr [...]. W wyniku skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi obydwa te rozstrzygnięcia zostały jednak wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem tegoż sądu z dnia z dnia 2 sierpnia 2012r., sygn. akt II SA/Łd 426/12. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej orzeczenie w sprawie II SA/Łd 426/12 zostało utrzymane w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 8 maja 2014r., sygn. akt II OSK 2890/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a."- w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a.. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z treści kontrolowanej decyzji utrzymuje ona w mocy decyzję z dnia [...], nr [...], jednakże takie rozstrzygnięcie nie istnieje w obrocie prawnym. Nie może być mowy o pomyłkowym powołaniu daty - [...] zamiast [...], bowiem w aktach administracyjnych sprawy po prostu nie ma takiej decyzji z roku 2015, o czym najlepiej świadczą kolejne numery poszczególnych kart akt administracyjnych. W aktach znajduje się wprawdzie decyzja o powołanym numerze [...], ale nosi ona datę [...]. Było to rozstrzygniecie wydane w I instancji. Jak wskazano wcześniej, decyzja ta została wyeliminowana wyrokiem WSA w Łodzi w z dnia z dnia 2 sierpnia 2012r., sygn. akt II SA/Łd 426/12. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Szef Urzędu nie odwołuje się żadnego rozstrzygnięcia, podjętego w pierwszej instancji, które oceniałby w trybie art. 138 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest uzasadnieniem stricte merytorycznym, właściwym dla uzasadnienia organu I instancji, zaś przepis art. 138 k.p.a. odnosi się do decyzji wydanych przez organy administracji publicznej w II instancji. Po wyroku NSA z dnia 8 maja 2014r., sygn. akt II OSK 2890/12 sprawa (wszczęta wnioskiem skarżącego z dnia [...]) wróciła do rozpoznania na poziomie organu orzekającego w I instancji. To oznacza, że rozpatrując sprawę ponownie organ winien najpierw wydać decyzję w pierwszej instancji i ewentualnie, dopiero w sytuacji złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, procedować jako organ odwoławczy. Innymi słowy na tym etapie postępowania brak było podstaw do orzekania w trybie art. 138 k.p.a. Utrzymanie w mocy nieistniejącej decyzji i rozstrzyganie przez organ w trybie art. 138 k.p.a. w sytuacji, gdy należało rozstrzygnąć w pierwszej instancji, niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2007r., sygn. akt V SA/Wa 960/07 – orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zaskarżonym orzeczeniem organ administracji naruszył jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, zgodnie z którą postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 K.p.a.). W tej sytuacji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. Z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. O zwrocie kosztów postępowania, równych kwocie uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji będzie miał na uwadze, że wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, złożony przez S. G. w dniu 7 lutego 2012r. podlega rozpoznaniu w zwykłym toku instancji i winien zostać rozstrzygnięty przede wszystkim przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działającego jako organ I instancji. ms