II SA/Łd 912/16

Dnia 24 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. LS Decyzją z dnia [...] września 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2016r. poz. 23 – dalej "k.p.a.) oraz art. 2 pkt 1, 2, 4, 12, 16, 19, 20, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1 i 3, art. 27 oraz 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2016.195), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. R., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] sierpnia 2016r., orzekającą o uchyleniu z dniem [...] sierpnia 2016r. własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2016r., przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na I. J. w wysokości 500,00 zł miesięcznie, na okres od 2016-04-01 do 2017-09-30. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta Ł. wydając decyzję przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego uznał, że zostały wypełnione kryteria określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym kryterium dochodowe. W dniu 11 sierpnia 2016r. do organu I instancji wpłynęła umowa o pracę z dnia 6 czerwca 2016r. zawarta pomiędzy M. R. a Stowarzyszeniem [...] w Ł., na czas określony od dnia 6 czerwca 2016r. do dnia 30 listopada 2016r. oraz zaświadczenie o zarobkach z dnia 2 sierpnia 2016r. wystawione przez Stowarzyszenie [...] w Ł., z którego wynika, że M.R. w miesiącu lipcu 2016r. otrzymała wynagrodzenie netto w wysokości 1.000,00 zł. W konsekwencji powyższego organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia uchylił od dnia [...] sierpnia 2016 roku własną ostateczną decyzję z dnia [...] sierpnia 2016. Odwołanie od powyższej decyzji, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., złożyła M. R. Odwołująca się podniosła, że zaskarżona decyzja: 1. nie podaje pełnej podstawy prawnej - pomija nowelizację Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego związaną ze świadczeniem wychowawczym; 2. wyznacza dochód netto rodziny jako sumę dochodów netto podanych przez firmy zatrudniające, zamiast we własnym zakresie obliczyć dochód netto wychodząc z płac brutto. Różnica może wynikać z kwoty przychodu zwolnionej z podatku (koszt pozyskania przychodu); 3. miesza pojęcia: przychód i dochód; 4. błędnie określa dochód netto w kwocie 2371,50 zł. 5. ustala dla roku 2014 dochód osiągnięty i utracony w kwocie 6131,38 zł. to jest inny niż 6115,61 zł ustalony w decyzji z dnia [...]-08-2016r. znak [...]. Odwołująca się podnosi, że błędy wskazane powyżej stanowią naruszenie zasad wydawania decyzji administracyjnych określonych w art. 6, 7, 8, 9 i innych k.p.a. Przywołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2016r. Kolegium uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie przytoczyło treść art. 27 ust 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podkreśliło, że przepis powyższy stanowi podstawę do weryfikacji przyznanego świadczenia wychowawczego, po ustaleniu, że zachodzą przesłanki w tym przepisie wskazane, skutkujące uchyleniem bądź zmianą decyzji ostatecznej. Wydane na podstawie art. 27 ust. 1 w/w ustawy rozstrzygnięcie skutkuje zaprzestaniem wypłaty świadczenia wychowawczego od dnia wydania decyzji o uchyleniu prawa do wnioskowanego świadczenia, w sytuacji gdy strona nie spełnia warunków do jego pobierania. W ocenie organu odwoławczego z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie bowiem strona w trakcie okresu zasiłkowego tj. od dnia 6 czerwca 2016r. podjęła zatrudnienie. W konsekwencji powyższego organ I instancji na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 20 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zobowiązany był do ponownego ustalenia dochodu na członka rodziny M. R. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 w/w ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W myśl art. 2 pkt 20 lit c w/w ustawy ilekroć w ustawie mowa o uzyskaniu dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Po weryfikacji ustaleń organ I instancji ustalił, że dochód na osobę w rodzinie M. R. przedstawia się następująco: 5.573,33 zł (dochód z tytułu alimentów wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w 2014r.) : 12 miesięcy = 464,44 zł 720,18 zł (dochód uzyskany za maj 2016r. z tytułu zatrudnienia w [...] Sp. z o. o. - zaświadczenie z dnia 6 czerwca 2016r. znajdujące się w aktach sprawy); 186,88 zł (dochód z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenia [...] M. S. -zaświadczenie znajdujące się w aktach sprawy); 1.000,00 zł (dochód uzyskany z tytułu zatrudnienia w Stowarzyszeniu [...] w Ł. - zaświadczenie z dnia 2 sierpnia 2016r.). Mając powyższe na względzie dochód na osobę w rodzinie M. R. wynosi: 464,44 zł + 720,18 zł + 186,88 zł + 1.000,00 zł = 2.371,50 zł 2.371,50 zł : 2 osoby = 1.185.75 zł. W dalszej kolejności organ II instancji wyjaśnił, iż w dniu 21 września 2016r. M. R. dostarczyła do Kolegium zaświadczenie z dnia 15 września 2016r. [...] M. S. potwierdzające, że