II SA/Łd 881/12
WyrokWSA w Łodzi2013-01-11
Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Arkadiusz Blewązka, Joanna Sekunda - Lenczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie A, które zgłosiło zamiar utworzenia stowarzyszenia zwykłego i otrzymało pismo organu nadzorującego o przyjęciu informacji, ale nie upłynął jeszcze 30-dniowy termin na ewentualne zakazanie jego działalności, posiada legitymację do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Stowarzyszenie zwykłe może rozpocząć działalność dopiero po upływie 30 dni od dnia uzyskania informacji o jego założeniu przez organ nadzorujący, pod warunkiem, że w tym terminie jego działalność nie zostanie zakazana. Wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej przez stowarzyszenie, które nie posiada jeszcze legitymacji do działania, jest nieskuteczne, co uzasadnia umorzenie postępowania odwoławczego przez organ drugiej instancji.Stan faktyczny
Stowarzyszenie A wniosło odwołanie od decyzji Wójta Gminy ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że Stowarzyszenie A nie miało legitymacji do wniesienia odwołania, ponieważ nie upłynął jeszcze 30-dniowy termin od zgłoszenia utworzenia stowarzyszenia zwykłego do organu nadzorującego. Stowarzyszenie zaskarżyło decyzję Kolegium do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko Kolegium.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia A.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA: Joanna Sekunda - Lenczewska Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi Stowarzyszenia A z siedzibą w Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - oddala skargę. LS
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia A od decyzji Wójta Gminy Kl. z dnia [...] znak [...] ustalającej na wniosek B Sp. z o.o. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Regionalnego Zakładu Przetwarzania Odpadów, zlokalizowanego w strefie przemysłowej B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił na wniosek B Sp. z o.o. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Regionalnego Zakładu Przetwarzania Odpadów, zlokalizowanego w strefie przemysłowej B..
Powyższą decyzję zaskarżyło odwołaniem dopuszczone do postępowania przez organ pierwszej instancji Stowarzyszenie A zarzucając niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, niepełne informowanie społeczeństwa o istotnych czynnikach planowanej inwestycji, naruszenie zapisów ustawy Prawo ochrony środowiska co do równoważenia już zaistniałej degradacji środowiska na danym terenie, pochopną opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w obliczu wykazanych błędów w raporcie środowiskowym i ekspertyzie biegłego.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji odwołując się do regulacji art. 127 § 1, art. 28, art. 29 i 31 k.p.a. wskazał na konieczność rozważenia, czy Stowarzyszeniu przysługiwała legitymacja do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Według Kolegium rodzajem organizacji społecznych są organizacje ekologiczne. W myśl art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), dalej u.o.ś., organizacje ekologiczne (w rozumieniu u.o.ś. organizacją ekologiczną jest organizacja społeczna, której statutowym celem jest ochrona środowiska - art. 3 ust. 1 pkt 10 u.o.ś.), które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji, wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony (ust. 2). Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie (ust 4).
Jak wynika z załączonej do sprawy dokumentacji, w toku postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wspomnianej wyżej inwestycji J. R., występujący jako przedstawiciel Stowarzyszenia, pismem z dnia 29 maja 2012 r. wystąpił do Wójta Gminy K. z wnioskiem o dopuszczenie Stowarzyszenia A do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Do wniosku załączono regulamin Stowarzyszenia i pismo Starosty [...] znak [...] z dnia 22 maja 2012 r. zawiadamiające o przyjęciu przez ten organ informacji o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego o nazwie Stowarzyszenie A i niezgłaszaniu uwag do przedstawionego regulaminu. Pismem z dnia 30 maja 2012 r. organ I instancji poinformował J. R., że na podstawie art. 44 ust. 1 u.o.ś. Stowarzyszenie A zostało dopuszczone do udziału w rzeczonym postępowaniu na prawach strony, a następnie w dniu 31 maja 2012 r. doręczył mu decyzję z dnia [...] ustalającą na wniosek B Sp. z o.o. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Regionalnego Zakładu Przetwarzania Odpadów, zlokalizowanego w strefie przemysłowej B.
Zdaniem Kolegium, z okoliczności faktycznych i prawnych sprawy nie wynika, ażeby organ gminy dopuszczając Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu na prawach strony oceniał, czy żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu złożone zostało przez należycie umocowany podmiot. Znamienny jest przy tym fakt, że wspomniane powyżej pismo z dnia 30 maja 2012 r. organ gminy doręczył przedstawicielowi Stowarzyszenia w dniu 1 czerwca 2012 r., a więc po wydaniu decyzji.
Przywołując w następnej kolejności brzmienie art. 40, art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.), dalej p.o.s., Kolegium podniosło, że jeżeli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego nie zakazano jego działalności, może ono rozpocząć działalność. Wcześniejsze rozpoczęcie działalności przez taki podmiot nie jest zatem dopuszczalne, a podejmowane w takiej sytuacji działania nie mogą być uznane za legalne i prawnie skuteczne. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, wyznaczeni regulaminem Stowarzyszenia A przedstawiciel reprezentujący Stowarzyszenie – J. R. i zastępca przedstawiciela reprezentującego to Stowarzyszenie – P. G., pismem z dnia 17 maja 2012 r. (złożonym w Starostwie Powiatowym w B. w dniu 18 maja 2012 r.) zawiadomili Starostę [...], zgodnie z art. 40 ust. 3 p.o.s. o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego o nazwie Stowarzyszenie A. Stosownie do wskazanego w zawiadomieniu przepisu informację o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego winni skierować do właściwego organu nadzorującego wszyscy jego założyciele, w tym przypadku informację w powyższym zakresie złożyło temu organowi jedynie dwóch spośród trzech założycieli Stowarzyszenia A.
W opinii Kolegium, nie można przyjąć, że Stowarzyszenie było uprawnione do działania już z chwilą uzyskania od Starosty [...] pisma z dnia 22 maja 2012 r. zawiadamiającego o przyjęciu przez ten organ informacji o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego i niezgłaszaniu uwag do przedstawionego regulaminu. Takie zawiadomienie bowiem samo przez się nie uprawniało do rozpoczęcia działalności przez stowarzyszenie zwykłe. Stowarzyszenie takie mogło rozpocząć działalność, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego nie zakazano jego działalności. Jeżeli zatem Starosta [...] uzyskał informację o założeniu Stowarzyszenia A w dniu 18 maja 2012 r., to upływ trzydziestodniowego terminu nastąpił w dniu 17 czerwca 2012 r. Jeżeli zatem do 17 czerwca 2012 r. nie zakazano by działalności Stowarzyszenia A, to dopiero wówczas Stowarzyszenie mogło uzyskać byt prawny. Zatem skoro Stowarzyszenie A nie posiadało legitymacji do złożenia w dniu 29 maja 2012 r. wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia, to w sposób nieuprawniony zostało dopuszczone do postępowania przez organ I instancji w dniu 30 maja 2012 r. W konsekwencji nie mogło działać na prawach strony, być adresatem decyzji i składać od niej odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Stowarzyszenie A z siedzibą w Ż. wniosło o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 7-9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 i 2 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego i należytego rozpatrzenia przez organ odwoławczy zgromadzonego materiału dowodowego, na skutek czego nieprawidłowo ustalono, iż dopuszczenie Stowarzyszenia A do udziału w postępowaniu na prawach strony było nieuprawnione, w sytuacji kiedy materiał dowodowy sprawy nie daje ku temu żadnych podstaw, w szczególności z uwagi na pismo organu administracji z dnia 30 maja 2012 r. znak [...] informujące o dopuszczeniu w/w stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony, a także z uwagi na ewentualną konwalidację/sanację legitymacji prawnej skarżącego w toku postępowania i bezsprzeczne istnienie tejże w dacie wydania zaskarżonej decyzji;
2. art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach w zw. z art. 28 k.p.a. i w zw. z art. 31 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwą wykładnię, polegającą na uznaniu, że dopiero wraz z upływem trzydziestodniowego terminu od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego, w przypadku braku zakazania przez sąd rejestrowy założenia stowarzyszenia zwykłego, Stowarzyszenie A mogło rozpocząć swoją działalności i w związku z tym skutecznie wnieść odwołanie od powoływanej wyżej decyzji administracyjnej tj. dopiero po dacie 17 czerwca 2012 r., podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy, w tym w szczególności z uwagi na treść pisma Starosty [...] z dnia 22 maja 2012 r. znak [...], a także z uwagi na faktyczny brak wniosku organu nadzorującego o zakazanie założenia Stowarzyszenia A, prawidłowa interpretacja w/w przepisu prowadzi do wniosku o posiadaniu przez stronę skarżącą legitymacji do wniesienia odwołania w wyżej przytoczonym przedmiocie;
3. art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 31 § 2 k.p.a., poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że Stowarzyszenie A zostało w sposób nieuprawniony dopuszczone do udziału w postępowaniu, gdyż w dniu 29 maja 2012 r. nie upłynął jeszcze trzydziestodniowy termin wskazany w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach do ewentualnego zakazania założenia stowarzyszenia zwykłego, w sytuacji kiedy prawidłowa interpretacja przepisu przemawia za uznaniem, że organ I instancji prowadzący postępowanie słusznie dopuścił Stowarzyszenie A do udziału w postępowaniu na prawach strony przyznając mu tym samym legitymację do działania w sprawie, w tym w szczególności do wniesienia odwołania;
4. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym umorzeniu postępowania odwoławczego wszczętego na skutek odwołania Stowarzyszenia A od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Regionalnego Zakładu Przetwarzania Odpadów, zlokalizowanego w strefie przemysłowej B., planowanego przez B Sp. z o.o., w sytuacji kiedy de facto zostały spełnione wszelkie przesłanki warunkujące prawidłowe wniesienie odwołania, skutkujące koniecznością ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym w szczególności odwołanie zostało wniesione przez podmiot posiadający do tego legitymację.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zeprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. zatytułowanym "odpowiedź na skargę", które wpłynęło do Sądu w dniu 31 grudnia 2012 r., uczestnik postępowania B Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosło o odrzucenie skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. jako pochodzącej od podmiotu niemającego zdolności sądowej, zaś gdyby Sąd nie podzielił stanowiska w tym względzie o: przeprowadzenie dowodu z dokumentu odwołania skarżącego od decyzji środowiskowej wraz z prezentatą organu I instancji na okoliczność daty wniesienia tegoż odwołania, zażądanie od Starosty Powiatowego w B. akt sprawy sygn. akt OP.510.4.2012 i przeprowadzenia z nich dowodu na okoliczność ustalenia daty zawiadomienia Starosty przez stronę skarżąca o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego jak również wymagań formalnych tegoż zawiadomienia; oddalenie skargi w całości i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W dniu 3 stycznia 2012 r. wpłynęło do Sądu pismo B Sp. z o.o. z siedzibą w K. z dnia 2 stycznia 2012 r. będące uzupełnieniem pisma z dnia 20 grudnia 2012 r., w którym uczestnik postępowania wniósł o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Starosty [...] z dnia [...] nr [...] odmawiającego Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę Regionalnego Zakładu Przetwarzania Odpadów w miejscowości B., gmina K., na okoliczność rzeczywistego celu działania strony skarżącej i braku interesu społecznego do udziału w tym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego wszczętego na skutek odwołania Stowarzyszenia A od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] ustalającej na wniosek B Sp. z o.o. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Regionalnego Zakładu Przetwarzania Odpadów stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa i brak jest jakichkolwiek podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego.
Istotą sporu między stronami postępowania jest odpowiedź na pytanie, czy Stowarzyszenie A w dacie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] było uprawnione do podejmowania legalnych i co za tym idzie skutecznych działań w obrocie prawnym, a przede wszystkim do skutecznego wniesienia odwołania od wspomnianej wyżej decyzji organu I instancji.
Zdaniem Kolegium w dacie wniesienia odwołania Stowarzyszenie A nie posiadało przymiotu strony postępowania administracyjnego, bowiem nie upłynął 30-dniowy termin, uprawniający Stowarzyszenie do podjęcia legalnej działalności, co uzasadniało umorzenie postępowania odwoławczego w trybie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
W ocenie Sądu stanowisko organu orzekającego zasługuje na aprobatę.
W myśl art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustanie – od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 k.p.a.).
W świetle przywołanych norm prawnych warunkiem skutecznego złożenia odwołania od decyzji organu I instancji jest uprzednie ustalenie przez organ administracyjny przesłanek decydujących o jego dopuszczalności. Mianowicie, konieczne jest stwierdzenie, że odwołanie pochodzi od strony, czyli podmiotu legitymowanego do złożenia odwołania, zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu i dotyczy decyzji organu I instancji rozstrzygającej sprawę administracyjną. W zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń organ odwoławczy może pozostawić odwołanie bez rozpoznania, wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania, stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania albo też rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji administracyjnej.
Przy czym stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2012 r. sygn. akt II OSK 905/11 – Lex nr 1218396).
Definicja legalna strony postępowania administracyjnego unormowana została w art. 28 k.p.a., który stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stronami w rozumieniu art. 29 k.p.a. mogą być osoby fizyczne i prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nieposiadające osobowości prawnej.
W przypadku organizacji społecznych ustawodawca w przepisie art. 31 § 1 k.p.a. dał im prawną możliwość w sprawie dotyczącej innej osoby wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczania do udziału w postępowaniu pod warunkiem, że jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
W toku postępowania dotyczącego wydania decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia problematyka udziału organizacji ekologicznych na prawach strony, a więc organizacji społecznych, których statutowym celem jest ochrona środowiska unormowana została w art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.), który stanowi, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony (ust. 2). Organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa (ust. 3). Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie (ust. 4).
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że podstawowym warunkiem uczestniczenia organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest legalność działania tej organizacji, a więc konieczne jest uprzednie ustalenie, że dana organizacja działa na podstawie przepisów prawa i w jego granicach.
Z załączonego do sprawy materiału dowodowego wynika, że w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji polegającej na budowie Regionalnego Zakładu Przetwarzania Odpadów, Stowarzyszenie A powołując się na swoje cele regulaminowe w zakresie ochrony środowiska pismem z dnia 29 maja 2012 r. zwróciło się do Wójta Gminy K. z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Do wniosku załączono regulamin Stowarzyszenia i pismo Starosty [...] znak [...] z dnia 22 maja 2012 r. zawiadamiające o przyjęciu przez ten organ informacji o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego o nazwie Stowarzyszenie A i niezgłaszaniu uwag do przedstawionego regulaminu.
Zdaniem Sądu wspomniane Stowarzyszenie zarówno w dacie założenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu (29 maja 2012 r.) jak i w dacie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji ([...]) nie posiadało legitymacji do występowania w obrocie prawnym, a tym samym do skutecznego podejmowania jakichkolwiek czynności.
Stosownie do treści art. 40 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.) uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe, nie posiadające osobowości prawnej (ust. 1). Osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie (ust. 2). O utworzeniu stowarzyszenia zwykłego jego założyciele informują na piśmie właściwy, ze względu na przyszłą siedzibę stowarzyszenia, organ nadzorujący, podając dane, o których mowa w ust. 2. (ust. 3).
W myśl art. 41 w/w ustawy Sąd rejestrowy, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może zakazać założenia stowarzyszenia zwykłego, jeżeli nie spełnia ono warunków określonych w art. 16. Art. 14 ust. 2(4) stosuje się odpowiednio (ust. 1). Jeżeli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego nie zakazano jego działalności, może ono rozpocząć działalność (ust. 2).
W piśmiennictwie przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w pełni akceptuje przyjmuje się, że brak reakcji organu nadzorującego, w terminie 30 dni, na zawiadomienie o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego oznacza możliwość rozpoczęcia jego legalnego działania, a data ta winna być też uważana za formalny początek jego działania (vide: Komentarz Pawła Sarneckiego do art. 41 ustawy – Prawo o Stowarzyszeniach – Lex, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt IV SA 1221/03, w Szczecinie z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 244/10, w Łodzi z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 53/09 – wszystkie dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).
Przedmiotowe Stowarzyszenie, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, zostało utworzone mocą uchwały nr [...] z dnia [...] przez trzech założycieli. W dniu 18 maja 2012 r. do Starosty [...] wpłynęło zawiadomienie o utworzeniu Stowarzyszenia Zwykłego o nazwie "Stowarzyszenie A" z siedzibą w Ż. W odpowiedzi, Starosta [...] i pismem z dnia 22 maja 2012 r. zawiadomił Stowarzyszenie o przyjęciu informacji o jego utworzeniu i niezgłoszeniu uwag do przedstawionego regulaminu, co błędnie zostało potraktowane przez Stowarzyszenie jako impuls do pojęcia działalności. Rację ma wobec tego Kolegium twierdząc, że Stowarzyszenie A mogło rozpocząć działalność najwcześniej po dniu 17 czerwca 2012 r., w tej bowiem dacie upływał 30 – dniowy termin na zakazanie jego działalności, wynikający z art. 41 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach. Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje przy tym fakt, iż organ I instancji pismem z dnia 30 maja 2012 r. (doręczonym po wydaniu decyzji przez organ I instancji, czyli w dniu 1 czerwca 2012 r.) poinformował Stowarzyszenie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu na prawach strony, oraz że w dniu 31 maja 2012 r. doręczył mu decyzję organu I instancji z dnia [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia.
Skoro zatem w dacie wniesienia odwołania, a więc w dniu 14 czerwca 2012 r. Stowarzyszenie nie mogło legalnie działać, to Kolegium trafnie oceniło, że odwołanie od decyzji organu I instancji złożył podmiot do tego nieuprawniony, co uzasadniało wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego w rozumieniu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Na marginesie podnieść trzeba, że nie ma racji skarżące Stowarzyszenie twierdząc, że brak legitymacji do wniesienia odwołania został sanowany w toku postępowania odwoławczego. W zaistniałej sytuacji Stowarzyszenie mogło wnieść skutecznie odwołanie od decyzji organu I instancji tylko i wyłącznie po dniu 17 czerwca 2012 r. i to w terminie otwartym do wniesienia odwołania, który biegł dla stron postępowania, którym doręczono decyzję organu I instancji. Stowarzyszenie natomiast nie było stroną spornego postępowania. Wcześniejsze rozpoczęcie działalności przez Stowarzyszenie nie było dopuszczalne, a podejmowane w takiej sytuacji działania nie mogą być uznane za legalne i prawnie skuteczne. W tych okolicznościach zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7-9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 i 2 k.p.a., art. 41 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach w zw. z art. 28 k.p.a. i w zw. z art. 31 § 1 k.p.a., art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 31 § 2 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. Sąd ocenił jako chybione i zupełnie niezasadne.
Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest przesłanek do usunięcia jej z obrotu prawnego.
Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
a.bł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło