II SA/Łd 90/11

Dnia 10 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. G. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371) oraz art. 154 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił K. K. uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik wyjaśnił, iż pierwszy wniosek w przyznanie uprawnień kombatanckich strona złożyła w 2007 roku i po przeprowadzeniu postępowania organ w dniu [...]r. wydał decyzję odmawiającą przyznania wnioskowanego uprawnienia, decyzja ta utrzymana została w mocy przez organ II instancji. We wrześniu 2010 roku strona ponownie wnioskowała o przyznanie uprawnień kombatanckich, na wezwanie organu sprecyzowała, iż żąda wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 §1 k.p.a. Kierownik wskazał, przywołując brzmienie art.16 i art. 154 §1 k.p.a., iż aby wzruszyć przedmiotową decyzję konieczne jest wystąpienie dwu przesłanek, po pierwsze musi to być decyzja ostateczna, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, po wtóre za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. W ocenie organu nie budzi zastrzeżeń, iż decyzja, o której wzruszenie wnioskuje strona, jest decyzją ostateczną, niemniej jednak nie została spełniona druga z przesłanek. Kierownik stanął na stanowisku, iż strona ponownie składając wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich podniosła okoliczność udziału w strajkach w Ł. w 1971 roku oraz w U. w 1976 roku. Organ mając na względzie unormowanie przepisów art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie znalazł możliwości subsumcji tych okoliczności faktycznych do określonych norm prawnych, zaś ustawodawca przewidział przyznanie uprawnienia wyłącznie za udział w powstaniu poznańskim w 1956 roku oraz strajkach na wybrzeżu w 1970 roku, przy czym nawet te okoliczności są ograniczone dodatkowymi przesłankami jak śmierć lub uszczerbek na zdrowiu. Reasumując Kierownik podniósł, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wzruszenie ostatecznej decyzji z dnia [...]r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. K. podniósł, iż był osobą represjonowaną, posiada potwierdzony fakt świadczenia pracy w folwarku u Niemca, otrzymał legitymację Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny RP a decyzją kapituły Federacji Kombatanckich Związków Dzieci Ofiar Wojny RP otrzymał Złoty Krzyż Zasługi za zasługi dla Związku Dzieci Wojny. Dodatkowo wskazał, iż prowadził działalność opozycyjną po wyzwoleniu, brał aktywny udział w strajkach w Ł. w 1971 roku oraz w U. w 1976 roku, był ranny w czasie strajków, przebywał także w areszcie śledczym. Podkreślił, iż nie zgadza się z wydaną decyzją, ma ogromne poczucie krzywdy związane z tak biurokratycznym podejściem do sprawy. Dodał, iż osoby, które miały jako podstawę przyznania uprawnień kombatanckich np. udział w strajkach w 1971 roku czy wykonywanie pracy przymusowej, uprawnienia te otrzymały. Decyzją z dnia [...]roku Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 1-4, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Wskazując na zasadność utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji, Kierownik Urzędu przywołał dotychczasowy przebieg postępowania i podkreślił, że okoliczności powoływane przez stronę były już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym. Wskazał, iż z korespondencji strony wynika jej wewnętrzne przekonanie o tym, że uprawnienie jej przysługuje, natomiast w świetle art. 154 k.p.a. nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do uzyskania innej oceny tego samego stanu faktycznego sprawy. W ocenie organu odwoławczego strona powołuje te same okoliczności, które były podstawą wydania decyzji z dnia [...]r., po dniu wydania decyzji ostatecznej nie miała zaś miejsca zmiana okoliczności faktycznych lub obowiązujących przepisów prawa, która uzasadniałaby podjęcie rozstrzygnięcia w trybie art. 154 k.p.a. W terminie prawem przewidzianym K. K. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi strona przywołała argumenty podnoszone we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarżący podkreślił, iż brał udział w strajkach w Ł. w 1971 roku oraz w U. w 1976 roku, został dotkliwie pobity, do dnia dzisiejszego odczuwa skutki tego wydarzenia, przebywał także w areszcie śledczym w Warszawie. Wskazując na swój obecny stan zdrowia, będący w znacznym stopniu następstwem tamtych zdarzeń, strona podkreśliła, iż czuje ogromne poczucie krzywdy negatywnym nastawieniem do jego osoby. W ocenie skarżącego niewątpliwe ustalenie, że walczył z reżimem komunistycznym winno spowodować uznanie przez organy administracji, iż niewątpliwie był poddany represji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego rodzaju uchybień, które obligowały Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...]r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]r. rozstrzygającej o odmowie przyznania K. K. uprawnień kombatanckich. Zaskarżona decyzja została podjęta