umowa zlecenie z nią zawarta wygasa z dniem 15 września 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie opisanego powyżej zaświadczenia dokonało przeliczenia dochodu strony z uwzględnieniem dochodu utraconego na podstawie art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 19 lit c w/w ustawy z tytułu umowy zlecenia w [...] M. S. w wysokości 186,88 zł. (464,44 zł + 720,18 zł + 1.000,00 zł ) - 186,88 zł = 2.184,62 zł. 2.184,62 zł : 2 osoby = 1.092.31 zł Organ odwoławczy podkreślił, iż zaświadczenie z dnia 15 września 2016r. firmy [...] nie wpływa w sposób istotny na wynik sprawy bowiem strona po uwzględnieniu dochodu utraconego z tego tytułu przekracza kryterium dochodowe. Nadto Kolegium dodało, iż warunkiem uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Mając powyższe na względzie stwierdził, iż dochód na osobę w rodzinie M. R. wynosi 1.092,31 zł i przekracza ustawowe kryterium wynikające z art. 5 ust. 3 ustawy. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zatem prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko I. J. nie przysługuje od 1 sierpnia 2016r. Zgodnie bowiem z treścią art. 18 ust. 6 w/w ustawy, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Organ odwoławczy podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji strona miała ustalone prawo do świadczenia wychowawczego do dnia 30 września 2017r., zatem nie upłynął okres na jaki świadczenie zostało przyznane i na podstawie art. 27 ust. 1 prawo do tego świadczenia zostało uchylone od dnia [...] sierpnia 2016r. zatem od dnia zaprzestania wypłaty tych świadczeń to rozstrzygnięcie w tej sprawie należy uznać za prawidłowe. Odnosząc się do argumentów strony zawartych w odwołaniu, Kolegium wyjaśniło, że dochody netto zostały przyjęte na podstawie zaświadczeń wystawionych przez pracodawców i dostarczonych przez stronę, jako dokumenty potwierdzające wysokość osiąganych dochodów z tych tytułów. Co do zasady organ nie jest władny do kwestionowania wysokości tam wskazanych. Jeżeli strona uważa, że kwoty wskazane w zaświadczeniach nie odpowiadają wysokości osiąganego dochodu z tego tytułu może to kwestionować u pracodawcy. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 16 w/w ustawy w przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające ich utratę lub uzyskanie oraz ich wysokość. Ustawodawca na mocy powyższego przepisu zobowiązał stronę do dostarczenia dokumentów potwierdzających wysokość osiągniętego i utraconego dochodu. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że w rozpoznawanej sprawie, dochód utracony za 2014r. został ustalony w oparciu o weryfikację danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów - PIT 37 za 2014r. Z dokumentu powyższego wynika, że strona osiągnęła dochód w wysokości 6.995.77 zł. składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 400.79 zł. podatek należny wyniósł 0.00 zł. Składka na ubezpieczenie zdrowotne została ustalona w oparciu o weryfikację informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wynosi 463.60 zł. Dochód ustalony w oparciu o powyżej opisane dokumenty wynosi: 6.995,77 zł - 400,79 zł - 463,60 zł. = 6.131,38 zł. Dochód utracony za 2014r. przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego został ustalony w oparciu o zaświadczenie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] czerwca 2015r. Z dokumentu powyższego wynika, że strona osiągnęła dochód w wysokości 6.995.77 zł. składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 400.79 zł. podatek należny wyniósł 0,00 zł. Składka na ubezpieczenie zdrowotne została ustalona w oparciu o zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. z dnia [...] września 2015r. nr [...] i wyniosła 479.37 zł. Dochód ustalony w oparciu o powyżej opisane dokumenty wynosi: 6.995,77 zł - 400,79 zł - 479,37 zł. = 6.115,63 zł. Różnica wynika ze składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ I instancji ustalając prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego doliczył do kwoty, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 15,77 zł. z kodem 3000, a więc z tytułu wypłaty po ustaniu zatrudnienia. Ponadto organ podkreślił, iż wysokość dochodu za 2014r. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy bowiem jest to dochód w całości utracony. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła M. R. wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji i wskazanie Kolegium konieczności ustalenia dochodu rodziny w dacie wydania decyzji w sprawie w oparcie o faktycznie zapłacone podatki z uwzględnieniem odliczeń od przychodu np. z tytułu zakupu leków oraz o aktualne dochody. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej również jako - "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się zasadna. Trafne okazały się zarzuty niewyjaśnienia okoliczności, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Takie uchybienie z kolei stanowi przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji a także decyzji wydanej przez organ I instancji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w z. z art. 135 p.p.s.a. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2016r. w zakresie, w jakim uchylił własną decyzję przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia zostały uregulowane w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2016.195). Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3). W myśl art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Przysługuje ono jednak na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy), a gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy). W tym przypadku rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). Utrata i uzyskanie dochodu są zdefiniowane w art. 2 pkt 19 i 20 ustawy. Jako podstawę rozstrzygania organ powołał przepis art. 27 ust 1 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego (...). Jak wynika z powyższego, ten tryb zmiany decyzji dotyczy decyzji ostatecznej. Tymczasem decyzja przyznająca świadczenie została wydana w dniu [...] sierpnia 2016 roku, a o jej zmianie organ I instancji orzekł w dniu [...] sierpnia 2016 roku, powołując się na przepisy art. 163 k.p.a. w zw. z art. 27 ust,.1 ustawy o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci. Umknęło zatem organom, że organ I instancji orzekł o uchyleniu decyzji nieostatecznej, czyli wszczął procedurę zmiany przedwcześnie. Zasadne są także te argumenty zawarte w skardze, z których wyłaniają się zarzuty niewyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i braku oceny dowodów. Poza sporem jest, że skarżąca podjęła zatrudnienie przed wydaniem decyzji o przyznaniu jej świadczenia, o czym organ nie został poinformowany. Weryfikacja dochodów był zatem niezbędna. Rację ma organ odwoławczy wskazując, że ustala wysokość dochodów na podstawie zaświadczeń, złożonych przez stronę. Niemniej jednak gdy strona kwestionuje prawidłowość wyliczenia poszczególnych dochodów, zwłaszcza ich wysokości netto, a dodatkowo złożone przez nią dokumenty zawierają rozbieżne dane, obowiązkiem organu jest wyjaśnienie tej kwestii. SKO podejmowało decyzję w tej sprawie [...] września 2016 roku i na dzień orzekania winno uwzględnić sytuację rodzinną i materialną skarżącej. Trafnie organ potraktował dochód z firmy [...], jako dochód utracony. Prawidłowy jest też wniosek, że utrata tego dochodu nie wpływa na zachowanie kryterium dochodowego, niemniej należało wysokość tego dochodu utraconego ustalić prawidłowo. Tymczasem organ nie wyjaśnił rozbieżności w dochodzie netto wynikających z wystawionych przez tego pracodawcę zaświadczeń. Z jednego z nich wynika, że dochód skarżącej wynosi 186,88 z kolei z innego z zaświadczeń wynika, że dochód ten wyniósł 177,48. Skarżąca podnosiła też zarzut, ze również inni pracodawcy wskazywali dochód netto nieobliczony według przepisów o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie przesądzając trafności tych zarzutów, należało je wyjaśnić, ustalając dochód netto stosując definicję legalną dochodu zawartą w art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą dochodem jest przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, o należny podatek od osób fizycznych, o składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w art. 2 pkt 1 odsyła bowiem wprost do ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie określenia dochodu. Ponadto wątpliwości budzą też ustalenia organu co do przyjęcia jako uzyskanego, dochodu skarżącej w firmie [...], w której podjęła ona zatrudnienie w kwietniu 2016 roku. Organ odwoławczy nie zauważył, że umowa o pracę skarżącej w firmie kończyła się z dniem 30 września 2016r. Jest to wprawdzie data wydania decyzji ostatecznej, ale organ powinien wyjaśnić, czy pracę w tej firmie skarżąca miała wykonywać także po tym dniu, skoro data wydania decyzji ostatecznej była datą graniczną zatrudnienia. Jak wynika zaś z treści art. 7 ust.3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Ustalenie zatem, czy skarżąca kontynuowała zatrudnienie tuż po 30 września 2017 roku ma znaczenie dla rozstrzygnięcia. Przemawia za tym też istota unormowań uwzględniających dochód utracony i dochód uzyskany – jest nią ustalenie sytuacji dochodowej uprawnionych optymalnie zbliżonej do stanu dochodów w okresie pobierania świadczeń. Reasumując, organ odwoławczy nie ocenił należycie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co stanowi o naruszeniu zasad postępowania unormowanych w art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. To z kolei mogło mieć wpływ na prawidłowość zastosowania prawa materialnego. Na obecnym etapie nie można jednak przesądzić o zasadności wniosku skarżącej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uzupełnić materiał dowodowy, kierując się wskazaniami i uwagami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c, p.p.s.a orzekł jak w sentencji. dc