II SA/Łd 88/10

Dnia 5 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2010 roku sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego oddala skargę. LS Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia [...] roku w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1009/08 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] roku, Nr [...] o odmowie przyznania K.P. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup leków, żywności oraz wymianę prawa jazdy zawodowego. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, K. P. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, leków i wymianę zawodowego prawa jazdy. W motywach wniosku strona wskazała na trudną sytuację materialną swojej rodziny, której jedynym źródłem utrzymania jest emerytura żony w kwocie 874 zł. Wnioskodawca jest osobą bezrobotną i niepełnosprawną. W wymienionym wyroku Sąd stwierdził, iż zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy popełniły błąd polegający na nie dokonaniu oceny czy zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 roku Nr 115, poz. 728 ze zm.), a więc pomijając ustalenie w oparciu o inne dostępne dowody, nie rozważyły czy przypadek skarżącego jest szczególnie uzasadniony w świetle powyższego przepisu. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz K. decyzją nr [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. "c", art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej odmówił przyznania K.P. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup leków, podstawowej żywności oraz na wymianę prawa jazdy zawodowego z powodu administracyjnego. Organ ustalił, że skarżący jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku oraz ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności; rodzina skarżącego składa się z dwóch osób a jej całkowity dochód to emerytura żony skarżącego w wysokości 873,71 zł. W rezultacie organ stwierdził, iż skarżący przekracza kryterium dochodowe wynoszące 351 zł. W uzasadnieniu organ podniósł, iż K. P. nie wykazał, że konieczne jest w jego przypadku leczenie farmakologiczne (nie przedstawił recept bądź zaświadczenia lekarskiego), a tym samym, że istnieje niezaspokojona potrzeba w tym zakresie. Ponadto organ wskazał, iż rodzina skarżącego jest objęta pomocą finansową na zakup posiłku w ramach wieloletniego programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" i z tego tytułu wypłacono skarżącemu w sierpniu i wrześniu 2008 roku po 240 zł miesięcznie. Organ uznał zatem, iż potrzeba bytowa skarżącego związana z zakupem żywności została zaspokojona. Również odmówiono skarżącemu pomocy finansowej na wymianę prawa jazdy, gdyż posiada on umiarkowany stopień niepełnosprawności, który uniemożliwia mu podjęcie pracy w charakterze kierowcy zawodowego. Organ uzasadnił, że przyznanie zasiłku celowego specjalnego na wymianę prawa jazdy nie zmieniłoby sytuacji skarżącego na rynku pracy i byłoby przyznaniem pomocy na realizację celu nie odpowiadającego kryterium pomocy społecznej. W ostateczności organ stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie zasiłku celowego specjalnego (art. 41 ustawy o pomocy społecznej). Odwołanie w terminie prawem przewidzianym wniósł K. P.. Wskazał, iż pomoc finansowa na zakup żywności nie jest wystarczająca. Podniósł również, że od dnia 1 września 2009 roku orzeczono u niego lekki stopień niepełnosprawności. Argumentował, że posiadanie aktualnego prawa jazdy przyczyniłoby się do zwiększenia jego szans na uzyskanie zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] na podstawie art. 3 ust. 4, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący jest objęty różnymi formami pomocy społecznej: miał przyznane zasiłki celowe na żywność, zasiłki celowe na leki, zasiłki okresowe, był objęty programem rządowym w zakresie dożywiania. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że dopiero w dniu 21 października 2009 roku K. P. przedstawił organowi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 17 września 2009 roku, z którego wynika, iż od dnia 1 września 2009 roku skarżący posiada lekki stopień niepełnosprawności i nadal w jego przypadku przeciwwskazana jest ciężka praca fizyczna w napięciu psychicznym. SKO ponadto ustaliło, że organ I instancji w pierwszej kolejności przyznaje zasiłki celowe rodzinom, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, na zakup opału, zakup leków i odzieży oraz dofinansowanie wypoczynku letniego dla dzieci. Organ odwoławczy stwierdził, iż bezsporne jest, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza kryterium ustawowe. W ocenie Kolegium organ I instancji przeprowadził szczegółowo postępowania wyjaśniające celem ustalenia sytuacji skarżącego, a rozpoznając sprawę nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ II instancji podtrzymując argumentację organu I instancji wskazał, iż jednorazowe przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter nieobowiązkowy i może być on przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach oraz gdy odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej. Powyższe rozstrzygnięcie K. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. Podniósł, że jego stan zdrowia nie pozwala na wykonywanie pracy zawodowej i jest zmuszony do korzystania z pomocy społecznej, która w jego przekonaniu nie jest wystarczająca. Ponadto pismem z dnia 29 stycznia 2010 roku zwrócił się do WSA w Ł. o "podjęcie stosownych czynności prawnych w stosunku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. ażeby nie przyczyniał się do degradowania istoty ludzkiej i majestatu ustawodawstwa prawnego ustanawianego przez wyższe organy Państwowe RP i Europejskie". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji a więc jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., prowadząc ponownie postępowanie, zobligowane było w myśl art. 153 p.p.s.a. uwzględnić wskazówki zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] roku w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1009/08. Z uwagi na treść wskazanego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą również sąd ponownie rozpoznający sprawę. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, którą utrzymano w mocy decyzję odmawiającą przyznania K.P. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup leków, podstawowej żywności oraz na wymianę prawa jazdy zawodowego z powodu administracyjnego. Sąd, po przeanalizowaniu sprawy, doszedł do wniosku, iż organy słusznie przyjęły, że skarżący przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, a więc nie spełnił on przesłanek obligatoryjnego przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Zatem organ mógł w tej sytuacji jedynie rozważyć przyznanie, po myśli art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, specjalnego zasiłku celowego. Na podstawie powołanego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Użyty tutaj zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, co skutkuje tym, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania wnioskodawcy tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. W ramach uznania administracyjnego organy decydują biorąc pod uwagę zarówno sytuację osoby wnioskującej jak i własne możliwości finansowe, czy i w jakim zakresie powinien zostać przyznany specjalny zasiłek celowy. Jeżeli sąd stwierdzi, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji było prowadzone w sposób prawidłowy, a motywy rozstrzygnięcia zostały wyjaśnione w uzasadnieniu, to sąd nie ma powodów, aby eliminować z obrotu prawnego taką decyzję. Zdaniem sądu, wbrew zarzutom skargi, podzielić należy stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Organ, zgodnie z wytycznymi sądu, przeanalizował wyczerpująco sytuację i potrzeby skarżącego, a w szczególności rozważył powyższe w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego", abstrahując od kwestii wysokości uzyskiwanego przez skarżącego dochodu. Organ podniósł, iż skarżący otrzymał pomoc finansową na zakup żywności w ramach rządowych programów pomocowych, zaś w kwestii wsparcia na zakup leków słusznie wywodził, iż skarżący nie wykazał niezaspokojonej potrzeby w tym zakresie. Również argumentacja organu dotycząca odmowy sfinansowania wymiany prawa jazdy jest logiczna i spójna, bowiem taka potrzeba nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb bytowych. W tym miejscu warto przypomnieć, iż celem pomocy społecznej jest wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia potrzeb o charakterze niezbędnym (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), a do takich nie zalicza się wymiana prawa jazdy w okolicznościach niniejszej sprawy, gdy nie jest ono nieodzowne dla skarżącego, któremu przeciwwskazana jest ciężka praca fizyczna w napięciu psychicznym. Należy wszak podkreślić, iż ustalenia faktyczne nie są kwestionowane przez skarżącego za wyjątkiem kwestii stopnia niepełnosprawności. W opinii sądu jednak późniejsze dostarczenie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 17 września 2009 roku nie miało wpływu na rozstrzygnięcie organu, ponieważ nadal w przypadku skarżącego, pomimo zmiany stopnia niepełnosprawności z umiarkowanego na lekki, przeciwwskazana jest ciężka praca fizyczna w napięciu psychicznym. Biorąc powyższe pod uwagę, sąd stwierdził, iż organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest przyznanie specjalnego zasiłku celowego. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, granic uznania administracyjnego nie przekroczono a zatem nie można postawić organom administracji zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. m.ch.