II SA/Łd 875/08

WyrokWSA w Łodzi2009-03-20

Skład orzekający: Czesława Nowak-Kolczyńska, Barbara Rymaszewska, Joanna Sekunda-Lenczewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które zostało ujawnione w księdze wieczystej po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które zostało ujawnione w księdze wieczystej po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi negatywną przesłankę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nawet jeśli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, zwrot jest niemożliwy bez rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, ponieważ Skarb Państwa nie dysponuje nieruchomością w takim stanie, aby móc jej dokonać zwrotu.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Starosta wydał decyzję o zwrocie nieruchomości i zobowiązał skarżących do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na przeszkodę w postaci ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Gminy Miasto Łódź, które zostało ujawnione w księdze wieczystej po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżących, podzielając stanowisko Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant aplikant radcowski Aleksandra Kasiuwara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009r. sprawy ze skargi M. S., H. S., A. S., M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości - oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. znak: [...] Starosta [...] na podstawie art. 136 ust. 3 i ust. 4, art. 137 ust. 1 i ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1-3 i ust. 6, art. 141 ust. 2–4, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2005r., Nr 263, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 26 §2, art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosków A. S., M. S., H. S. oraz M. S. o zwrot nieruchomości położonej w Ł. ul. A [...], orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 207/9 o pow. 10753m², dla której w Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...], na rzecz A. S. w 5/8 częściach, M. S. w 1/8 części, H. S. w 1/8 części oraz M. S. w 1/8 części. Jednocześnie orzekł o zwrocie na rzecz Skarbu Państwa kwoty 137 233 zł stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicowego z dnia 15 lipca 1985r. i do zwrotu zobowiązał A. S. 5/8 części kwoty, M. S. 1/8 części kwoty, H. S. 1/8 części kwoty oraz M. S. 1/8 części kwoty. Uzasadniając organ wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia 8 listopada 2004r. A. S. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w ewidencji nr 207/9. Następnie tożsame wnioski złożyła w dniu 18 listopada 2004r. M.S. oraz w dniu 1 marca 2005r. H. S. i M. S. Jak ustalono, wnioskodawcy na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. W. z dnia 28 grudnia 2004r. nabyli spadek po J. S. po ¼ części każe z nich. Właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dniu wywłaszczenia byli J. i A. S. Dalej organ wskazał, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei w myśl art. 137 ust. 1 w/w ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Stosownie do treści art. 229 w/w ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 w/w ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Organ podniósł, iż działając w świetle powyższych norm prawnych ustalił, iż [...] Przedsiębiorstwo A w Ł. nabyło prawo wieczystego użytkowania m.in. przedmiotowej działki na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r., prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 18 stycznia 1999r. Następcą prawnym [...] Przedsiębiorstwa było Przedsiębiorstwo B, co potwierdził wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 27 kwietnia 1999r. a które nabyło z dniem 16 kwietnia 1991r. prawo użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu obejmującego m.in. działkę 207/9, prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 27 lipca 1999r. Syndyk masy upadłości Przedsiębiorstwa B zbył prawo użytkowania wieczystego m.in. działki 207/9 w drodze umowy sprzedaży warunkowej z dnia 9 września 2005r. Gmina Miasto Ł. korzystając z przysługującego na mocy art. 109 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy prawa pierwokupu, nabyła aktem notarialnym z dnia 14 października 2005r. prawo wieczystego użytkowania nieruchomości, w tym działki 207/9. Reasumując ustalenia faktyczne, organ powtórzył treść art. 229 w/w ustawy i wywiódł, że wpis w księdze wieczystej potwierdzający nabycie przez [...] Przedsiębiorstwo A nastąpił w dniu 18 stycznia 1999r., a nabycie przez Przedsiębiorstwo Produkcji B w dniu 27 lipca 1999r., możliwe jest tym samym zastosowanie powołanego przepisu. Przechodząc