w trybie nadzwyczajnym uregulowanym w przepisie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej jako "k.p.a.". Stosownie do przywołanej normy prawnej, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z przepisu tego wywieść należy, iż znajduje ona zastosowanie wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: a) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania, b) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 k.p.a. in fine. Istotne jest, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny, lub słuszny interes strony (wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2008r., VII SA/Wa 1647/07, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 508426). W ocenie Sądu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, iż stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów prawa nie pozostawia wątpliwości, iż za uchyleniem decyzji tegoż organu z dnia [...]r. nie przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreślić trzeba, iż słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż powoływane przez stronę okoliczności faktyczne winny wypełniać dyspozycje obowiązujących przepisów prawa, zaś wyłącznie subiektywne przekonanie strony nie może prowadzić do sprzecznej z obowiązującymi przepisami prawa oceny prawnej znajdującej odzwierciedlenie w wydanym rozstrzygnięciu. Analiza akt administracyjnych wskazuje, iż skarżący wnosząc o uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...]r. powołuje się na te same okoliczności, w oparciu o które decyzja ta została wydana, a w między czasie nie miała miejsca zmiana obowiązujących w tej materii przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, na skutek której strona kwalifikowałaby się do kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania uprawnień kombatanckich. Nie jest natomiast dopuszczalne uchylenie decyzji w omawianym trybie wyłącznie z uwagi na subiektywne przekonanie strony, która nie przedstawiając żadnych nowych argumentów dąży do uzyskania odmiennego stanowiska organu w tym samym stanie faktycznym i prawnym, w którym to nie jest możliwe uzyskanie innej oceny prawnej niniejszej sprawy. Podobnie jak w pierwotnym wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich skarżący wnosząc o zastosowanie trybu z art. 154 k.p.a. powołuje się na fakt wykonywania pracy przymusowej w folwarku niemieckim, na działalność opozycyjną, udział i zranienie w strajkach w Ł. w 1971 roku i w U. w 1976r. Jednakże w ślad za prawidłowym stanowiskiem Kierownika Urzędu stwierdzić należy, iż po pierwsze nie budzi wątpliwości, iż są to te same okoliczności a nie miała miejsca zmiana obowiązujących przepisów prawa, zatem okoliczności te nadal nie wypełniają przesłanek, od których ustawodawca uzależnił przyznanie uprawnień kombatanckich. Niewątpliwie bowiem represja w postaci pracy przymusowej i udział w strajkach w Ł. w 1971 roku i w U. w 1976 roku nie były i nadal nie są przesłankami, od których uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez skarżącego uprawnienia kombatanckiego. Sąd rozumie rozgoryczenie skarżącego, jednakże organ administracji orzeka wyłącznie w granicach obowiązującego prawa, a skoro ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowi, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 represjami są okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wykonanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość, to tylko w takim zakresie może przyznać wnioskowane uprawnienie. Podobnie ustawodawca przewidział przyznanie uprawnień wyłącznie za udział w powstaniu poznańskim 1956 roku oraz w strajkach na wybrzeżu w 1970 roku, dodatkowo ograniczając te okoliczności koniecznością wystąpienia takich przesłanek jak śmierć lub uszczerbek na zdrowiu. Reasumując powtórna analiza stanu faktycznego i prawnego nie uzasadniała twierdzenia, iż wnioskodawca wypełnia przesłanki uprawniające do uzyskania uprawnień kombatanckich, co za tym w pełni uprawnione było rozstrzygnięcie organu o odmowie uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...]r., gdyż wbrew subiektywnemu przekonaniu strony za takim uchyleniem nie przemawia słuszny interes strony, podobnie jak interes społeczny. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a. należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a. zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2007, II OSK 1406/06, niepubl., dostępny Lex nr 427601). Sąd pragnie również podkreślić, że podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie kwestionuje, iż wydarzenia w jakich skarżący brał udział pozostawiły trwały ślady w pamięci i nieodwracalnie odbiły się na zdrowiu strony. Niemniej jednak okoliczności te nie stanowią przesłanek, które umożliwiałyby orzeczenie o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Nie jest natomiast wystarczającą przesłanką subiektywne przekonanie strony i poczucie krzywdy. W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ar