II SA/Łd 904/12

Dnia 14 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 roku sprawy ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 104 K.p.a., art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz.732 z późn. zm.), art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy P. L. orzekł o zwrocie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz A. L. za okres od 1 październik 2005 r. do 30 listopada 2006 r. oraz za okres od 1 stycznia 2007 r. do 30 listopada 2007 r. w kwocie 3060,03 zł. Organ w uzasadnieniu wskazał, że sprawa z wniosku P. L. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych była przedmiotem rozpoznania przez organy administracyjne oraz sąd administracyjny. Wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt II SA/Łd 116/09) uchylając poprzednio wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów administracji stwierdził, że organ administracji zobowiązany jest w pierwszej kolejności do wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej. Sąd podkreślił, iż organ powinien jednocześnie dokonać weryfikacji prawa do ich pobierania oraz ustalić w jakiej dokładnie wysokości powinny zostać wypłacone. Dopiero wówczas organ I instancji będzie mógł rozpatrzeć wniosek o zastosowanie ulgi w spłacie w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wykonując polecenia sądu administracyjnego oraz działając na mocy art. 46 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym dla [...] w Ł.. Po przeprowadzeniu postępowania, organ dokonał rozliczenia pomiędzy wypłaconymi zaliczkami alimentacyjnymi, a wyegzekwowanymi przez komornika za poszczególne okresy alimentami (zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), a następnie decyzjami z dnia [...], z dnia [...] oraz z dnia [...] organ zmienił decyzje orzekające o wysokości przyznanych zaliczek alimentacyjnych na rzecz A. L. za poszczególne okresy. Następnie decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych na rzecz A. L. zaliczek alimentacyjnych za okres od dnia 01.10.2005 r. do 30.11.2006 r. oraz za okres od dnia 01.01.2007 r. do 30.09.2008 r. w wysokości 6373,21 zł. Decyzja ta została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które wskazało na konieczność odniesienia się przez organ do zawartego w odwołaniu zarzutu bezprawnego wypłacania zaliczki alimentacyjnej, wskazując dodatkowo na wady proceduralne. Następnie kilkakrotnie organ I instancji wydawał rozstrzygnięcia, które były eliminowane z obrotu prawnego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uwagi na pominięcie dokonywanych przez dłużnika wpłat. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Prezydent Miasta na podstawie zaświadczeń komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w Ł., ugód zawartych przed Sądem Rejonowym dla [...] w Ł. ustalił na rzecz A. L. prawo do zaliczki alimentacyjnej: - w okresie od 01-10-2005 r. do 31-08-2006 r. w łącznej wysokości 3097,47 zł, - w okresie od 01-09-2006 r. do 30-11-2006 r. w łącznej wysokości 50,94 zł, - w okresie od 01-01-2007 r. do 31-08-2007 r. w łącznej wysokości 71,83 zł - w okresie od 01-09-2007 r. do 30-11-2007 r. w łącznej wysokości 16,23 zł, co łącznie dało kwotę 3236,47 zł. Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ stwierdził, że kwota zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz A. L. w okresie od 01-10-2005 r. do 30-11-2006 r. oraz w okresie od 01-01-2007 r. do 30-11-2007 r. wyniosła 3398,29 zł. Organ stwierdził jednak, że w dniu 28 lipca 2006 r. na konto organu właściwego wierzyciela wpłynęła kwota 338,26 zł., wobec czego kwota należności wobec Skarbu Państwa z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej wg stanu na dzień 26 kwietnia 2012 r. wyniosła 3060,03 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. L. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odwołujący się zarzucił naruszenie art. 7, 8, 77 i 86 K.p.a. w związku z brakiem wyczerpującego rozpatrzenia sprawy, czego konsekwencją był błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji. Podniósł, że nadal w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, chociażby w wysokości długu. Podniósł, że I. M. reprezentująca małoletniego A. L. odbierała z MOPS nienależną jej zaliczkę alimentacyjną, gdyż w tym czasie potrącano mu odpowiednie kwoty z wynagrodzenia. Egzekucja komornicza była skuteczna, dlatego też zdaniem odwołującego się nie istniały żadne podstawy prawne, aby przyznać kwestionowane zaliczki alimentacyjne, bowiem wierzycielka pobierała alimenty z dwóch źródeł. Dodał, że ustalenia organu I instancji przy rozliczeniach pomiędzy wypłaconą zaliczką alimentacyjną, a wyegzekwowanymi przez komornika kwotami za wskazany w decyzji okres są niepełne. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 732 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ w uzasadnieniu wskazał, że ustalenia organu I instancji w zakresie wysokości długu wynikającego z wypłaty tego świadczenia na rzecz A. L. we wskazanych okresach nie budzą wątpliwości. Uznał, że organ pierwszej instancji dokonał szczegółowego rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką alimentacyjną, a wyegzekwowanymi przez komornika w danym okresie alimentami w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, wyczerpująco wskazał na stan zaległości w sprawie egzekucji świadczeń alimentacyjnych oraz przedstawił harmonogram wyegzekwowanych na rzecz wierzyciela wpłat na podstawie wyjaśnień uzyskanych od komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]. Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że I. M. pobierała zaliczkę alimentacyjną w następujących okresach: od 01.10.2005 do 31.08.2006 w łącznej wysokości 3.300,00 zł, od 01.09.2006 do 30.11.2006 w łącznej wysokości 900,00 zł oraz od 01.01.2007 do 31.08.2007 w łącznej wysokości 2.400,00 zł., co daje ogólną kwotę wynosząca 6.600 zł. Następnie w dniu [...] została wydana decyzja o nienależnie pobranej przez wierzycielkę zaliczce alimentacyjnej za okres od 01.06.2006 do 31.08.2007 na łączną kwotę 3.379,76 zł. Wobec powyższego dłużnik L. P. zobowiązany był do zwrotu kwoty: (6.600,00 - 3.379,76) * 105 % = 3.220,24 * 105 % =3.381,25 zł. Natomiast wierzyciel A. L. pobierał zaliczkę alimentacyjną w okresie od 01.09.2007 do 30.09.2008 w łącznej wysokości 3.171,64 zł. W dniu [...] została wydana decyzja o nienależnie pobranej przez wierzyciela zaliczce alimentacyjnej za okres od 01.09.2007 do 30.09.2008 na łączną kwotę 3.155.41 zł. Wobec powyższego dłużnik alimentacyjny L. P. zobowiązany był do zwrotu kwoty: (3.171,64-3.155,41)* 105%=16,23* 105% =17,04 zł. W związku z tym dłużnik P. L. zobowiązany był do zwrotu łącznej kwoty: 3.398,29 zł. Wobec wpłaty przez dłużnika kwoty 338,26 zł zadłużenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej na dzień 12 kwietnia 2012 r. wyniosło 3.060,03 zł. Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia przez organ przepisów art. 7, art.8, art. 77 i 86 K.p.a.. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył P.L., zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie art. 138 § 2 i 77 K.p.a. Skarżący wyjaśnił, że organ nie wykazał rozliczeń od momentu wszczęcia egzekucji przez komornika do chwili zawieszenia postępowania oraz od momentu wszczęcia egzekucji do momentu wypłacenia nienależnej zaliczki alimentacyjnej. Dodał, że nie wzięto pod uwagę wpłat dokonanych przez dłużnika bezpośrednio na rzecz wierzycielki. Podkreślił, że nie istnieje żadna zaległość alimentacyjna z jego strony na rzecz A. L.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., Nr 86, poz. 732 ze zm.). Powyższa ustawa jest ustawą już nie obowiązującą, a w niniejszym postępowaniu przepisy jej znalazły zastosowanie w związku z przepisem intertemporalnym następującej po niej ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7). Stosownie do art. 41 ustawy z 7 września 2007 r., sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. Niewątpliwie sprawa o zwrot należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych należy do tej kategorii spraw. Przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5%. Wskazać należy, iż zaliczka alimentacyjna oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna (art. 2 pkt 7 ustawy). Można powiedzieć, że zaliczka alimentacyjna ma charakter świadczenia substytucyjnego, wypłacanego w zastępstwie zobowiązanego do alimentów (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 257/08; z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn akt II SA/Sz 343/10, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1742/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Istota zaliczki alimentacyjnej polega wobec tego na częściowej lub całkowitej spłacie ciążącego na dłużniku alimentacyjnym zobowiązania w postaci świadczenia alimentacyjnego w okresie, gdy (bądź za okres, w którym) on sam nie wywiązuje się ze swojego obowiązku. Zatem, po dokonaniu spłaty tego zobowiązania, organ właściwy wierzyciela wstępuje w prawa tegoż wierzyciela i może żądać, na podstawie art. 12 ust 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zwrotu uiszczonych należności. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji dokonały wyczerpującego wyliczenia, w jakiej wysokości i w jakich okresach przysługiwała A.L. zaliczka alimentacyjna. Stosownie do art. 10 ust. 8 wysokość zaliczki stanowi różnicę pomiędzy świadczeniem alimentacyjnym, a wysokością wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego, dlatego też organy po otrzymaniu informacji o dokonanych przez skarżącego wpłatach na rzecz zaległych alimentów, dokonywały zmian decyzji w przedmiocie wysokości przyznanych zaliczek alimentacyjnych za poszczególne okresy. Ostatecznie, po dokonaniu zaliczenia wyegzekwowanych przez komornika należności, ustalono na rzecz A. L. prawo do zaliczki alimentacyjnej w okresie od 01.10.2005 r. do 31.08.2006 r. w kwocie 3097,47 zł, w okresie od 01.09.2006 r. do 30.11.2006 r., w kwocie 50,94 zł., w okresie od 01.01.2007 r. do 31.08.2007 r. w kwocie 71,83 zł, a w okresie od 01.09.2007 r. do 30.11.2007 r. w kwocie 16,23 zł. Za wskazane okresy prawo do zaliczki organ ustalił łącznie na kwotę 3236,47 zł. W oparciu o art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ określił zobowiązanie skarżącego na kwotę 3398,29 zł, pomniejszając ją jednocześnie o zaległą należność skarżącego w kwocie 338,26 zł, co spowodowało wyliczenie należności wobec Skarbu Państwa na kwotę 3060,03 zł. Kwota ta w zasadzie powstała w wyniku wypłacania uprawnionemu zaliczki alimentacyjnej z tytułu brakujących alimentów w okresie od 1.10.2015 r. do 31.08.2006 r. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na błędne dokonanie przez organy ustaleń co do wysokości zaliczek alimentacyjnych przyznanych na rzecz A. L. oraz wysokości wpłat dokonywanych przez dłużnika. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w przeliczeniu wysokości zaliczek alimentacyjnych za poszczególne okresy. Tym samym Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów art. 7, 8, 77 czy 86 K.p.a.. Dodatkowo, w odniesieniu do zarzutu skarżącego, jakoby I. M. pobierała alimenty z dwóch źródeł (od komornika i z MOPS) wskazać trzeba, że organ uwzględniając te okoliczności, decyzją z dnia [...] orzekł o nienależnie pobranej zaliczce alimentacyjnej za okres od 01.06.2006 r. do 31.08.2007 r. na łączoną kwotę 3.379,76 zł, a decyzją z dnia [...] o nienależnie pobranej zaliczce alimentacyjnej za okres 01.09.2007r. do 30.09.2008 r. na łączną kwotę 3.155,41zł. O wskazane kwoty organ pomniejszył zobowiązanie skarżącego wobec Skarbu Państwa z tytułu zaliczek wypłaconych na rzecz A. L.. Dodać też należy, że skarżący oświadczył, iż kwestionuje całość zaskarżonej decyzji, nie wskazał jednak dokładnie jaki, jego zdaniem, błąd popełnił organ w obliczeniach i do dnia wydania orzeczenia nie przedstawił własnego wyliczenia zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Odrębną kwestią pozostaje natomiast sprawa ewentualnego umorzenia kwoty przewidzianej do zwrotu. Problem ten może być przez organ rozpatrywany po zakończeniu postępowania w sprawie o zwrot należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych i to na wniosek zainteresowanego. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. n.k-o.