do ustalenia czy cel, na jaki nieruchomość została wywłaszczona został osiągnięty, organ wyjaśnił, iż celem tym była budowa ulicy A, który nie został zrealizowany. W toku oględzin ustalono, że przedmiotowa działka jest niezagospodarowana, porośnięta samosiewami krzewów, zatem zaistniały przesłanki do orzeczenia jej zwrotu. W końcowej części uzasadnienia organ przedstawił sposób naliczenia kwoty podlegającej zwrotowi na rzecz Skarbu Państwa, wskazując, iż wyliczenie to nastąpiło zgodnie z art. 140 w/w ustawy oraz w oparciu o wartość rynkową określoną przez rzeczoznawcę majątkowego w październiku 2007 roku. Rzeczoznawca ustalił wartość nieruchomości na dzień wywłaszczenia na kwotę 520 600 zł, natomiast na dzień zwrotu na kwotę 506 000 zł, uzasadniając zmniejszenie wartości działaniami podjętymi bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Organ wskazał, iż kwota odszkodowania wypłaconego właścicielom z tytułu wywłaszczenia, zwaloryzowanego przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS wyniosła 151 833 zł. Zwaloryzowane odszkodowanie określone zgodnie z art. 140 w/w ustawy zostało pomniejszone o kwotę równą różnicy wartości nieruchomości określonej według stanu z dnia wywłaszczenia i stanu z dnia zwrotu tj. o kwotę 14 600 zł. Kwota zwaloryzowanego odszkodowania pomniejszona o kwotę 14 600 zł wynosi 137 233 zł. Stosownie do art. 217 ust. 2 ustawy zwaloryzowane odszkodowanie jest mniejsze niż 50% aktualnej wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego i podlega zwrotowi w całości. W terminie prawem przewidzianym odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. S., M. S., H. S. i M. S., wskazując, iż nie zgadzają się z przyjętą przez organ wyceną nieruchomości a w konsekwencji kwotą zwaloryzowanego odszkodowania. Powołując przepisy art. 7, art. 8, art. 12 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wnieśli o naliczenie wartości odszkodowania z datą, w której powinien nastąpić zwrot nieruchomości. Uzasadniając postawione wnioski wyjaśnili, iż postępowanie toczy się już od 1999 roku. J. i A. S. złożyli w dniu 15 listopada 1999r. pierwszy wniosek o zwrot nieruchomości, od grudnia 1999 roku do czerwca 2004 roku organy administracji nie podejmowały żadnych działań, w związku z czym w kwietniu 2004 roku J. i A. S. ponownie złożyli wniosek o zwrot nieruchomości. Po rozpoznaniu tegoż wniosku, Prezydent Miasta Ł. wydał w dniu [...]r. decyzję umarzającą postępowanie, którą organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Odwołujący stoją na stanowisku, iż organy administracji dopuściły się rażącego niedbalstwa i zaniedbania w postaci braku jakiegokolwiek działania w rozpatrywaniu wniosków złożonych przez rodziców. Podnieśli, iż przedłużające się postępowanie spowodowało, iż obecnie została naliczona znacznie wyższa kwota zwaloryzowanego odszkodowania do zwrotu, natomiast nie mogą być obarczani skutkami braku działania ze strony organów, za błędy pracowników i za przedłużanie postępowania. Odwołanie od powyższej decyzji złożył również Prezydent Miasta Ł. w imieniu Gminy Miasto Ł. oraz Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej w imieniu Skarbu Państwa podnosząc, iż w ustalonym stanie faktycznym i prawnym nieruchomość, o której zwrocie orzeczono stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Gminy Ł., która nabyła prawo użytkowania w drodze wykonania prawa pierwokupu. Dokonanie zwrotu na rzecz osoby fizycznej spowoduje powstanie stanu prawnego, w którym przedmiotem użytkowania wieczystego będzie grunt stanowiący własność osoby fizycznej. Prezydent podkreślił, iż stan taki pozostaje w sprzeczności z art. 232 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym użytkowanie wieczyste może zostać ustanowione jedynie na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Dodatkowo wskazał, iż okoliczność obciążenia gruntu prawem użytkowania wieczystego stanowi swoistą niezapisaną wprost w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, negatywną przesłankę jej zwrotu, co potwierdza wykształcone w tej materii orzecznictwo. Gmina Miasto Ł. nabyła w trybie cywilnoprawnym prawo użytkowania wieczystego, nigdy nie dysponowała przedmiotową nieruchomością zarówno jako podmiot dokonujący wywłaszczenia lub jako podmiot będący następcą prawnym podmiotu na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Wywiódł, iż obciążenie nieruchomości użytkowaniem wieczystym na rzecz osoby trzeciej przesądza o niedopuszczalności orzeczenia o jej zwrocie. Na koniec podniósł, iż zaskarżona decyzja wydana została przez Starostę [...], gdy tymczasem zgodnie z art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organem właściwym do orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Decyzją z dnia [...]r. znak: [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W pierwszej części uzasadnienia Wojewoda przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania i stanowiska stron. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołując treść art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podkreślił, iż istotnym ograniczeniem instytucji zwrotu nieruchomości jest zapis art. 229 tej ustawy, który stanowi, iż roszczenie na podstawie art. 137 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998r. Przypomniał, iż decyzją z dnia [...]r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez [...] Przedsiębiorstwo A prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, w tym działki nr 207/9. Następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 27 kwietnia 1999r. ustalono, iż Przedsiębiorstw B w upadłości jako następca prawny [...] Przedsiębiorstwa nabyło w dniu 16 kwietnia 1991r. prawo użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu oznaczonego m.in. nr 207/9, dla którego prowadzona jest księga wieczysta Kw [...]. Wpis w księdze miał miejsce w dniu 27 lipca 1999r. Z kolei aktem notarialnym z dnia 9 września 2005r. zawartym pomiędzy syndykiem masy upadłości Przedsiębiorstwa B w upadłości a osobami fizycznymi zawarta została warunkowa umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Gmina Miasto Ł. skorzystała z przysługującego jej prawa pierwokupu i nabyła prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości co znajduje potwierdzenie w akcie notarialnym z dnia 14 października 2005r. Wojewoda wywiódł, iż obecnie nieruchomość, o zwrocie której orzeczono stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Gminy Miasta Ł., zatem prowadzący postępowanie Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej nie może bez uprzedniego rozwiązania umowy użytkowania wieczystego odebrać nieruchomość jej użytkownikowi wieczystemu i wydać decyzji o zwrocie nieruchomości poprzednim właścicielom lub ich następcom prawnym, choćby uznał, iż nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ odwoławczy podkreślił, iż stanowisko takie znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie, zaś z uwagi na fakt, iż prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane w księdze wieczystej w dniu 27 lipca 1999r. zatem po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 229 w/w ustawy. Wojewoda ustosunkowując się do złożonych odwołań, uznał za w pełni uzasadnioną argumentację Prezydenta Miasta Ł. i Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, iż Gmina Miasto Ł. nabyła prawo użytkowania wieczystego w trybie cywilnoprawnym zatem jako nabywca jest osobą trzecią, która nigdy nie dysponowała tą nieruchomością zarówno jako podmiot dokonujący wywłaszczenia lub jako podmiot będący następcą prawnym podmiotu na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Powołując stosowne orzeczenia sądów administracyjnych podkreślił, iż okoliczność, że Skarb Państwa lub gmina nie władają wywłaszczoną nieruchomością, ma tylko takie znaczenie, że organ nie może do czasu przejęcia jej we władanie wydać decyzji orzekającej o zwrocie. Natomiast wydanie negatywnego rozstrzygnięcia jest uzasadnione jedynie, gdy w drodze dostępnych środków prawnych przeszkoda ta nie zostanie usunięta. Odpowiadając na zarzuty odwołania A. S., M. S., H.S. i M. S., wyjaśnił, iż nie jest możliwe naliczenie wartości waloryzowanego odszkodowania na dzień, w którym powinien nastąpić zwrot, jedyną możliwością jest naliczenie tej wartości na dzień dokonania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda wskazał, iż organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie winien podjąć działania mające na celu zbadanie czy jest możliwe przywrócenie stanu, w którym Skarb Państwa na powrót włada nieruchomością. Do czasu zakończenia takich działań postępowanie winno zostać zawieszone na podstawie art. 97 §1 pkt 4 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.S., M. S., H. S. i M. S. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...], podnosząc, iż narusza interes prawny skarżących i powoduje przedłużenie postępowania w przedmiocie zwrotu, co za tym doprowadza do nieuzasadnionego wzrostu kosztów, jakie strony będą musiały ponieść w przypadku zwrotu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanego aktu). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega oddaleniu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną, na podstawie szczegółowo ustalonego stanu faktycznego, z uwzględnieniem zasad procesowych określonych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, iż organ pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował przepis art. 136 §3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do art. 136 §3 w/w ustawy poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicję zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia formułuje art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy, zgodnie z art. 229 w/w ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania powołany art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż jak wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego, wprawdzie prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości oznaczonej nr działki 207/9 [...] Przedsiębiorstwo A w Ł. nabyło w dniu 16 kwietnia 1991r. jednak wpis tego prawa w księdze wieczystej nastąpił w dniu 27 lipca 1999r., niewątpliwie zatem po dniu wejścia w życie ustawy tj. po dniu 1 stycznia 1998r. Nie oznacza to jednak, iż w sprawie znajduje zastosowanie przytoczony wcześniej art. 136 §3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w konsekwencji skarżącym mogła zostać zwrócona przedmiotowa nieruchomość. Jak wynika z akt sprawy aktem notarialnym z dnia 9 września 2005r. pomiędzy Syndykiem masy upadłości Przedsiębiorstwa a osobami fizycznymi zawarta została warunkowa umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego, Gmina Ł. skorzystała z przysługującego jej prawa pierwokupu i aktem notarialnym z dnia 14 października 2005r. nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Ostatecznie zatem przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Gminy Ł., która nabyła to prawo w drodze umowy cywilnoprawnej. Orzeczenie o zwrocie takiej nieruchomości na rzecz osób fizycznych prowadziłoby zatem do powstania stanu prawnego, w którym przedmiotem użytkowania wieczystego będzie nieruchomość stanowiąca własność osób fizycznych. Stan taki pozostawałby w sprzeczności z art. 232 Kodeksu cywilnego, niemniej jednak dla potrzeb postępowania administracyjnego i kontroli sądowoadministracyjnej istotne jest, iż stosownie do wykształconego orzecznictwa, na gruncie poprzedniej jak i obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie można orzec o zwrocie nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, bez rozwiązania umowy użytkowania wieczystego i nie może nastąpić zwrot nieruchomości, nawet wówczas, gdy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w takich przypadkach niemożliwy, gdyż Skarb Państwa, z uwagi na ustanowione na nieruchomości użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, nie ma w swojej dyspozycji tejże nieruchomości i w konsekwencji nie może dokonać jej zwrotu. Decyzja o zwrocie nieruchomości wydana w tej sytuacji godziłaby w porządek prawny i byłaby w dniu jej wydania trwale niewykonalna, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 Kpa (por. m.in. uchwała SN z dnia 22 grudnia 1993 r., sygn. akt III AZP 24/93, LEX nr 10916; wyrok NSA z dnia 21 marca 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1026/93, niepubl.; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 1416/91, niepubl.; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1995 r., sygn. akt IV SA 414/94, Wokanda 1995/9/33). Ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot stanowi swoistą, nie zapisaną wprost w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, negatywną przesłankę jej zwrotu (wyrok WSA w warszawie z dnia 27 lipca 2006r., sygn.akt I SA/Wa 867/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 258345). Sąd rozumie argumentację skarżących i zniecierpliwienie nad wyraz przedłużającym się postępowaniem, jednakże stan prawny nieruchomości powoduje, iż organ administracji nie może, bez uprzedniego wyeliminowania umowy użytkowania wieczystego i wydać decyzji o zwrocie na rzecz skarżących, choćby uznał, iż nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stan prawny przedmiotowej nieruchomości jest przeszkodą, której organ administracji wydający decyzję, ani tym bardziej sąd administracyjny, nie są kompetentne usunąć. Reasumując, Sąd podziela rozstrzygnięcie i argumentację organu odwoławczego, który wykazał, iż przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 Kpa nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i zasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Jednocześnie za prawidłowe należy uznać uwagi i wskazówki Wojewody [...], które zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a które organ pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł jak w sentencji. ar

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło