II SA/Łd 883/03

Dnia 21 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Stańczyk, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. D. i B. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. - Decyzją z dnia [....] Nr [..] wydaną na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 1994r., Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. D. i B. D. rozbiórkę kaskady ogrodowej zlokalizowanej na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 11 jednocześnie przy tym wskazując, że usytuowanie przedmiotowego obiektu oznaczono kolorem czerwonym na kserokopii planu zagospodarowania terenu stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji. W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego podał, że decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zgłoszenia budowy ogrodzenia, małej architektury i ukształtowania terenu na posesji położonej w Ł. ul. A 9/11 z uwagi na to, że roboty objęte zgłoszeniem zostały wykonane zgodnie z załączonymi do zgłoszenia rysunkami. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił także, że nieruchomość, na której zrealizowano przedmiotowe naniesienia, w trakcie toczących się postępowań administracyjnych jej dotyczących, oznaczana była, jako usytuowana przy ul. A nr 11 albo 9 albo 9/11. Zgodnie ze znajdującymi się w aktach zawiadomieniami wydanymi przez Wydział Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji Urzędu Miasta Ł., przedmiotowa nieruchomość obejmuje działki nr ew. 110/17 i 110/18 stanowiące własność B. D. i A. D. położone przy ul. A 11 oraz działkę nr ew. 110/19 stanowiącą własność A. D. położoną przy ul. B 22. Wobec czego, postępowanie w sprawie zgłoszenia budowy ogrodzenia, małej architektury i ukształtowania terenu w rzeczywistości dotyczyło dwóch odrębnych nieruchomości położonych przy ulicy A 11 i B 22. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podał także, że w trakcie przeprowadzonego postępowania ustalił, iż wszystkie inwestycje budowlane zrealizowane przez B. D. i A. D. na w/w terenie tworzą jedność urbanistyczną i funkcjonalną całość. W wyniku przeprowadzonych wizji lokalnych oraz na podstawie zapisów w dzienniku budowy organ nadzoru budowlanego z kolei ustalił, że kaskada ogrodowa została zrealizowana w okresie od dnia 15 czerwca do dnia 10 października 2000r. na terenie nieruchomości położonej przy ul. B 22, a roboty budowlane przy jej budowie zostały zakończone. Fundamenty przedmiotowego obiektu są żelbetowe, ściany z bloczków betonowych, wykończenia ścian nadziemia z kamienia naturalnego, a nadto została do niego również doprowadzona woda i energia elektryczna. Reasumując Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że orzeczenie nakazu rozbiórki kaskady ogrodowej uzasadnione jest tym, iż zostało ono zrealizowane bez uprzedniego dokonania, wymaganego prawem budowlanym, zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Od powyższej decyzji B. D. i A. D. złożyli odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wnosząc o jej uchylenie. Uzasadniając swoje odwołanie strona podniosła, że przedmiotowa kaskada ogrodowa została wkomponowana w niski nasyp stanowiący dla niej ściankę oporową i jest ukryta w istniejącej zieleni w taki sposób, że praktycznie niewiele wystaje ponad otaczający go teren, a poza tym nie jest widoczna poza nieruchomością. Przedmiotowy obiekt został zaprojektowany raczej jako element ukształtowania terenu a nie małej architektury, natomiast jego realizacja nastąpiła w dobrej wierze. Odwołujący się podnieśli także, że realizacja nakazu rozbiórki byłaby dla nich bardzo krzywdząca i kosztowna tym bardziej, że element ten nie stwarza żadnego zagrożenia tak dla użytkowników, jak i osób trzecich. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane , [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że po rozpatrzeniu sprawy na podstawie zgromadzonych dokumentów uznał zasadność skarżonej decyzji. Przebieg postępowania w organie administracji architektoniczno – budowlanej zakończonego decyzją z dnia 1 sierpnia 2000r., zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ostatecznie dowodzi, iż zgłoszenie zamiaru wykonania robót było nieskuteczne. Sytuacja prawna wybudowanych obiektów wyczerpuje zaś dyspozycję art. 48 ustawy Prawo budowlane. Decyzja z art. 48 jest obligatoryjna i organ nie może odstąpić od jej wydania. Z tego powodu również organ odwoławczy nie może uchylić decyzji wydanej zgodnie z prawem i dlatego wniosek zawarty w treści wniesionego odwołania nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Na powyższą decyzję B. D. i A. D. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zarzucając, iż została wydana z naruszeniem art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w związku z art. 7 i 8 k.p.a. i przepisami konstytucji dotyczącymi ochrony własności. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że w wyniku nowelizacji ustawy prawo budowlane takie obiekty wyłączone zostały całkowicie z konieczności dokonywania zgłoszenia o ich budowie, a tym samym nie ma do nich zastosowania rygor rozbiórki, przewidziany w art. 48 tejże ustawy. Rozwiązanie to jest wynikiem uwzględnienia zarzutów o nadmiernym formalizmie i restrykcyjności obowiązującego prawa budowlanego w szczególności w stosunku do obiektów, których budowa z uwagi na ich charakter nie powinna być w ogóle przedmiotem zainteresowania organów administracji architektoniczno – budowlanej, a tym bardziej nadzoru budowlanego. Do w/w obiektów należą niewątpliwie obiekty małej architektury, w tym obiekty architektury ogrodowej. Zdaniem skarżących, skoro ustawodawca zdecydował się na tak radykalną zmianę – złagodzenie przepisów, to tym samym przyznano, iż obecnie obowiązujące przepisy ograniczają w sposób nieuzasadniony zagwarantowane konstytucją prawo korzystania przez właściciela ze swojej nieruchomości zgodnie z jej gospodarczym przeznaczeniem. Nadto B. D. i A. D. podnieśli, że objęta nakazem rozbiórki kaskada ogrodowa nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, wybudowana została na podstawie projektu, zgodnie z wymaganiami technicznymi i sztuką budowlaną, harmonizuje z otoczeniem i nie powoduje w żadnej mierze naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich. Skarżący wreszcie podali, że w związku z jej budową ponieśli znaczne nakłady w wysokości ponad 10000 zł. W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę sąd bada ją wyłącznie pod względem zgodności z obowiązującym prawem w dniu podjęcia decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 z 2002 roku) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c). Rozpoznając skargę, sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zaskarżoną decyzją organ administracji działając w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części nakazującej rozbiórkę kaskady ogrodowej zlokalizowanej na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 11. Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania kwestionowanej decyzji, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. W myśl art. 3 pkt 1 c powołanej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym należy przez to rozumieć również obiekt małej architektury. Legalną definicję obiektu małej architektury zawiera art. 3 pkt 4 b tejże ustawy. Pod pojęciem obiektu małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: posagi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że kaskada ogrodowa jako obiekt małej architektury poddana jest działaniu art. 48 Prawa budowlanego z 1994r. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy budowa obiektu małej architektury wymagała zgłoszenia właściwemu organowi. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2, zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, należy dokonać przed zamierzonym terminem rozpoczęcia robót budowlanych a do wykonania robót budowlanych można dopiero przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie sprzeciwu. Wykonywanie ( wykonanie ) obiektów budowlanych bez uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi albo przed upływem 30 dni od dnia doręczenia organowi zgłoszenia lub wbrew sprzeciwowi zgłoszonemu przez ten organ, jest samowola budowlaną i powoduje obowiązek wydania nakazu rozbiórki.( por. J. Siegień Prawo budowlane. Komentarz., wyd. C.H.Beck, W-wa 2002, str. 198). Z akt administracyjnych) wynika, że zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych dotyczących ogrodzenia oraz elementów małej architektury nosi datę 13 lipca 2000r.( k. 35 akt ). Na podstawie zapisów w dzienniku budowy, przedstawionego przez pełnomocnika skarżących organ nadzoru budowlanego z kolei ustalił, że kaskada ogrodowa została zrealizowana w okresie od dnia 15 czerwca do dnia 10 października 2000r. W przedmiotowej sprawie organy niewadliwie więc ustaliły, że zgłoszenie zamiaru wykonania robót było prawnie nieskuteczne. Postępowanie w tym przedmiocie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe z uwagi na stwierdzenie wykonania robót objętych zgłoszeniem. Na marginesie już zauważyć należy, iż zgłoszenie z dnia 13 lipca 2000r. nie zostało w ogóle podpisane przez inwestora. Sąd podziela jednak pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 maja 2001r. II SA/Ka 1506/99 nie publ., że wykonanie obiektu (budowa) obciążonego obowiązkiem zgłoszenia ( art. 30 ust. 1 pkt 1 ) przed terminem, o którym mowa w art. 30 ust.2, czyni bezprzedmiotowym nakładanie w drodze postanowienia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia ( art.30 ust. 1 a ) i obliguje organ do nakazania rozbiórki tego obiektu stosownie do art. 48 prawa budowlanego. Fakt samowoli budowlanej w przedmiotowej sprawie został ustalony przez organy w sposób nie budzący wątpliwości i zdaje się on być nie kwestionowany przez skarżących. Niedopełnienie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy i zrealizowanie obiektu bez dopełnienia tych warunków skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu na podstawie art. 48 Prawa budowlanego ( wyrok NSA z dnia 14.10.1999r. IV S.A. 1625/97 LEX nr 47796). O konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa, a nie uznanie organu administracji i to niezależnie od subiektywnego przekonania skarżącego o niesłuszności lub nieracjonalności decyzji rozbiórkowej. Okoliczności, które spowodowały dopuszczenie się samowoli budowlanej nie mają znaczenia dla podjęcia orzeczenia o rozbiórce. ( wyrok NSA z dnia 9.05.2000r. IV 418/98 LEX nr 77639, wyrok NSA z dnia 14.04.1999r. IV S.A. 987/96 LEX nr 47178). Zaznaczyć należy, że ustawa z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania kwestionowanej decyzji nie znała instytucji legalizacji samowoli budowlanej. Przepis art. 48 zawierał bezwzględną sankcję w przypadku zaistnienia przesłanek w przepisie tym określonych i nie pozostawiał organowi wyboru zastosowanego środka. Sąd nie stwierdził również w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca brała czynny udział w postępowaniu administracyjnym przez ustanowionego tam pełnomocnika, zasadnicza okoliczność tj. fakt samowoli ustalony został przez organ przede wszystkim w oparciu o dowód przedstawiony przez pełnomocnika skarżących, czyli zapisy w dzienniku budowy i w sposób oczywisty nie można tym samym zarzucić, że strona nie mogła wypowiedzieć się co do tegoż koronnego dowodu. Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze, stwierdzić należy iż przepis art. 48 poddawany był kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł o zgodności tegoż przepisu m.in. z art. 64 ust.1 i 3 Konstytucji, a więc zarzut o naruszeniu przepisów Konstytucji dotyczących ochrony własności jest niezasadny( por. P.2/98; OTK 1999, Nr 1, poz. 2 ). W przedmiotowej sprawie sąd nie mógł brać pod uwagę znowelizowanego prawa budowlanego, tak jak sugerowali to skarżący, z uwagi na to, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę, bada ją wyłącznie pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu podjęcia decyzji. Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia nie ma również znaczenia wysokość kosztów i nakładów jakie ponieśli skarżący na budowę samowolnie wzniesionego obiektu. Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należało, że kwestionowana decyzja nie narusza prawa a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Tym samym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.